RSS

შხამიანი ფქვილი (წიგნიდან ,,ვინ გაიტანს თეფშებს”)

,,მოტმასნილი ტანგო“ ნობელიანტი მწერლის ჰერტა მიულერის მეორე ნოველაა, რომელსაც  ,,ჩვენს მწერლობაში“ (N12, 10 ივნისი, 2011წ. ) დაბეჭდილი ნოველის ,,დამპალი მსხლების“ (მთარგმნელი ნინო ტოფაძე_შტოკერისა) შემდეგ გაეცნობა მკითხველი.

ლერწმიანში ტანმსხვილი გველი ბუდობს, რომელიც წისქვილში გადასრიალდება, ფქვილს და ქატოს ანადგურებს, რაც გადაურჩება_ ნერწყვით ასველებს. ეს ფქვილი შხამიანია, მას მეწისქვილე გუბურაში ყრის, რომ არავინ მოიწამლოს. ასეთი მინიშნებით იწყება ჰერტა მიულერის ნოველა ,,დამპალი მსხლები“.  უწმიდურის, უხსენებლის ამ ნერწყვით დასველებულ შხამს შეუძლია მოწამლოს და მოაკვდინოს  ნოველის  გმირის, პატარა გოგონას უმანკო და პოეტური სული, რომლის წიაღიც, იმის ნაცვლად, რომ ნაკადულივით მხიარულ, რაკრაკა ხმებს გამოსცემდეს, ტკივილიანად იმეორებს: ,,მე უწმიდურება ჩავიდინე…  დავინახე,  მოვუსმინე…“ ეს უწმიდურება და შხამია ქვრივი დეიდას ბარძაყი მამის შარვალთან, დეიდას ხელი მამის ყურთან,  ხმები, რომელსაც უკადრის გულისთქმებს აყოლილნი გამოსცემენ. მხოლოდ ჩიტებს, ტოტებს, ბალახებს შერჩენიათ თავდაპირველი პოეტური სიწმიდე, დანარჩენს ყველაფერს, დეიდის ნაჯდომი სავარძლისა და მამის ნაბიჯების ჩათვლით დამპალი მსხლების სუნი უდის.

იქნებ სულაც არ სურს მწერალს ნოველისთვის ასეთი მორალური საფანელის  მკვეთრად ამოგება? მე, მკითხველი ხომ არ ვამძაფრებ რაიმეს?

მაშინ რატომ ჰკიდია გოგონას  საწოლი  ცაში კალაპოტდამშრალ  მდინარესა და ტყეების დაღლილ ფოთლებში,  სხვა შავ საწოლებსა და დამპალ მსხლებს შორის?

ეს განწყობა გრძელდება მეორე ნოველაშიც, ,,მოტმასნილი ტანგო“.

აქ უკვე სხვა მხრიდან  იშხამება იფქლი_ღვთაებრივი ხორბალი პატარა გოგონას წრფელი სულის სახით და ყველაფერი პირდაპირ და ირიბად მის სასიცოცხლო სივრცეს უჭერს, ეტმასნება.  აქ ყველაფერი მოჭერილი და მოტმასნილია, დაწყებული დედის აჭიმებიანი საცვლიდან, შავი წინდებიდან, ფეხსაცმელებიდან, ტანგოს ცეკვისას დედის და ბიძის ერთმანეთზე მიტმასნილი ბარძაყებიდან…

მამა და ქვრივი დეიდა, ქვრივი დედა და მამის ძმა, ხომ არ არის ეს პატარა გოგონას ავადმყოფური, შიშნეული აკვიატება? მაშინ რატომ აქვს ასეთი რეალისტური ელფერი

აღწერილ გარემოს, რატომ აქვს ასეთი სიმყიფე შუშისგან, მინისგან ჩამოსხმულ დედის კანჭებს და შავი ქვის კოჭებს,  შიშში რომ გამყოფებს მკითხველს: სულ ცოტაც  და… დაიმსხვრევა ეს ფეხები, საფლავებს შორის მოცუნცულე;   ეს ბზარიც, გარდაცვლილი მამის  თვალი რომ მიბჯენია გოგონას დედის ფეხზე,  შავი წინდის გაქცეული, წასული თვალი კიარა, ბზარია ჰარმონიაში,  ოჯახურ იდილიაში,  მორალში. რასაც გოგონას მთრთოლვარე სულში ყრუ ტკივილი შეაქვს  და როგორადაც არ უნდა გაპოეტურდეს, მწერლის და მხატვრის ჯადოსნური ფუნჯით დაიხატოს გარემო, აქ იდილია ვერ გამეფდება.

რადგან  ღვთის ხელიდან ნათეს  ხორბალს, იფქლს თუ უხსენებელი გადაუვლის, მას მარადიული მორალური საზღვრებიდან ამოაგდებს, შხამიან ფქვილად აქცევს.  ამიტომ აქვთ ამ ფქვილით დამზადებულ საქორწინო ტორტის წვეროზე დასკუპებულ მტრედებს ასეთი ავისმომასწავებელი სახეები.

ძალიან ხომ არ ჩავამუქე?

არადა რა მსუბუქი, ჰაეროვანი და  პოეტური ნოველებია.

Advertisements
 
დატოვე კომენტარი

Posted by on იანვარი 8, 2019 in Uncategorized

 

ხმა შემოდგომის ბაღებიდან

(შთაბეჭდილება გოჩა სხილაძის პოეტურ კრებულზე- ,, შემოდგომის ბაღები“)

კარსტული გამოქვაბულის ჭერიდან წვეთები დაბლა, ერთი მიმართულებით, ერთმანეთის მიყოლებით დაჟინებული წკაპა-წკუპით ჩამორბიან.  გადიან ათწლეულები, ათასწლეულები,  მიწის პირზე  ყვავილთა წყება, მათი მტვერი ქარს მიმოაქვს, მდინარეები წყალუხვობენ და შრებიან, გოგრები ყვითლად ანათებენ, სისხლისფერი ედებათ ვენახებს… მიწად ქცეულთა საფლავებიდან მიცვალებულნი დგებიან კიდეც, წვეთები კი  სიღრმეში დენას არ წყვეტენ: წკაპ, წკაპ, წკაპ-წკააპ…

მღვიმის  ამ ცრემლებს შესწევთ ძალა ქვის ლოლოებად ჩაიძერწონ, ჭერს ღამურებივით თავქვე მიასხდნენ და   შიგა სივრცე დაისაკუთრონ -ზემოდან  ქვემოთ…   დაჟინებით მფეთქავ ცვარზე  ქვის ნერგებივით აღმოცენდნენ, ყინულის ყვავილედებად გადაიშალონ, ჭირხლის ვარჯებად განიტოტონ და  ბოლოს  ბასრი შუბების მსგავსად ნელინელ, მაღლით დაკიდული ქვის ლოლოების შესახვედრად ამ ჯადოდაცემული  სივრცის მკერდზე ამოიწვართონ.

სიცოცხლის, განახლების, განწმენდის  ჟინით სავსე ბუნების ამ საოცარ, გულდაცვარულ ნეკროპოლისში,  ამ ფანტასტიურ სკულპტურათა  გარემოცვაში,  საფირონისფერ ხალიჩასავით დაფენილ წყნარ მდინარეში, ისე წყნარში, ვერც შეატყობ, თუ იძვრის, მიდის -აუმღვრეველი, ღვთაებრივად პირველყოფილი-  ფერად აჩრდილთა მოცახცახე, სიზმრისეული ხმები კუთავენ.

აქედან, ამ მღვიმის ტერფებიდან, ბუნების ამ ჭეშმარიტი ანდერგრაუნდიდან  ამოიწევს წარმავლობის  სასოწარმკვეთი ექო და  მღვიმის თავს  ზემოთ, ცისა და მზისქვეშ ფერადებით გადაშლილ ბაღებს აახმიანებს, სიმინდით სავსე, თავმოკრულ ტომრებს,  ყვითელ გოგრებს, სისხლისფერ ვენახებს  ცრემლებად შეეჟონება და  შეენივთება…

რა არის ეს_ რაც ამ ტაეპთა მკაცრ ჩარჩოებს, სიტყვათა გარსებს ადნობს  და უფაქიზეს არააქროლად სუბსტანციად გადააქცევს-  სიტყვათა სული, მათი მთრთოლვარე ექო?! თუ სიტყვის მაგია? დუენდე? ფუძის ანგელოზი? ადგილის დედა?

ეს მოცახცახე, ეთერულად მსუბუქი სუბსტანცია ბუნების სისხლის ძალით წარმავლობის ზაფრადამცემ წუთებში გამჟღავნებული- არა, როგორც სიმწრის ამოყვირილი, ან ხმათა გამა უკიდურეს ტკივილამდე აჟღერებული, ან ცეცხლოვანი მოძრაობა კრუნჩხვისმაგვარი, არა ამბოხი, არა  იაკობის შერკინება ღმერთთან…

არამედ,  ბედისწერასთან  შერიგებულ  ხმათა ექოებად  მღვიმეთა ტერფებიდან ამოწეული, სუფია-პეპლებივით  პირველმიზეზის შუქსა და ალმურში თავდავიწყებით მოტრიალ-მოტრფიალე… ის, ხელებგაშლილი მეტრფე, ქვემომლოდინე  ზემოთ შეტყორცნილ სამეფო ჩვილის, მისი სახის- იდუმალებით მონუსხული და დატყვევებული …

დადგება დღე და ის აქვეა, ხელის გაშლაზე:  გაქრება ეს სიყვარულიც, შემოდგომის ბაღთა ნაზი ფერიც  და დღეებიც წუხილით სავსე…  დავიწყების მდინარე ამ აჩრდილებს, მეტრფეებს  და სამეფო ჩვილებს გაზაფხულში კვლავ დაბრუნების იმედიან მომლოდინეთ, დასასრულის შესართავად  მკერდზე ფოთლებივით გადაიტარებს…

აქედან იძვრის, ამ ბაღებიდან უმსუბუქესი  სიმძიმილი…

აქედან ისმის  ხმა ანუბისის…

 

შემოდგომის ბაღები

 

გოჩა სხილაძე

 აალება

დიდ ვარსკვლავებით მოჭედილ ღამეს,
შენს ბაგეებზე გამომკრთალ ღიმილს,
დილის ვარდებზე დაკიდულ ნამებს,
დიდ მარტოობას, სიჩუმეს მღვიმის,
ვარდებს, მის ჯერაც გაუშლელ კოკრებს,
დავიწყებისკენ გადახრილ საგნებს,
ბავშვს, დაისის წინ სხივებს რომ მოკრებს,
მის თითებს, როცა უმატებს, აკლებს,
ხელებს, რომელიც გეძებენ ძილში,
აქ რომ ვერაფერს ვერ ეჭიდება,
დიდ მატლს, რომელიც ნეტარებს ხილში
და გაღვიძება აღარ სჭირდება,
თვალებს, რომელიც გხედავენ მუდამ,
ისე შორიდან, თვალმოუკრავად,
ოქროსკანიან, მდუმარე ბუდას,
სანამ სიყვარულს არ მოვუკლავარ,
თაყვანს ვცემ ყველას, უკუნში ნაძერწ
პატარა ლეკვსაც, მის კუდის ქიცინს,
ნაფეხურს შენსას, ასვეტილ ნაძვებს,
ბოლო წერტილსაც, შენ რომ სვამ, ციმციმ..

ზარი

მე ვარ ზარის ხმა რომ ესიზმრათ ვარდებს, ნარგიზებს,
შენი გული კი სამრეკლოა, სადაც ვდუმდები,
მე ვარ ყვავილი მოელვარე შენს გულსაკიდზე,
შენს გაზაფხულში მინდა მოსვლა და ვერ ვბრუნდები.
შენი ცა ასე უძიროა და მოციალე,
მე ვარ დაისი, დიდი ზარი ხმაჩაწყვეტილი.
როცა წავედი ჩემი სახე შევატრიალე
ვარსკვლავებისკენ. ელვარებდა ბნელი წერტილი.
ჩემს ხმაში ათას ველის ყვავილს გააქვს ღაღანი,
მაინც არ გესმის ჩემი ცრემლის დიდი ხარება,
ვიღაც იზრდება ჩემში წმინდა, ცამდე მაღალი
და შენს სიზმრებში დაბნეული დაიარება.

მერწყულის ტალღა

გადაიარა დიდმა ტალღამ, დაფარა ქვიშა,
წაშალა  უცხო  წარწერები- შენი ელჩები,
გააქრო შენი მონიშნული მაღალი ნიშა,
ააელვარა ნიჟარები, ბნელი კენჭები.
აქ აღარ არის ჩუმი ღელვა, შუქი ნაჩხაპნის-
აღარც გულების კოცონებით გზა ამომწვარი.
ზამთარი გულში აყვავებულ მაისს დაჯაბნის,
თოვლი ყელამდე როცა არის ბავშვებს მომწვდარი.
მე დამესიზმრა მოციმციმე ბაგეთა ნერწყვი-
თავს ზემოთ მუდამ მოციაგე დიდი მერწყული,
მე შენს სიბნელეს- თვალს დავხუჭავ და ისე ვერწყმი,
როგორც ოთახში ჩაკეტილი -კედლებს მერცხალი.
ჩუმად ვჩურჩულებ, ჩემი ბედი ვერვის შევტირე,
ვეღარ ვცნობ წარსულს, არც მომავლის მესმის ხარება.
ჩემში სულ უკრავს ჯადოქარი შენი მესტვირე,
იცის სიბნელე ბოლოს მაინც გაიბზარება.

***
ეს თოვლი როცა ვარდებს დაიტანს,
ბავშვის ტიტინის სინათლე გმალავს,
მაშინ ვიღვიძებ მე არსაიდან
და ისევ სისხლში ჩავაწებ კალამს.

როგორც ფოთლები ქარწახვეტილი,

ჩემი წარსული ფეხში მედება.
ანათებს, ქრება სულში წერტილი
და არაფერი მეიმედება.

სუნთქვა

გული სინათლით სავსე დღეებით–
ცა ვარსკვლავებით გადალამბულა.
ჩემ ბნელ სიზმრებში ცხელ ბაგეებით
სუნთქვა შენს სუნთქვას არ გადაბმულა.

მერე გადივლის ჩემ გულზე ზღარბი,
ველის შროშანი, მთელი პრერია.
მაქვს ცისარტყელის მაღალი წარბი,
სიტყვებიც–რაც არ დამიწერია.

დაბრუნება

შეხედავ ნაძვი, ცად ასვეტილ ნაძვს იქით ვერხვი,
მაღლა ჩიტების ჟრიამული, შენება ბუდის,
დიდი გულებით დაჩხაპნილი, ხის ძირას მერხი,
მერხზე ლოთების ღრიანცელი, ბოთლები ლუდის.
უცებ წამწამებს დაუშვებ და სიბნელეს უხმობ,
გინდა სიბნელე სამუდამოდ დაგედოს ხუფად.
გაზაფხულია შენს ჯინაზე, ტკივილებს უღრმესს
ზამთრამდე კიდევ ბევრი დარჩათ, მადლობა უფალს,
ძირს თავდახრილი თუ შეამჩნევ ბავშვების კედებს,
როგორ თელავენ გვირილებს და სხვა უცნობ ყვავილს,
ხედავ ბავშვები მოჰყვებიან ჩრდილივით დედებს,
გვერდით კი ქმრები—რომ არ ჩანდნენ ჭიქაში ყავის.
მიხვალ სახლში და კვლავ გადაშლი პლოტინს, ან პროკლეს-
ამოდის მატლი ამ ვაშლიდან, უცხო და მსგავსი…
უცებ გადაშლი შენს სიცოცხლეს, ისედაც მოკლეს,
როგორც გადაშლის ხსოვნის ბილიკს მომავლის ხავსი.

დაკარგვა

თან დავატარებ შენი ცის სხივს, შენი სხეულის
ალისფერ ყვავილს, სხვა ფეხმა რომ ციმციმ გათელა.
დავიკარგები შენს გრიგალში უცხო, ეული,
როგორც აქ ბნელში მხარქცეული ციცინათელა.
აი, ეს არის დავიწყების ტალღის მოქცევა,
თავზე რომ მადგას, დაისია იმ ბაგისფერი,
ძილში ვჩურჩულებ: შენ იყავი, ამის მოწმე ვარ—
დილის ვარდივით ციალებდა სახე, კისერი.
მომქონდა გული- არავისთვის გამოსადეგი,
სიტყვის ფერები, შორსმხედველი ჩემი სიბეცე.
დამუნჯებული ხნიერი ხის გვერდით დავდექი
და ჩრდილთან ერთად შენს უფსკრულში გადავიკეცე.

სიჩუმის ნაპირი

ჩამოუტარებს გულს გაზაფხული
აისბერგს, ცივს და ზღვამოდრეიფეს,
დგას სიხარული ისე მზაკვრული,
შენს ფანჯარაში რომ არ შეიფრენს.

სიჩუმის ნაპირს ბავშვი პაწია
გაცდება, სხვაგან მიეჩქარება,
შენი ფანჯრის წინ დიდი ნაძვია,
შენი მდუმარე გულის ხარება.

ღამის ელეგია

ქარი აღვიძებს ამ ადამიანს,

ფრთები საგნებთან მას არ ამდურებს,

ღვიძავს სიცოცხლეს, ჩამქრალ ლამპიან
ჩემს სიმარტოვეს და სიდაბდურეს.

ღამის მწვალებლებს—ღვიძავთ ტარაკნებს,
ახსოვთ, სიბნელე ნათელს უდრიდა.
სიზმარში ვიღაც მოლაპარაკემ
კვლავ მითხრა: ნუ ხარ ასე გულდიდა.

სიბნელე

მითხრეს: ცხოვრება არის დღესავით,
მე კი არა მაქვს შნო და გერგილი,
რომ ვარ უგრძნობი დიდი კლდესავით,
ანდა ცივი ვარ აისბერგივით.
ეშმა ამ სოფლის მამასახლისი
ჩემზე სხვა ათას რამეს მოროშავს,
გულზე გადივლის მისი სახნისი-
ამოჰყრის ვარდებს, აფრთხობს ბოლოშავს.
ისმის ჩურჩული: ამოიბაგე,
კვლავ შეერიე დაისს, სიბინდეს,
კოცნისთვის ჰპოვე წყვდიადის ბაგე,
ოქროსქოჩრიანს, გასცდი სიმინდებს.
მაღალი ხე ხარ, რომ ვერ დაგაპეს,
წადი, წყვდიადის კალთას ებნიე.
თუ ხედავ ვარდებს-ბავშვის საკაბეს,
წამიერია და უნებლიე.

ჩურჩული

ბევრი ფეხის ხმა მიახლოვდება,
გათელეს ვარდი და სამარის მიწა დაბლისკნეს.
გულში გაისმის შენი გოდება-
ასე მიდიხარ სიბნელისკენ და სიდაბლისკენ.
თითქოს გადუსვეს შავი გუაში
დაბრეცილ სივრცეს, ღვინით სავსე ქვევრი დაგლისეს.
მნათი წერტილი ბნელის შუაში
ვარ ისევ მარტო. აქ არავინ მოგისაკლისებს.

ანუბისის ბაღები

ღამის სიზმრებში ანუბისის მოახლოება
ახლა აშენებს და ამაღლებს ცამდე მეგალითს.
მე რომ მეგონა, თითქოს მიწა მევიწროება,
სავსე მთვარის ქვეშ აქათქათდა დიდი ეკალი.
შენი ვარდები ცვრით დამძიმდა მდინარის გაღმა,
აყვავდა კომში, ახასხასდა მწვანედ აყირო.
ადრე მეგონა რომ გაშალა ვარდები ბაღმა
ჩემთვის. ვიყავი დიდ ბავშვივით უკვირმაკვირო.
დაკარგულ გზებზე გული იყო შენი მოსავი,
ვეტანებოდი გზის ნაპირებს, ბნელის ლენცოფას,
მოეხვეოდა უნაზესი ყელით სოსანი
მის ეკლებს. სისხლით მიველტვოდი თავის შეცნობას.
იყო ბავშვობა, მსხლის ტოტებზე ბუდე თრიების,
მამის სიკვდილი და მაღალი კოშკი უბისის,
შენი ღიმილი, გაღვიძება გულში მთიების,
ღამის კოშმარი, სიზმრის ბაღი, ხმა ანუბისის.

ქარი

 გარეთ ახლა სხვა მტრედების ღუღუნია,
გარეთ ახლა ქარი გრძელ თმებს გაიშლის,
ხის ტოტები ქარებს გადაუღუნია,
ცას ეტყობა მოლოდინი ქარიშხლის.
ბნელ სიზმარში გაიელვებს გულთან დანა,
ვიღაც დაისს კვლავ მიადებს საფეთქელს.
არ სრულდება უკუნეთის სულთათანა-
სხვა ვარდები ყვავილობენ აქეთკენ…

უძილობა
შოთა იათაშვილს

ყვავებს მიჰქონდათ სიყრმის სოფელი,
ყვაოდა ვარდი დიდ ხის ნაპობთან,
როგორც სიმღერა შეუწყობელი
დედა სიზმრებში ლაპარაკობდა.
ვიწექი ასე ღამით თვალღია,
მესმოდა ლესვა დანის პირების,
მამა მეძახდა ამ დროს მაღლიდან,
იმედი ჰქონდა გადაბირების.

ხმა

შენ ხარ ლოტოსი, ქარიშხალი ვერხვის ფთილების,
დიდი ფიფქი ხარ და ვარდივით ვერსად გეცლები,
დილის ცრემლი ხარ, ახლა ვიცი დანამდვილებით
რომ შენს კედელზე ღამესავით ავიქერცლები.
შენს სამოსს უცებ მივამსგავსებ ნეკერჩხლის წითელს,
დაგხატავ სისხლით, მოვალ ახლოს შენი ლანდივით,
ვხედავ შენს სახეს მზის მაგივრად, გრძელ და თლილ თითებს
და ასე ვიგრძნობ რომ გული მაქვს ამოვარდნილი.
შენს დანახვაზე ვარდებივით ვიწყებდი ხასხასს
და მერე შენი ბაგეების წითელს ვიტყობდი.
ჩემი ხმა შენსკენ გადაფარავს ხმას მრავალ ათასს-
სამყაროსხელა აღტაცებით და უსიტყვობით.

მარტოობა

აღარ ჩანს არვინ, ვისაც ვუთხარ სიტყვა მშვიდობით.
სისინებს ქარი, სიცოცხლეა ბრმა, უყვავილო,
უკუნი ღამე შავი ღრუბლით და ქარდიდობით
შემოდის ჩემში ვით ბავშვის ხმა, მისი ალილო.
ვიღაც ხომ მოდის, აი, მწერი ჩემსავით თიხის,
უკუნი ღამის გრილ ჩარჩოში თრთის გაბლეხილი,
ღამეში ვუსმენ წვიმის წვეთებს, ქარების ღიღინს
როცა ბაღებში ადრეული ჭკნება ხეხილი.
ვივიწყებ სახეს, დიდ გველივით წინ მოსრიალეს,
თვით სიცოცხლესაც, რომ გადამცდა ერთხელ სასულეს,
მაღალი ალვა ამ ღამეში ისე შრიალებს,
ალბათ ხისმჭრელი მის სინათლეს ხვალ დაასრულებს.

ბურუსი


გაზაფხულია, ყველა ფუსფუსებს,
ყველამ გაიგო სიცოცხლის ფასი.
ცვივა ყვავილის თეთრი ბურუსი,
ყურში ჩამესმის ჩიტების ბასი.
ნიავი არხევს ატმების ბისონს,
ქუჩისკენ აფრა გაშლილა მსხალის,
ღობის ღრიჭოდან მომზირალ ფისოს
არა აქვს შიში უცნობი ხვალის.
მზით, გვირილებით ანთებულ ტვაფეს
ვხედავ და ვუსმენ ცხენების ფრუტუნს,
ქორი მაღლიდან წიწილებს დაფრენს,
მამა დაღლილი აბოლებს თუთუნს.
ვარდის ეკალით გამჭრია თითი,
მომდის სისხლი და ჩვენს ღელეს ლალავს,
ღელეზე მორის ჩამტყდარა ხიდი,
რომლის ნაპირიც ბავშვობას მალავს.

მორევი

როდესაც ცეცხლი ბრიალებს მწველი,
თავი არ ახსოვთ ფარვანებს, ქინქლებს.
ყვავილის ყელში გაივლის ცელი,
დახედავს სხივი ყინულის ფიქლებს.
როდესაც ხეზე ეშვება ცული,
მაშინ ამ ტყეში სინათლე იკლებს.
სახეს ედება ნიღაბი კრული
და გულის ბუდე აღარ აქვთ ფიქრებს.
არის სინათლე? არსებობს ნული
თუ თავის წრეში ჩაითრევს ციფრებს?
არის მორევი, უძირო ღრმული–
ტკივილებს, ქაოსს თავისში იკრებს.

წასვლა

გულში კვლავ არის სიმაღლის და ნათლის კუნჭული,
ვარსკვლავების და შენი მკერდის ამომბურცველი,
ახლა ვარდების ბაღში ვდგავარ თვალდახუჭული,
ახლა ვარდიდან ჩამოვარდნას ლამობს ფურცელი.
ცრემლით ივსება თვალის გუგა, ვხედავ კურცხალით,
ბრმა მერცხალივით მეჯახება მიჯნურთ ნათება,
მივდივარ ჩუმად, მამასავით ბედდაუმცხრალი,
მთვარეა გარეთ და ქარების მიჩუმათება..
მივდივარ ჩუმად, მთვარესავით სხივგაბურდული,
ჩიტის ჩრიტინი ბნელ ღამეში გულს მესახება,
შენს ვარდების ბაღს უმძიმესი ადევს ურდული,
შენს გულს ჩაესმის ვარსკვლავების ყრუ შეჯახება.

შემოდგომის წვიმები

იყოს ქარი და იყოს წვიმები
და მაღვიძებდეს ხმაური თავსხმის!
კარგია, კოშმარს რომ არ მივები,
მადლობელი ვარ სიცივის, ამ ხმის.
რა ოქროსფერი დაედოთ გოგრებს,
რა სისხლისფერი დაჰკრავთ ვენახებს,
სიმინდის ტომრებს კვლავ თავი მოკრეს,
მეც ვხურავ წიგნებს შენ ხელშენახებს
და აღარ ვუსმენ ჩიტების ლალეს
რომ ფერავს გულის ვუის და ვაის.
სიცარიელეს მოვუხმობ ხვალეც,
მივადებ სახეს ახლობელ დაისს.

***
სად ხარ, სად დაიარები?
იცი, უშენოდ წავრწყმდები.
უშენოდ პატიმარი ვარ,
საკუთარ სხეულს ვაწყდები.
სულ მოელვარე სხივი ხარ,
ჩემს სიზმრებშიაც არ წყდები.
ვერ გხედავ, მტვერად ვიქცევი,
ვერ გხედავ, ასე ვსაწყლდები.
შენ ჩემი სისხლის დენა ხარ-
იდინებ და არ დაწდები.

ალვის ხის სიხარული

მე ყოველ დილით გესალმები, (საუბარს ვლამობ)…
შენაც მპასუხობ: თქვენ როგორ ხართ, როგორ ბრძანდებით?
მე კი ვიბნევი მაგ თ-უსა და სინათლის გამო,
ვიცი, სიტყვებში სიფრთხილეა, რკინა ბრალდების…
მინას ეცემა ჩემი ცრემლი-ჩამოდის, ჩქარობს,
გულო ჩაუქრობ კოცონივით აბრიალდები.
ჩემი ალვის ხე ოქროსფერი ხარობს და ხარობს,
თუმცა სულ ახლოს ხმაურობენ ტყეში წალდები…
დიდი გული კი სულ უმცირესს სიხარულს კმარობს,
ამ სიხარულში ბევრი ცოდვის ვარ თანამდები,
გულში სულ მცირე ნიავიც კი ბობოქრობს, ქარობს,
თმებში კი უკვე ამინდია თოვლის დამდები.
სურვილის ქვები უკან მიმაქვს… ვტოვებ ვიტრინის
გაუმტარ მინას და ათასჯერ მოვტრიალდები.
გული წავიდა სიჩუმეში და გაიტვრინა
და ჩემ ალვაზეც ხმაურობენ შენი წალდები…

შემოდგომის ბაღები

უკანასკნელად ყვავილები ღებავენ ხმელეთს,
ყველამ გაასწრო, ვისაც სურდა წასვლა, გასწრება.
მე შევალ ბაღში, ვიგრძნობ ისევ ძველ ელეთმელეთს,
ბოლო სხივისკენ მიაბრუნეს თავი ასტრებმა.
შემოდგომაა, რომ არ ინდობს ალვის კულულებს
და თავის ოქროს გადააყრის თავზე ღარიბებს,
მოგონებების ნაკადული ჩუმად ლუღლუღებს,
ისევ წაიღეს, რაც დროებით ჩამოარიგეს….
გულწითელები მოფრინავენ ხშირად ფანჯრებთან,
სად დიდი ბავშვი ისევ ხატავს გულებს მინაზე,
ყოველ სიზმარში ქარი ალვას ხრიდა, ანჯღრევდა,
მახსოვდა ძილში შენი მზერა, შენი სინაზე…

შეკრება

ცხოვრების ერთფეროვანი,
ერთფეროვანი მაჯამა,
როგორც ნულების მრგვლოვანი,
ერთ წამში სხვამ შეაჯამა.
გადახმა ის ლერწმოვანი.
იქროლა ქარმა აჯამმა,
როგორც უთქმელმა ხმოვანმა,
დუმილში შეალაჯა მან.

სიმშვიდე

ყვითელი სახე. კუბო. შანდალი.
ჭიქაში წყალი. ჯამით ხორბალი.
გარეთ ქარი და ლოთის ბანდალი.
დედის ცრემლებით გული მომბალი.
არის ტკივილი, გულის წრიალი,
მოქცევა დროის რიგითი ტალღის,
შორს უკუნეთის ცეცხლის ბრიალი
და სიბნელისგან დამფრთხალი ბალღი.
დიდი ვარსკვლავი კიაფობს ცაზე,
ქვემოთ დღითი-დღე უკუნეთდება.
მან იგრძნო მშვიდი, უცხო სინაზე-
სამარე კია, კუბო კეთდება.

***
გულში სულ იყო მძიმე ზამთარი,
მერე ნათელი გამოერია…
შენა ხარ ჩემი მზის კელაპტარი,
შენა ხარ ჩემი სიზმრის ფერია.
მე შენს სინათლეს მინდა ვუყურო:
დიდთვალებას და ეგრე დიდთმიანს,
შენით იშლება ვარდის კუკურო–
სანამ სოფელი არ დამითმია,
როცა დილაზე გაკოცებ ნია,
თითქოს გაცვია ვარდის ეფოდი.
მაშუქებს შენი თვალების ია,
მე ვწუხდი, რომ არ მესიზმრებოდი…

ადრეული ზამთარი

მეგობრის ხსოვნას

ზამთრის წინ ვარდი  დაიკოკრება
და ინათებენ ყვითლად გოგრები,
გულში სხივების ცდილობ მოკრებას,
თვალნათელ ბავშვებს ემეგობრები.
სერზე გადიფრენს საფლავის ყვავი,
ენაჭარტალა და მესოფლია.
შენ კი გახარებს სიმინდის ხვავი,
სავსე მტევნებიც შენი ოფლია.
დილით აღარ ჩანს დავითოული,
ბნელ ველზე დგახარ სანთელჩამქრალი,
შენ წინ ყელამდე არის თოული,
ფეხქვეშ ვარდება დიდი ნაპრალი.
შენთვის არასდროს მოვა მაისი,
ვარდებს არავინ აგიბრიალებს,
შენ გიცდის მხარე არარაისი,
იქ სისხლი წვეთავს, დანა პრიალებს.
ქარი ვარდებზე ცდილობს დაშვებას,
ვტირი, ბავშვები რომ არ გამშვენებს,
ჰე, მეგობარო ჩემი ბავშვობის,
შენი ფანჯარაც ამოაშენეს…

ბნელი კედლები
თენგო თარაევს

შენი ხელები ეძებენ სახეს
და ეხებიან კედლებს ცარიელს,
კედლებზე ხედავ სიბნელის ნახევს-
შენი სიზმრების ცის დასალიერს.
კართან ბავშვების ხმები შეგათრობს,
შენ ჯავრობ, კარი რომ არ იღება.
დიდ გულში მათი სინათლე გათბობს,
გინდა შეხედო მათ გაღიმებას.
როგორ სრულდება შენთვის ეს ღამე,
ეს მოდივილი და მიდივილი,
გინდა, ჭიქაში ღვინოს გისხამდნენ,
ისევ მოგესმას მამლის ყივილი.
უცებ მეზობლებს ამოაქვთ კუბო
და შენი კარი უხმოდ იღება,
თითქოს სხვის, უცხო სახლში შედიხარ.
გიკვირს უშენოდ კედლებს ღებავენ,
უყურებ შვილებს ვერავინ გხედავს
და გიკვირს არვინ არ შემოგხარის,
თან ეჭვის თვალით გახედავ დედას,
აი, მისკენაც გადაიხარე.
მისი თავსაფრის ფერს შეერიე,
ისევ მიდიხარ ხელში შვეულით.
მაღაზიებში უქმად დადიხარ
და ნათელ ფერებს ვეღარ შოულობ.
ებოდიშები სახლის პატრონებს,
დღესაც ფერები რომ ვერ იშოვე…
გაწუხებს მათი ბნელი კედლები,
გინდა დაფარო მათი სიშავე.

კაცის სიკვდილი
ვახტანგ სარლიძის ხსოვნას

დაგიდგა ჟამი პერანგების სისხლში გავლების-
გესმის კივილი მკვდარი დედის და ელმავლების…
დაგიტანს დიდი რცხილის ჩრდილი, დიდი მაგიდა,
ბურუსი ბედის, ბავშვის ღიმი ჭრელ ჰამაკიდან,
ბრმის დიდი ცრემლი, ღვინის მზისფრად აკიანთება,
ორი გოგონა -შენი ცრემლი და ქრიზანთემა,
სახლთან ლეღვის ხე ქვესკნელიდან ამოწეული,
ღვინით ავსილი შენი ჭიქა, შენი სხეული…
ლაქავენ კუბოს, გაპრიალდა ხე დაკორძილი,
გაცმევენ პერანგს, მაღალ სერზე არის ქორწილი.

სონეტი სიკვდილზე

გარეთ ქარებს აქვთ გულის ფანცქალი,
მზე რომ უკვდება მიმქრალ მდელოებს,
ხმა უკუნიდან ბოლოქანქალის
ველზე ოქროებს გააბრელოებს.

დაცვივა შიშის მტვერ-ბუზანკალი
ამ მზესუმზირებს, უსახელოებს.
რა ახლოს ელავს შავი ნამგალი,
ვაი, მუნჯებს და უმეტყველოებს.

ვარდებთან ახლოს გვიყურყუტია,
ნიავმა გრიგალს აქ გზა უტია,
დიდება დიდებს, გამონაკლისებს…

ბნელი ღრუბელი, ჩიტის ჟღურტული,
ბავშვი სინათლით თავჩაღურთული
ვიცი, ხანდახან მოგვისაკლისებს.

ძილი

აქეთ თვალგახელილი ცრემლიანი ბრმებია,
აქეთ შენი სიცოცხლე სიკვდილს დაუბრებია,
მიმოდიან ტალღები-ჩუმი საუბრებია,
ინთებიან ვარსკვლავნი, ინთებიან, ქრებიან.
ვარდებისკენ ქარები ისევ გადიხრებიან,
ვხედავ ბავშვის კულულებს და მის შავტიხრებიან
ძილში ალვა იჭრება, მყინვარები დნებიან,
გრიგალი და სინათლე ერთად დაიძვრებიან,
თითქოს არც კი ყოფილან, არც ვის დასიზმრებიან…

ასვლა

გეძებდი ყველგან, მტრედის ფრთებში, გაშლილ ვარდებში,
ვათვალიერე ვარსკვლავები, ვშალე ქაღალდი.
თვალი მოგკარი სხვის თვალებში, ძველ ბარათებში,
ვერ მოგიხელთე და მტრედივით ცაში ამაღლდი.
აღარ სრულდება შენი ბნელში დამალობანა
და მაღლა ცაში ვარსკვლავებად იქცნენ მდევრები,
მე უკვე დედამ სისხლიანი სახე მომბანა,
მამამ აავსო შემოდგომით დიდი ქვევრები.
ბნელის კიდეზე კიაფობენ ციცინათლები,
დღეების კიდეს აწყდებიან ჭრელი პეპლები,
იბერებიან კვირტები და ყვავილს მატლები
ელოდებიან ვით დედოფალს მისი მხლებლები.
უცნაურია, ვიცი, აქ ხარ, მე ვაკაკუნებ,
ყოველ კარს იქით შენ დგახარ და ქარში ყანა ხარ,
ხელმოცარულთა მეფის გვირგვინს რისთვის მარგუნებ,
შენმა თვალებმა ცის სინათლე რად დამანახა?
იქნებ შენ სახელს ამოთქვავენ მომაკვდავები?
შენი ელჩები-ეს ჩვილები ამბობენ :”აღუს”…
მე სურვილების უამრავი ჯაჭვით დავები
და დაბნეული, ლამპარჩამქრალს ვემსგავსე მსახურს.
ისევ მომელის ჩემი მთები, ჩემი თაბორი,
მინდა მწვერვალზე ამიყვანონ სუსტმა ფეხებმა.
მოულოდნელი, სიბნელეში ბავშვის ამბორი-
ასეთი არის უცნაური შენი შეხება.

 შუაგულში ყოფნა

ვარ ვარსკვლავიდან გადმონავარდნი
გამდნარი თოვლი, გაშლილი ვარდი,
ვარ მწუხარება მთვარის ნაბარდნი
და გარდაცვლილთა უცვლელი დარდი.
ვარ ბავშვის მზერა, მზე ცხრათვალება
დაუცხრომელი, რომელ არს მნათი,
ბრმა მეზობელი შავი სათვალით
და ის უისრო მამის საათი.
მისი თითების უცხო სითეთრე,
გაშლილი თმების შრიალა ლელი,
მამლის ყივილით შეშლილი პეტრე,
მტრების მტკაველა მახვილით მთლელი.
ვარ სიმჩავარდნილ ხვალის სიმღერა,
სინაის მთვარის ვარ ვერცხლის სინი,
ვარ უსინათლო ლომების ბღვერა,
რომელსაც ჩემში გრძნობენ ისინი.

ნია

ნია, ნიავი თმებს გადაგყვება,
თუ გეშინია, სულშიც იქროლებს,
ნია, აქ ქარი ქარიშხალს ჰყვება,
ემშვიდობება აქ და იქ როლებს.
ნათდება ავი დროების ბროლით
სიზმრებში მქროლის განმარტოება,
სადღაც სიმღერა კრთება თებროლის
და ხე ბრიალებს ყვითელრტოება.
მალე სიკვდილის ყვითელი ტორი
ქორის მზეს ქარში დაეტოლება,
დაბრკოლებაა სხივების თორი,
შორით ანათონ თანატოლებმა.
ნია, თანატოსს ველი ყოველთვის
ძილში, რომელიც მისთვის ძმა არი,
მკვლელი ჯვარია იანვრის ბნელთვის,
შენთვის ნაღველით ისმება ძმარი.
გრილი წერტილი აქ დაისმება
და ჩაწყვეტილი სიმღერის ეხო,
სიზმარს ტირილით შეეხორცება,
შენ ხომ არ გინდა, რომ ბნელს შევეხო.
ქროდეს, ვერ მოგწვდეს, ქარი ავდარი,
არ მიგწუროდეს ეს მზე აროდეს,
გამტყდარი სანთლით კრთოდეს საყდარი
მისთვის, ვინც ბნელში მიიჩქაროდეს….

ქეთი

ქეთი, ქარია შორი აქედან,
ქედს რომ გადუფრენს თეთრი ქედანით,
დანისლულ დღეთა ფორიაქიდან
გულს ძირს დახრიან ახალბედანი.
სანამ მზემ, ქეთი, დღე გაანათა
გულანთებული ჩანს ორქიდეა,
არის კრიალი ვერცხლის დანათა,
ჩემი სიცოცხლე ბნელის კიდეა.
შენი მშვენების დანაშაულის
სასწაულია ვარდთა დაცვენა,
მერე შენს თვალებს მზე გადაუვლის,
მზე, ჩვენ რომ ღამით აღმოგვაცენა.
უფალს შეასმენს, როს ღაღადებას
საღამოს ქარის გრილი საყდარი,
მთვარით ვარდების გაღადღადებას
აღარ შეხედავ შენ, გულგამტყდარი.
ჯვარის გზა არის არუნარეკლო,
გულში არეკლე ლია, რახელი,
რა მაღალია, ხედავ, სამრეკლო?!
რა მაღალია უფლის სახელი!

უცნაური ნათელი

გულის კიდეშიც ცეცხლი გიგინებს,
გული შენ გხატავს დანატრებული,
მე ვხედავ ბნელში ქერა კიკინებს,
ოქროსფერ სხივებს აფენს კრებული.
ჩქარი სიზმარის ლივლივებს ჩქერი,
მტერი კოშმარის სხვაა მედუზა,
მე ვარ ამ კერის უცნობი გერი,
მე წინ სიბნელის ზღვა ამეტუზა.
შენი თვალების ცით მიფრენია,
სიზმრებშიც მინდა, ხვალ რომ გიხილო,
მაცოცხლებს მაგ ცის სიცისფრე, ნია,
ციმციმებს შენი თვალის ღიღილო.
გევსება თმები ვარსკვლავთა ბირკით,
ხელში გაქვს ვარდი და მაკრატელი,
ჩავუვლი სოფელს მაღალი ფიქრით,
და უცნაური დამაქვს ნათელი.

დამშვიდობება

ვემშვიდობები თოვლის ფანტელებს,
ბაბუაწვერას, ბავშვობის ლანდებს,
ბნელში დაკარგულ ციცინათელებს,
შენს სინათლეში გადაშლილ ვარდებს,
მთვარეს, რომელიც არ ჩანდა ბოლოს,
მზეს, სხივი აქაც რომ მომაწვდინა,
ბავშვის თითებში შემომდნარ ლოლოს,
ჩიტებს და ხეებს, დღეებს მაცდინარს,
დიდ კანდელებზე ანთებულ ლოცვებს,
გულში დარჩენილ ხეს უკენწეროს,
ხანძრებს,რომელთაც ტყეები მოწვეს,
უკუნს,ზამთრის წინ გაფრენილ წეროს,
ვემშვიდობები ცას მარად ახალს,
ვარსკვლავებს, ხილულთ და უხილავებს,
ქაღალდის ნავებს, ზღვის მაღალ ტალღას,
ჩემს მოყვარულებს და ჩემს მკილავებს,
შეყვარებულთა მზერას და კოცნებს,
მკვდართან ვარდებით სავსე კალათებს,
ხელებს, რომელთაც კალათი მოწნეს,
მაღალ მთებს, სოფლებს, დაბებს,ქალაქებს,
ვემშვიდობები გუგულის ღარღილს,
ბავშვებს, დარჩენილთ უბედისმწერლოდ
და მათ, რომელთა ჩამოთვლაც არ ღირს,
ვინც ჩუმად უნდა გამოიცელოს.

 მზე ზამთარში

მოწყენილია რაფაზე ბალბა,
უნდა ზამთარში თბილი მზე ჩანდეს,
მე ახლობლებში ვიღიმი ყალბად,
ყალბ ფაიფურით ვსვამ რიო გრანდეს.
მკლავს თავდახრილი ვარდების დამბლა,
რაც ვარსკვლავების განგებას მანდეს,
სინათლის სხივი მოწვეთავს დაბლა,
ეცემა გულზე შერისხულ დანტეს.
მე მის ხმას ბოლოს შევისმენ ალბათ,
მინდა, გულს სისხლის ცრემლები მბანდეს,
ეს გული სისხლის ცრემლებით დალბა,
დაეცა შუქი უღრანს და ღრანტეს.
ჩანს ახლოს სანთელჩადგმული ტაბლა,
ქარი მხარს გაკრავს ანთებულ სანთელს,
მე ახლობლებში ვიღიმი ყალბად,
ყალბ ფაიფურით ვსვამ რიო გრანდეს.

 სიახლოვე

ვარ მოციმციმე ცრემლი ღამეში,
როცა მომიხმობს უფლის შენობა,
დიდი ცრემლების სიკამკამეში
გულს მაწევს ვარდის გაუშლელობა.
მსურდა დათრობა და გაბრუშება,
მსურდა, წყვდიადის გზები მეთელა,
დედა ამაოდ მეგუნგრუშება,
ბავშვი ვარ დიდი და გულფეთელა…
როცა წყნარდება ქარის სისინი,
ისმის მისი ხმა, ვინც ახლოშია;
ანგელოზებად ჩანან ისინი,
ტოტიდან ტოტზე დახტის შოშია.
შემოვა ჩემში ჭრიჭინობელის
უცხო დუმილის ყრუ ხმაურობა
და ახლო არის დაუჭკნობელი
ვარდების მხარის უცნაურობა.

 შეხვედრა

რა უბრალოდ იხსნებიან
გულის ცრემლის საგუბრები,
რა უბრალოდ იწყებიან,
ნია, შენთან საუბრები,
სიზმრებიდან მოჩანს გზები,
გზები –შენთან დაუბრების,
თვალებიდან შუქი კრთების
ნიამორის და ნუკრების.
მეშინია ჟამის ფრთების
და სიბნელის დამუქრების,
რა უბრალოდ იწყებიან,
ნია, შენთან საუბრები!

 სხივების კვართი

ჩემი ბავშვობის დაღმართებში დის კვართებელა,
სხივების კვართში არის ვარდი, ხატიპეპელა.
შენ ამოავსე ვარსკვლავებით ეს ნაპრალები,
კვლავ ცოცხალი ვარ შენით, შენგან შენაბრალები.
სხივები გულში ოქროს სილად დაინუკრება,
შენს თვალებიდან შემოხედეს დაისს ნუკრებმა.
გული მარტოა, სიბნელიდან ამოჩურჩული,
შენ სინათლეში შემოღწევას ლამობს ჩურჩული.
ჩემი ბავშვობის დაღმართებში დის კვართებელა,
სხივების კვართში არის ვარდი, ხატიპეპელა.

ცრემლების კლდე

ვიცი, ნია, ეგ თმები
ცით ვარდების დაშვების,
გლიცინიად ენთები,
ფრთებს დაჰყვები შაშვების.
გულს გრჩენია ტაროსი,
ზღვებად ატორტმანება,
ხმები ამ სამყაროსი,
ვარდების დანანება
და ცრემლების კლდეები
ვარსკვლავთა დაცალების,
უნიათო დღეები
ჩემი გარდაცვალების.

სიცოცხლის ექო

სანამ ეს გული სანთლად ანათებს,
სანამ ფანჯრიდან ჩანს ბეგონია,
მამისგან იღებს ბავშვი ბარათებს,
სიცოცხლე მისი ექო ჰგონია.

გახედავს ბაღებს, სიზმარამხდარი,
უცნაურია ვარდის სინედლე,
ღრუბლიანი ცის შუბლი ჩამტყდარა,
ვარსკვლავებიდან მოჩანს სინათლე.

* * *
ვბედავ გაფრენა ვნახო მერცხლების
და დაისის ქვეშ გედის დაშვება,
მკრთალი ფერი აქვს სოფელს ცოცხლების
თუ არ შევხედეთ მამას ბავშვებმა.

აქ ძილში ნათობს სიზმრის ფითილი,
თილისმა ბავშვის – დილის კულული,
მზესუმზირების ქართან ჭიდილი,
ნათელი შენი გულდახურული.

* * *
ასისინდები ლეთით, უნასით,
კრთება ნაფლეთი ბინდის, წრუწუნა.
აქ ვარსკვლავებით ასიათასით,
ბავშვმა სიზმარში დაიწუწუნა.

ქარში ანათებს სიზმრების მარში:
მთვარის არშია და ქრიზანთემა,
ქარი ჩაწყნარდა, ბოლოს სიზმარში,
მზესუმზირების ჩაქრა ნათება.

ბავშვობა

წარსულმა აქაც ხმა დამაწია,
ყეფს მანწიების ლეკვი ბუხულა,
მაშინ შორს იყო გაწამაწია,
ჯერ ისევ ენთო მამის ხუხულა.
ჩვენ დავაგუბეთ ლიპთან გუბურა,
თვალს გვადევნებდა თხმელის ჭინჭრაქა
და მერე უცებ ცა დაიბურა,
მამის ვენახი მთლად დაიჭრაქა.
ვინც კი მიმაჩნდა ჩემზე სულგრძელად,
ყველამ ინანა ქვეყნად გაჩენა,
ვენახს არავინ გამოუცელა
და ჩვენ არავინ გვკითხა დარჩენა.

სიზმრების სული

რაც ამოვარდა ქარი და ქსიტი,
მას შემდეგ ალბათ დიდი ხანია,
ძილში მეძახის უცნობი ჩიტი,
ციცინათლების ჩანს ლიტანია.
იელვებს ბნელში დილის ნამგვანი ,
ხმაჩავარდნილი ბავშვობის ექო,
ბნელს მიყრდნობილი ჩვილის აკვანი,
ზარჩამოხსნილი დიდი სამრეკლო.
ძილში ბავშვობის უცხო ველია,
იქ გადაუფრენს ვარდებს პეპელა,
იქ ისევ ჩუმად ჩქეფს სამგველია,
იქ ისევ ჩუმად დის კვართებელა.
გზად ამოივლის ფურისულებით
ბავშვი სიზმრებში ხმამოწკრიალე.
და მის თვალებში განწირულება
გადიდებული ცრემლით ციალებს.
რაც ამოვარდა ქარი და ქსიტი,
მას შემდეგ ალბათ დიდი ხანია
ძილში მეძახის უცნობი ჩიტი,
ციცინათლების ჩანს ლიტანია.

 სინათლის მიზიდულობა

ვარსკვლავიანი ცა შორია, ცა არის ღია,
ახლოს მფეთქავი გულის კუნთია.
თუ მამის გულში სიბნელეა, შემოდის ნია,
მამას სინათლე გულში უნთია.

თუ ბროწეულის ყვავილობა ჩაივლის ჩუმად,
როგორ მწყინს ჩემი გავერანება.
ხალხი ყვავივით დაგვტრიალებს და შეგვჭამს უმად,
ხალხს არაფერი არ ენანება…

ჩაგჭიდებ ხელს და გავუყვებით უცხო ხეივანს
და ვემალებით ვიღაც გუდიანს,
თვალებში ცრემლით გვერდს ჩავუვლით ბავშვს, ქალს-ხეიბარს,
ქალს მზისოდენა ჭილის ქუდი აქვს…

ჩემ სიმარტოვით დავინახავ სხვა სიმარტოვეს,
თითქოს ხე ვარ და ტოტებს მათლიან.
ტკივილში ღმერთი იზრდება და სახლს იფართოვებს
და ახლა გულში ზღვა სინათლეა..

 სევდის სკუფია

მთვარეს ფარავს ღრუბლის ქულა,
ცად ღრუბლების ჯგუფია,
გულში შედის ტყვიის გულა,
მმოსავს სევდის სკუფია.
დამაწია ქალმა ჟატვა,
ქარმა ღრუბელს უქშია,
დაასრულა ბავშვმა ხატვა
და ეს გული შუქშია.
— დე აკრთობდეს ბავშვის ლამპას
ქარი კულულმპობელი.
მე არ ვცდილობ ქარის დაბმას,
ვრჩები გულულმობელი.

ხე წრიალებს უკენწერო

ნიავია, რა ხანია, გულმა ისევ ნახა ნია,
დუმხარ, ნიაგარა ყვირის: ბახ! ჰოეა. ბახ! ანია!
ვარსკვლავების ბროწეულის კვლავ ცვენა და ჯახანია,
გული შენკენ მოწეული ხან ვარდია და ხან ია,
მნათობების წოწიალი თვალის ვიწრო საკანია,
ვიცი, ნათობს ძოწი, ალი, ლალიც ნათობს, რა ხანია,
ხე წრიალებს უკენწერო, წერო ქარის საგანია,
არის მთვარის უკან წერო, არის სისხლის ლაქა, ნია.

 დაბრუნება

არის ცისარტყელები –ფერი ციცარ-იელის.
ვიცი ქარის ხელები მკვდარი სიცარიელის.
შორს არიან გორანი, გორა დავითოული,
წყნარი ქარი, ყორანი, თოთო ფიფქი, თოული.
წვიმამ დაალილავა ილმელების თხმელები,
იწვის მაღალი ლავა, ბეწვის ფერი მელების,
ითლებიან ხანდები, ხარ შენც ერისაგანი.
მანდეთ დიდხანს ხანდები– ისმის სოფლის ქაქანი,
აქეთ გზაა ილმისი, ირმის კვალი, ურმები,
ნათობს მისი ივლისი, ნათობს მისი ხურმები,
არის ცისარტყელები – ფერი ციცარ-იელის.
ვიცი ქარის ხელები მკვდარი სიცარიელის.

შერიგება

მოგესალმებით ვარსკვლავებო, მამის ეწერო!
მე მიხარია ჭრელ სიზმრების ვაზის გამორჩვა,
მე მიხარია, რომ გადატყდა ჩემი კენწერო,
მე ვესალმები, ვისაც ჩემი ცეცხლი გამორჩა.
ბნელ სულის ჭიდან მოჩანს მთვარის დიდი მეჭეჭი,
ბეჭით ქარებმა ჩამიმტვრიეს სიზმრის ვიტრინა,
მამა, კოშმარი ჩემს ნავს დახვდა, როგორც მეჩეჩი,
შეაღო ბავშვმა გულის კარი და გაიტვრინა.
ბავშვის სიზმრებში კვლავ იელვებს მერიდიანი,
სადაც ორფეოსს მოეხვევა ცრემლის მენადა.
მოგესალმები თეთრ ალმებით ქუდბედიანი,
შენი ვარსკვლავის გრძელი სხივი გულს დამენათა.

ვარსკვლავების დარაჯი

ამ ველურ ვარდებში ვარ ეულ-მთვარეული,
შივას ვარსკვლავების მიყვარს დარაჯობა,
არ მშივა სიცოცხლე არეულ-დარეული,
გული ეუბნება სიკვდილს: გამარჯობა!

შენდობა შენდა, ვარსკვლავო სხივქორბუდა,
შენდამი ვარდი ვარ მიქელ-გაბრიელო,
ვარსებობთ შენ და მე, ოქროსფერო ბუდა,
მე აქ მთვარის ვერცხლი უნდა გიბრიალო.

ტყდებიან ვერხვები, ცეცხლით ასვეტილი,
დაისვა წერტილი ვარდების სახსოვარის,
მთვარის დამაფიქრებს ღილი აწყვეტილი,
და ღიმილჩაქრობილი თვალი მაცხოვარის.

აქ არის მთვარე, ღღუბლებზე მონავალი,
ზღვარი იანვარის, ქარების, მყინვარების,
ვარდი, ვარსკვლავები, ბავშვი ონავარი,
კვლავ ქარის ამოვარდნა ხვალის მძვინვარების!

ძახილი

აქ უხილავი დღის მილევიდან,
სახმილავიდან განთიადამდი,
შუქი ეცემა დიდ ვარსკვლავიდან,
საფლავის ქვაზე ეცემა ვარდი.

აქ შენზე მწყრალი პრიალებს კუპრი
თუ რიარიად ფეთქავს აპრილი.
უპრიანია, გაცოცხლდეს ჭუპრი,
ფრთით ამოზიდოს ბნელი ნაპრალი.

ბნელის გაქრობას, მამა, თუ ელი,
გასრულდა მტრობა და გზის ტროპარი,
შენ შეგიწყალებს ემანუელი,
გზას გაგინათებს ჩემი რობაი.

მთვარის ბაგეთი გრანიტს ეხები,
მკვდარიც წუწუნებ: რანი ვართ,რანი…
ტარიგო, ვისთვის განიტეხები,
შენს ქარებს წაჰყვა ბავშვების ფრანი.

სინათლე ლაბირინთში

როცა გუბდება გულში სანთლის წარმავალობა
და მისი ქრობით აალდება ქარის ნამღერი,
სინათლესავით შორი მოჩანს შენი წყალობა,
ჩემს წამწამებზე ახლო არის შენი ნამქერი.
ხვალინდელი დღე უნაპირო ღამით თენდება,
ყოველი წამი გულის ფეთქვამ გამოიძია,
ყოველ წამისგან აქ სიცოცხლის სახლი შენდება,
სადაც არიან, არც არიან და არც იციან. . .
როცა იწყება ყვავილებით ჩემი ნათლობა,
დამავიწყდება, ლაბირინთის რომ ვართ მკვიდრები.
ამ სინათლისთვის მინდა, გითხრა დიდი მადლობა,
რომ ვართ უზომოდ ღარიბები და თან მდიდრები.

მინდოდა მეთქვა

ყვავილნი მსხვერპლნი არიან, ცელით
მათ სინათლეში ათლოდათ გული,
მამას მოცელავს დღის ღრიანცელი
და მაინც ელის ხსნას გათანგული.

მაღალ შროშნების ამ თაიგულებს
სხივები გულზე მოეკიდება,
მათ ხელსისხლიან მესაიდუმლეს
საგალობლები უთხრეს ბინდებმა.

შენთვის ძნელია სხვების შენდობა,
შინდება ბნელით სინათლე კვართა,
სულში ტაძარი აღარ შენდება,
სიბნელე გულის გამოიკვართა.

დაფეთებული გული ფეთქავდა,
მე აითქვიფა, ერთჯერადია,
საფეთქელს ალბათ ჩაესმის ბათქი,
მინდოდა მეთქვა, ეს ჯერ ადრეა….

მამა

აქ მზე ამოდის და ჩადის ფულზე,
დოლარისფერი ჩანს სააქაო,
დომინოსავით დაწვები გულზე,
საგულდაგულოდ გათლილო ქვაო.

აღარ ანათებს აქ წითლად ბლები,
ხეზე არ სხედან ჭრელი ჩიტები,
აქ მხოლოდ ისმის ტირილი ბრმების
და სიგრილეა ჭვარტლის, ბინდების.

ცის შავმა წერომ –მზემ ბედისწერის,
გულს ჩაგალურსმა სხივთა ფიწალი,
გადატეხილი დარჩა კენწერო,
ხეზე აღარ ჩანს წლების კინწალი..

ალბათ ხანდახან თუ ახელ თვალებს
და გულისფერი გახსოვს ვარსკვლავი,
სერზე შედგება ბავშვი და მთვარე,
წელამდე თოვლი არის საკვლევი.

საით წახვედი მითხარი, მამა?
გზა არსაითკენ, რეკავს საათი.
ღმერთმა ტკივილი თუ დაგიამა?
თუ გესმის სოფლის ცრუ მასლაათი?..

წრე

რაკი საზვერეს გადის ზვარაკი,
გოდებს გული და დღეც გაილევა,
სულს დღაბნის უქმი თქმა –ლაპარაკი,
მწყურია წყალი, სულ რომ ილევა.

ხარ ურმის თვალი, ხარიც, ზუალიც,
ვალების ხარბი გარდუვალობაც,
ცის ხურმის ტოლა მნათობთ უფალიც,
უაალოო დროს გედის გალობაც.

დრო კი აცოცხლებს, რაც დაკარგულა,
თეთრ გვირილებად ფეთქდება კეთრი.
კვლავ სიცხიანი იცლება კულა,
რომელიც მუდამ ჩურჩულებს: შეთვრი…

რაკი საზვერეს გადის ზვარაკი,
გოდებს გული და დღეც გაილევა.
სულს დღაბნის უქმი თქმა– ლაპარაკი,
მწყურია წყალი, სულ რომ ილევა.

 ზამთარი

ჩემი სიცოცხლე- მოლოდინის ბოლო წერტილი,
სადაც სიზმარშიც კი ციმციმებს შენი ხმის ლოლო,
ამ სიტყვებს ვიცი, ის ვარდები არის შეზრდილი,
რომელიც მინდა ფანჯარაში შენსკენ ვისროლო.
მთვარის კრიალი, შენი მთვარის, ჩემს გუბურაში,
მიგდებულ გზაზე. ბნელ მინაზე ჭირხლის ყვავილი,
გარეთ ნაძვები, უსასრულო ღამის ბურუსი
თეთრი, ქათქათა, იდუმალი შენი კანივით.
დაღლილი გული და რაფაზე დიდი ალოე-
თავის მწვანეში გაზაფხულის ფერებს ინახავს.
მე ჩამეძინა, გათენება ვერ ვიალოვე
და სიზმარშიაც შენი სახე არ დამინახავს.

ზამთრის ძილი

მე ახლა მძინავს ზამთრის ძილით და უსიზმრებოდ,
მერე ხანდახან ტკივილი თუ ძილში მაღირსე,
შენი წარსული სიხარულის ფერადი ექო,
შუა ზამთარში მობრუნდება ჩემი ბაღისკენ.
გამოაღვიძებს გაზაფხული, ხეზე ამძვრალი
ტყეებს, მდელოებს და თვალებში ცეცხლს გააჩაღებს,
ამოვარდნილი მწვანე ალის დიდი ხანძარი
ისევ აანთებს ფირისულას, მის ფერად ჭაღებს.
წარსულის ხსოვნა დაკარგული ჩვენი ფესვები,
მზის სხივებს გრძნობენ, სიბნელეში გზას ვერ იკვლევენ.
ვწრიალებ ძილში, გულნატკენი, სიზმარში მესმის,
თოვლქვეშ ახალი წყაროები ძალებს იკრებენ.

შივას ბარათი

ყვითელი გული ყვირის გვირილის,
მისთვის დილაა სიკვდილის შვება,
მზის და სიცოცხლის ამოყვირილი
ფეხისგულებზე იგრძნეს ბავშვებმა.

ღამით ამოსდით ჩვილებს კბილები,
მამის ყოველდღე დიდდება ხელი.
ბნელისკენ ჩავლენ შენი შვილები,
დასავლის მხარეს სხივების მხრელი.

არ უგრძელდებათ ვარსკვლავებს სხივი,
ფერდჩაცვენილი ვარდება სფერო,
მარადის გოდებ, ბარათი შივის
— სიბნელე გინდა სისხლით გაფერო.

არის ანბანის ეს კიდობანი,
ცრემლით განბანილს გადუფრენს მტრედი.
მომესმა მამის ხნიერი ბანი,
როცა მის გაბზნილ სარკეს ვამტვრევდი.

 

 

 

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on დეკემბერი 28, 2018 in Uncategorized

 

ტეგები: , , ,

ცისფერი ყაყაჩო

2015071511395473439  ვფიქრობდი  გულის ბინადარზე_ ჩემი საუნჯე და  ნაყოფია, ყაყაჩო- სისხლძარღვებით

დაქსელილი, თვალებში ცის ნატეხი ულაგია, ბაგე უტკბება და ეთაფლება, გულში ყვავილების ნექტარი აქვს. მაგრამ მასმინა უფლის სიტყვამ, ეს მშვენიერება მე შევმოსე,

ჩემი სისხლის წვეთზე ამოვზარდე, ველის ყვავილად დავადგინე, ჩამავალი მზის ვარაყით და  ოქროს შხეფებით დავამშვენე, ქარი მივუჩინე კრთომისათვის, ქარს რომ შეეფეთოს, განიმქვრიოს, მისი სიცისფრის იერი და მისი ბუტკოების სიძლიერე…

 

2.  ვმეფობ და შენი სატრფოს  მშვენიერებაც მე  შევმოსე,

ფესვი გავუდგი,  ჩემს სისხლზე

ველურ ყვავილივით აღმოვაცენე,

შიშითა და კრთომით შევმოსე,

თუმც სიყვარული მასზე  განა ოქროს მტვერივით მოვაფცქვიე,  მოვაფარფატე;

გულს დავუნერგე ძლიერი ხელით,

დავუტკბე სასა თაფლით, გავუმწარე აბზინდასავით…

პატარა ბავშვი გაამხელს სატრფოს სახელს,

მას კი  შენი სახელის წარმოთქმისას შიში შეიპყრობს,

ახლდაშებუმბლულ ბარტყივით  მოაწყდება შენი თვალების ცას,

თოვლქვეშ დაზნექილ ტოტივით დაიტანს შენი ტანის ხსოვნა.

საჩიხეში  მოქცეულ მხეცივით აწრიალდება,

ნაძარცვზე წასწრებულ ქურდივით იცახცახებს,

ფეხქვეშ ტკაცუნით ჩაუტყდება ტოტების კორდი,

წაიქცევა  და  ბაგე  სატირლად ბავშვის ბაგესავით მოეკუპრება,

როგორც ჩვილი ოჭივარას, წამოსადგომად გაჭირვებით,

ბორძიკ-ბორძიკ მიეტანება …

რადგან მე ვმეფობ _ სიყვარულის ტანჯვაცა და მშვენიერებაც მე შევმოსე,

დაცემულს ხელს შევაშველებ, ზღვის შენობასავით წამოვმართავ,

გაიშლება, ძალას მოიცემს,

ქაფით  მიმსწრაფ, ქარიშხლიან ზვირთად იქცევა…

ჩემი სიღრმისკენ  გამოიჭრება

და ხსოვნის ნაპირს ჩამოიტოვებს…

ვმეფობ და შენი სატრფოს მშვენიერებაც მე შევმოსე…

როს ცრუ ღმერთები იცინოდნენ, ცეკვავდნენ და ქოშს უკუ ჰყრიდნენ,

ჩემი სისხლით გამოვისყიდე,

ჩამავალი მზის  ვარაყი შემოვავლე,

ოქროს წინწკლებით დავამშვენე,

განა სამიზნედ დავსვი,

სისხლგამდინარე უბეს ჩავისვი,

რომ იმ ტანჯვის წილ

აქაურ ვრცელ მინდორთა

ნათელი ამინდები მოვახილვინო.

 

 

 

 

 

 

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on დეკემბერი 10, 2018 in Uncategorized

 

ტეგები: ,

ჩიტი და მელია

იყო და არა იყო, რა, იყო ერთი ქართული ხალხური ზღაპარი ,,ჩიტი და მელია“, რომელიც ბავშვობაში, როცა  სამყარო ღამის ყვავილივით ნელნელა და ზღაპრულად იშლება,   სისასტიკით მაკრთობდა,   მწარედ მაღონებდა. დედა ჩიტი, რომელსაც  მე დედის სახებას ვატოლებდი, ცბიერი მელიას მუქარაზე ბუდიდან ჯერ ერთ, შემდეგ მეორე ბარტყს აგდებდა,  მტაცებლის საკბილოდ ხდიდა და ბუდეში მხოლოდ ერთ ბარტყს იტოვებდა…  ხალხის წიაღიდან გამოსული და  მასშივე ჩაკარგული ამ ზღაპრის შემქმნელი ვერც იფიქრებდა, თუ ამით რამხელა   ტკივილს აყენებდა  პატარას გულს…

მან, ცხოვრების სისასტიკით გამოჭედილმა, კარგად იცოდა მთელი სამყაროს და მათ შორის ფრთოსანთა ზნე-ხასიათიც,  დედა ჩიტს  დაჩეკილი ბარტყების გამოკვება უჭირს, ამიტომ ბუდეში ყველა ბარტყს არ იტოვებს. მაგრამ თუკი პაწია ბავშვი დაბურული ხის ქვეშ, ქვაფენილზე დახლილ უმწეო ბარტყს იპოვის, ფეხებს რომ ასავსავებს, მას ვინ გაუბედავს იმის თქმას, რომ ბარტყი დედა ჩიტმა გადმოაგდო ბუდიდან?!

მე ეს ზღაპარი არასდროს მომიყოლია შვილიშვილებისთვის, ისე, როგორც მე მიყვებოდნენ, ან როგორც თვალცრემლიანი ვკითხულობდი პატარა მოწაფე…

დედა ჩიტი რის დედა ჩიტია, შვილები თუ ძირს გადაყარა და მელიას მიუგდო შესაჭმელად, ზღაპარი კი რის ზღაპარი, თუ ყველანი ფრთებზე არ შეისვა,  და მელიასგან შორს გაფრენას არ ეცადა…

მე სწორედ ასეთი დედა ჩიტი მიყვარს…

და უხსოვარი დროის  ბრძენი მეზღაპრის მიერ მოყოლილი ამბის  ჩემით მომგვანება…

ჩიტი და მელია

იყო ერთი ჩიტი-ჩიორა, ტყეში ერთი მოხერხებული ალაგი იპოვა და ბუდე გაიკეთა.  შიგ ჩაჯდა და   კვერცხები დადო. სამ კვირაში გამოჩეკა პატარა ჩიორები. დედა თავის შვილებს უზიდავდა კალიებს, პეპლებს, ბუზებს, აჭმევდა და ზრდიდა.

დიდ სიხარულს გრძნობდა  ჩიორა. ჩქარა დავაფრენ ჩემს ბარტყებსო. მაგრამ მალე უბედურება ეწვია. წყეულმა მელია -კუდაგრძელიამ მის ბუდეს მიაგნო, ხის ძირში მიცუნცულდა და ჩიორას შესძახა:

_ჩიტო, ჩიტო, ჩიორაო!

_რაო, ბატონო მელაო?

_ერთი ბარტყი გადმომიგდე,

თორემ შავ დღეს დაგაყენებ:

ცულს მოვიტან ცუნცულასა,

ხელეჩოს და წალდუნასა,

ხესაც მოვჭრი, ხის ძირსაცა,

შენც შეგჭამ და შენს შვილსაცა!

რა უნდა ექნა  საწყალ ჩიორას. შეისვა ბარტყები ფრთებზე და  სხვა ადგილას გადაფრინდა.   კუდფუმფულა მელიამ იქაც მიაგნო და შესძახა :

_ჩიტო, ჩიტო, ჩიორაო!

_რაო, ბატონო მელაო?

_ერთი ბარტყი გადმომიგდე,

თორემ შავ დღეს დაგაყენებ:

ცულს მოვიტან ცუნცულასა,

ხელეჩოს და წალდუნასა,

ხესაც მოვჭრი, ხის ძირსაცა,

შენც შეგჭამ და შენს შვილსაცა!

დაღონებულმა ჩიორამ  მეორედ შეისვა ბარტყები ფრთებზე და უცნობ ადგილას გადაფრინდა.  მელიამ მაინც  მიაგნო. ხის ძირას  მიცუნცულდა  და ჩიტს შესძახა:

_ჩიტო, ჩიტო, ჩიორაო!

_რაო, ბატონო მელაო?

_ერთი ბარტყი გადმომიგდე,

თორემ შავ დღეს დაგაყენებ:

ცულს მოვიტან ცუნცულასა,

ხელეჩოს და წალდუნასა,

ხესაც მოვჭრი, ხის ძირსაცა,

შენც შეგჭამ და შენს შვილსაცა!

მწარედ დაღონებულმა ჩიორამ მესამედაც შეისვა ბარტყები ფრთებზე.  სურდა  უფრო შორს, საიმედო ადგილას დაემალა, მაგრამ დაღლილს დიდი უბედურება ეწვია.   ბარტყები ფრთებიდან ჩამოუცურდნენ   და უფსკრულში ჩაცვივდნენ.

დედა ჩიტი გულამოსკვნით ატირდა. ამ დროს მონადირემ ჩამოიარა და ჩიორას ჰკითხა:

_ეგრე მწარედ რად ტირი, ჩიტო- ჩიორაო?

_ ერთ წუწკ მელიას გამოვექეცით, ჩემი შვილების შეჭმა სურდა.  სანამ დავაბინავებდი, ბარტყები ფრთებიდან ჩამომიცურდნენ და უფსკრულში ჩაცვივდნენო.

გულადი მონადირე ჩავიდა უფსკრულში, ამოიყვანა ბარტყები და დედა ჩიტს ჩაუსვა ახალ ბუდეში.

შემდეგ მელია კუდაგრძელიას დაუდარაჯდა, დაუმიზნა თოფი და იმ ფუმფულა კუდის ბოლო წააკვნიტა.

მელიას შეეშინდა, ეს მონადირე ჩემს ფუმფულა კუდს არ იკმარებს, ქურქსაც გამხდისო, დაჰკრა ფეხი და გადაიხვეწა იმ არემარედან.

დარჩა გახარებული ჩიტი ჩიორა თავის ბარტყებთან ერთად.

სულ ჭიკჭიკებდა და ყველას ატკბობდა თავის გალობით.

 

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on ნოემბერი 21, 2018 in Uncategorized

 

უგრიფო გამომცემელი

(ვუძღვნი თენგიზ ხითარიშვილის ხსოვნას)

ქუჩაში გასვლა და თავის გატეხა ერთი იყო. კეფაზე ნაწვნევ ბლაგვ საგანზე მძიმე და აუტანელი პოპულარული, ხალხისთვის მეტად საყვარელი მსახიობის შემოსწრება გახლდათ. მას ქუჩის მეორე მხარეს თანამგზავრები მიაცილებდნენ. ღმერთო, როგორ შემრცხვა!
-ნუთუ ლეილა აბაშიძე არ მოგეშველა?!- რამდენიმე დღის მერე თანაგრძნობით მკითხეს შინაურებმა.
მოსაშველებელი არაფერი იყო. იმ მაღალმა, ქერა, გამხდარმა ბიჭმა ამ ძიძგილაობაში (ნახევრად გონდაკარგულიც არ ვუშვებდი ხელს) ჩანთა მაინც გამტაცა. რუსთაველის ხიდის თავში ქალი ელოდა, ქალი გოგო არ ჩანდა, გაბრუებულმა და გუნებაამღვრეულმა გავიფიქრე, რომ ის ბიჭის დედა იყო. თანამზრახველები_ დედა და შვილი. უცებვე სახელდახელო ვერსიაც შევთხზე, დედა-შვილი ლტოლვილები არიან, უკიდურეს გაჭირვებაში ცხოვრობენ, საკვებიც არ მოეძევებათ და იძულებული ხდებიან პურის ფული ასე იშოვნონ. ამ დროს ვის შეიძლება ექნეს ფული? რათქმაუნდა ქალაქის მერიიდან გამომავალ ბობოლა ხალხს.
წებოვან კეფაზე ხელი მოვისვი. თმები სველი მქონდა. თბილი შუბლსაკრავი აღარ მეკეთა და არც მიძებნია. ასე შინ წასვლა შეუძლებელი იყო, სისხლით დასვრილი შინაურებს შევაშინებდი; პოლიკლინიკა, ექიმი, რაიმე, ეს ხომ სრულებით არ გამხსენებია, როგორც ხშირად- ზედმეტი რამ ფუფუნება, დროის წამრთმევი ადგილი.
უკანვე დავბრუნდი და ათიოდე წუთში ჩემს გამომცემელთან ვიყავი, რომელთანაც შენობიდან გასვლამდე წიგნს ვასწორებდი. რევაზ ხალათაშვილს ქალაქის მერიის ქვედა სართულზე თავისი გამოცემლობისთვის ორი ნესტიანი ოთახი ეჭირა. მის ამ ყველასთვის იოლად საპოვნ მისამართს მეც მშვენივრად ვიყენებდი მწერალთა სამყაროსთან კონტაქტებისთვის.
რევაზმა კეფა სპირტიანი ბამბით გამიწმინდა (სამუშაო ოთახებში მარტო კომპიუტერები, ტელევიზორი, მაცივარი და სხვა აუცილებელი საყოფაცხოვრებო ნივთები კიარა, პატარა აფთიაქიც ჰქონდა), დაკეტა გამომცემლობის კარი და ავტობუსამდე გამაცილა. გვიანი კიდევ არ ეთქმოდა, ცხრა სრულდებოდა.
დანაკარგი სერიოზული იყო: პირადი საბუთები, რომლის გარეშეც ფეხს ვერ გადავდგამდი და ცელოფანში ჩაწყობილი უძვირფასესი განძი, ამასთან უმნიშვნელო თხუთმეტიოდე ლარი.
ამ უძვირფასეს განძს წარმოადგენდა ჩემი უფროსი ქალიშვილის თხელი თითებით უფაქიზესად მოქარგული, წვრილად ნემსული, ორნამენტებით შემკული და ჩემს მიერ შეკერილი სამაჯურები… ამ სამაჯურებს სასაჩუქრედ ვიყენებდით, ან ეკლესიაში ვაბარებდით და იყიდებოდა ხან ადრე, ხან გვიან…
იმ ახალგაზრდა ბიჭ-კაცს მერე თვალით ყოველდღე ვეძებდი, ვცდილობდი უამრავ გამვლელ-გამომვლელში ამომეცნო. ერთხელ თითქოს გადავეყარე კიდეც, დაბეჯითებით რომ მეცნო, მხოლოდ ამას ვკითხავდი ჯიქურ: ნუთუ შეიძლება ფულის გამო ადამიანი მოსაკლავად გაიმეტო?!
როგორც ჩანს, შეიძლებოდა, რადგან იმ პერიოდში ბევრი გაიმეტეს. დაყაჩაღებისას მოკლეს ლექსების მწერალი კაცი ჯანო ონიანი, დააყაჩაღეს და აწამეს ექიმი-გინეკოლოგი, ასევე ლექსების მწერალი, პოეტური ბუნების კაცი მამუკა მაჩიტიძე, უნივერსიტეტის ეზოში და მეცხრე სკოლის წინ სტუდენტებს და მოსწავლე გოგონებს ხელიდან ხელჩანთებს, ყურებიდან საყურეებს გლეჯდნენ…
ამ ამბიდან რამდენიმე დღეში საპატრულო პოლიციის წარდგენის ცერემონიალი მოეწყო და ქალაქის ბულვარს თხუთმეტამდე საპატრულო მანქანამ გაბმული სიგნალით შემოუარა.
ამბავი სასიხარულო იყო, ისახებოდა კრიმინალურ სამყაროსთან ბრძოლის ახალი სისტემის შექმნის იმედი, მაგრამ განწყობას აფუჭებდა პატრულის ახალ თანამშრომლებში ორგანოს ძველ, დამნაშავეთა სამყაროსთან შეხმატკბილებულთა სახეების ამოცნობა. მოარული ხმებიც აფუჭებდა განწყობას, რომელთა მიხედვითაც საპატრულო პოლიციელს გამოცდების გასავლელად 1500 -იდან 2000 დოლარამდე სჭირდებოდა არაოფიციალური ხარჯისთვის.
იმ დღეებში, ასე თავგატეხილი დავჯექი და სასწრაფოდ დავწერე ღია წერილი ჩემი რედაქტორობით გამომავალი გაზეთისათვის პოლიციისა და საზოგადოებრივი წესრიგის მინისტრის სახელზე, რომელიც რევაზს თავის სტამბაში უნდა დაებეჭდა. ისიც მოვახერხე, ცერემონიალის შემდეგ მინისტრს სასწრაფოდ, წუთებში შევხვედროდი, როცა ბულვარი გადმოკვეთა და ცენტრალური მოედნისკენ აიღო გეზი. ამ დროს, მახსოვს, რაღაცას ვუთითებდი და ასეც აღგვბეჭდა კადრზე ფოტოკორესპონდენტმა მამუკა კაკაურიძემ.
2004 წლის მიწურული იყო. მაშინ ვერავინ იფიქრებდა, რომ ამ მოვლენას მეორე, უკიდურესი ფორმა ექნებოდა და არსებული დანაშაულებრივი ფონი განუზომლად დიდი სისასტიკით დამძიმდებოდა, უფრო მეტიც, სამართლიანობის დროშის ქვეშ თავის ანგარიშზე ათეულობით და ასეულობით ახალ უდანაშაულო მსხვერპლს მიითვლიდა. მაშინ ვერც კი წარმოვიდგენდი, რომ სამართლიანობის სახელით შეიძლებოდა ისეთი რეპრესიული გარემოს შექმნა, რომ შვიდი წლის შემდეგ, როცა ყელში ამოვიდოდა ამდენი სისასტიკე, შუაღამისას ქუთაისის ციხესთან ვიდგებოდით პატიმართა მხარდასაჭერად.
მაგრამ ამ თემაზე მეტს აღარ გავაგრძელებ, მე სულ სხვა ამბის მოყოლა მინდა…
რევაზ ხალათაშვილი პატარ-პატარა საგამომცემლო ამბებთან ერთად მერიის და საკრებულოს გაზეთსაც გამოსცემდა, რომელიც სხვა არაფერი იყო, თუარა რაღაც ცხრილები, აქტები, დადგენილებები… სისხლი უშრებოდა იმ ჯახირში, ხან დროზე არ აძლევდნენ მასალებს და მერე ერთად მოაყრიდნენ, ხან ურთიერთობებს ვერ აწესრიგებდა და მისი გამომცემლობის მერიაში მყოფობა ხდებოდა სათუო. კიდეც მოუცვალეს ადგილი და პირველ სართულს ქვემოთ, თითქმის ჯურღმულში, კიდევ უფრო ნესტსა და უჰაერობაში ჩააგდეს, არც ფანჯარა იღებოდა (გისოსები იყო ჩასმული), არც მზე უდგებოდა საიდანმე.
მაგრამ რევაზს ჰქონდა თავისი ოაზისი, კუნძული, ეს იყო ,,ენციკლოპედია ქუთაისი“, რომლის შედგენაც განეზრახა, მაგრამ ჩემს წარმოდგენაში არსებული ენციკლოპედიის, (დიდი, მძიმე ტომი) ჯერ არაფერი ჩანდა, გარდა რვეულივით თხელი და ასევე თხელყდიანი გამოცემებისა, რომლებშიც ბაღისკიდის იუმორის ნაკრები და ქუთაისთან დაკავშირებული ისტორიები იყო ასახული.
რევაზი მწერალი იყო, მაგრამ მას სისხლს წოვდა ყოველი დღე, სამწერლო ენერგიას აცლიდა. მისი ერთი მოთხრობის ერთადერთი დეტალი (ყმაწვილი ბიჭის განცდა-ჟრუანტელი, შეყვარებულ გოგონას ზურგზე მოკიდებისა და გორაზე წაყვანისას) ათ წელზე მეტია მახსოვს არა მისი პიკანტურობის, არამედ მფეთქავი ნერვის გამო…
მის მიერ ჩემი მოთხრობების წიგნის გამოცემა სამაჩაბლოს ომს დაემთხვა. რვა, თუ ცხრა აგვისტოს, ჩემს უმცროს დას, მონაზონ კასიანას დავურეკე მისი ამბის გასაგებად, ალბათ გულმა რაღაც მიგრძნო, ცხინვალის მისადგომებთან პატრიარქს გაჰყოლოდა დაჭრილების მისახედად, პირობით საზღვარს იქით კიდევ მეუფე ისაია დარჩენილიყო და ალბათ მეუფის მისაშველებლადაც. ჩემმა დამ ნაჩქარევად მიპასუხა, რომ კარგად იყო (ომი და ცხინვალში ყოფნა არ უხსენებია) და მე ყოფილი შაუმიანის ქუჩით გავეჩქარე სტამბაში, სადაც ადრე სამკერვალო გაერთიანება ,,გელათი“-ს კადრებისა და დაცვის სამსახური, საშვების ბიურო იყო განთავსებული, ხოლო ზედა სართულებზე, სადაც მამაკაცის პერანგები იკერებოდა და 19-20 წლისას ცვლებში მკერავად მიწევდა მუშაობა- კერძო ინსტიტუტი. იმ ცვლებში მუშაობამ, დილის ხუთ საათზე გაღვიძებამ საშინლად ძგრიალა საბჭოთა მაღვიძარათი, ნერვები სერიოზულად დამისუსტა.
წიგნის ყდა ლამაზი იყო, მაგრამ ფურცლებზე შავი საღებავი ისეთი გადღაბნილი, სიტყვები ძლივს გავარჩიე. გული დამწყდა. იმ პერიოდში არაფერი მითქვამს, გავიდა დრო და მერე ვუთხარი:
_რევაზ, ის წიგნი გამოუსადეგარი შეიქნა, საღებავით დალაქავებული, არ იკითხებოდა.
_ რატომ დროზე არ მითხარი, ხელახლა დავბეჭდავდი…
_მთელ ტირაჟს?
_რათქმაუნდა…
ეჭვიც არ შემპარვია, რომ დაბეჭდავდა, მაგრამ ხელახლა დაბეჭდვას ხელახალი დრო, მასალა, მუშახელი სჭირდებოდა, ამის მოსათხოვნად გამბედაობა არ მეყოფოდა, თანაც, იმ რამდენიმე დღიანი ომის ვითარებაში, აგვისტოს ცხელ დღეებში, როცა ცხინვალს კვამლი ასდიოდა, ხრწნის სუნი ტრიალებდა, ჩვენს სასულიერო პირებს გარდაცვლილ მეომართა ცხედრები გადმოჰყავდათ, უცებ საეჭვოდ და უაზრობადაც კი მეჩვენა ჩემი ფაცხური მოთხრობების გამოსაცემად.
რევაზს დედა ებრაელი ჰყავდა, მამა სომეხი…
_ახალგაზრდობისას ცხვირის ოპერაცია გავიკეთე, არ მინდოდა სომეხს ვმგვანებოდი- მითხრა ერთხელ.
_ადამიანობაა მთავარი, ეროვნებას რა მნიშვნელობა აქვს, რევაზ…
_აქვს, აქვს ქართველობა ყველაფერს მირჩივნია.
მაშინ არ ვიცოდი, თორემ მისი გვარის წინაპარზე- თამარ მეფის ხელდასმულზე ერთ მეტად საინტერესო ლეგენდაზე აგებულ მოთხრობას თავად იასონ ციციშვილისას- მოვუყვებოდი, დარწმუნებული ვარ, ძალიან გაიხარებდა ამით.
***
ამ მოთხრობას გივი ადრეულის არქივის მოწესრიგებისას წავაწყდი. ის ხომ თამარ მეფის დიდი თაყვანისმცემელი იყო, მისი საფლავის ადგილმდებარეობას იკვლევდა და ყველა მეტნაკლებად საჭირო მასალას თავს ერთად უყრიდა.
თავად ციციშვილის ამ მოთხრობამ ისეთი მძაფრი განცდები გამოიწვია ჩემში, როცა ორთაჭალაში, მტკვრის მოაჯირს მივადგები და მეტეხის კლდეს გავხედავ, სულ ის ავლაბრელი ღარიბი მეთევზე- საქულა მისირელი მახსენდება, რომელმაც თამარ მეფის მიერ მტკვარში გადასროლილი სამკაულებიანი ყუთი ეშმაკს პირდაპირ კლანჭებიდან წაართვა, ნაპირზე დაფლეთილი ბადით, დაპრჭყოლილ- დაღარულ-დასისხლიანებული ბარძაყით და იმ აღთქმით გამოაღწია, რაკი გადარჩა, თავის სიცოცხლეში ბადეს ხელს აღარ ახლებდა.
თამარ მეფემ კი ის სამკაულებიანი ყუთი მტკვარში იმიტომ გადაისროლა, რომ მორთვისას სამკაულებმა დიდი დრო დააკარგვინა, ის უსაზომოდ ძვირფასი დაბა-სტავრა -ხავერდები და ფასდაუდებელი თვალ-მარგალიტი, ოქრო-ჯაჭვ-ჯინჯილ სამკაულები, ყველა თავით ფეხამდე ასხმა -აკინძვას ითხოვდა, რის გამოც თამარს არაერთხელ გამოეხატა სასოწარკვეთილება და ამის გამო ახლაც, სულთმოფენობის სადღესასწაულო წირვაზე აგვიანებდა. მოისროლა მტკვარში, მდინარის აქაფებულ ტალღებს შერთო, მოიშორა ტვირთი, ამსუბუქდა, გუნება დაიწყნარა და ასე მიბრძანდა დაგვიანებული მეფე წირვაზე უბრალოდ შემოსილი, უსამკაულოდ… მაგრამ მოწყალე ღმერთმა ამ ღარიბი მებადურის- საქულა მისირელის ხელით ის სამკაულებიანი ყუთიც დაუბრუნა და მებადურის მკლავებზე გრძლად გადაწყობილი მტკვრის დიდი თევზები: ლოქო, ჭანარი და ორაგულიც არგუნა სასახლის კარის სადღესასწაულო ნადიმისთვის.
მაშინ თამარმა გარდასწყვიტა, მის მიერ გარდაყრილი და ღვთის ნებით უკან დაბრუნებული ამ სამკაულებით შეემკო ივერიის ხატ-ჯვარნი, სახარებანი და წმინდა ბარძიმ-ფეშხუმნი. ღარიბ საქულა მისირელს კი თამარმა წყალობის ნიშნად ხალათი უბოძა, რითაც ერთგული მებადური სიღატაკისგან იხსნა და სამეფო კარისკენ გაუხსნა გზა.
მაშინ განიმოსა საქულამ მისირეობა და ხალათაშვილად დაიწერა, ხელახლა დაიბადა, მოინათლა, გამდიდრდა და გვარიც ასეთად შეიქმნა- სარქის ოჰანეზას ძე აზნაური ხალათაშვილი (იგივე ხალათიანცი), ადრე ყმაწვილ ბიჭობისას დუქანში ნოქრად ნამსახურს ქართული წერა-კითხვა და ანგარიშიც ესწავლა და ეს გამოადგა, დიდ აღებ-მიმცემ ვაჭრად შეიქმნა.
ახლანდელი ხალათაშვილები და მათ შორის რევაზ ხალათაშვილიც იმ სარქის-საქულა ხალათაშვილის ჩამომავლები არიან და ეტყობა რევაზს სისხლმა კიდეც უყივლა- მის წინაპარს მტკვრის ტალღებისა და ეშმაკისთვის გამოტაცებული განძი არ გადაუმალავს, თამარს მიართვა, რადგან სწორედ მეფეს თვლიდა ამ სამკაულთა ღირსად და არ თავის ცოლს-ნანუას…
რევაზს ქართველობა ერჩივნა ყველაფერს…
მეკითხებოდა რწმენის ამბებს, საყრდენს ეძებდა, წრიალებდა, ეტყობა სული მოახლოებულ აღსასრულს უგრძნობდა და მეც მეწამულყდიანი ახალი აღთქმა ვათხოვე. წიგნი უკან არ გამომირთმევია, ეკითხა, თუკი საქმე დააცდიდა…
დრო გავიდა, რაც მე სოფელში გადმოვედი, ძალიან დავიტვირთე და ქალაქის ამბებისთვის აღარ მეცალა. მოულოდნელად, განა საგანგებო, უბრალო საუბრისას, სხვათა შორის ამბებთან ერთად, როცა მოვიკითხე:
-რევაზ ხალათაშვილი?! როგორ უნდა იყოს, ის ხომ უკვე გარდაიცვალა!
_…..
საიდან, როგორ, რანაირად…
რას ნიშნავს, რომ გარდაიცვალა?!
ვერ ვხვდებოდი ასე უთქმელად, მითქმა-მოთქმის, შეცხადებისა და ტირილის გარეშე ადამიანის გაქრობა, ასეთი ჩუმი გაპარვა რას ნიშნავდა.
ასე მოულოდნელად, წინასწარი უწყების გარეშე, თითქოს ბეჭედი არ ესმებოდა მისი გარდაცვალების ცნობას.
მიდიან ადამიანები და სად მიდიან, არ ვიცით.
ვრჩებით და მათზე ხსოვნით მიბმულები განვაგრძობთ სიცოცხლეს.
სად არის ახლა ჩემი მეგობარი რევაზ ხალათაშვილი, სად, რომელ სფეროში განისვენებს, ნათლით ბრწყინდება, თუ მღვრიე ლანქერი უვლის გარს?!
ბედნიერია, თუ მწუხარე?!
ვახსოვართ, თუ არ ვახსოვართ?!
სად არის მზრუნველი ადამიანი, რომელმაც თავზე სისხლიანი ჭრილობა მომბანა?

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on ოქტომბერი 15, 2018 in Uncategorized

 

თეთრი ქვა

მწერლის ხსოვნას

იმ მწვანე პანთეონის ხშირი მონახულება უყვარდა მოხუც მწერალს, სადაც შემდეგ დაიკრძალა კიდეც. რამდენჯერმე ქარისაც აიყოლა. ფეხით დაადგნენ გზას, ნელნელა, ბოჩიალ-ბოჩიალით და ასევე  დაბრუნდნენ უკან  გაზაფხულის ერთ თბილ, მზიან საღამოს, ერთერთი ყველაზე მყუდრო ქუჩით, რომელიც ქვებზე ფართოდ განრთხმულ მდინარეს ესაზღვრებოდა. პანთეონში მძაფრი სურნელის თეთრი მტევანყვავილა ხეები ჰყვაოდნენ და ქარისას ყნოსვამ დიდხანს შეინახა  პანთეონის ცივ, ნესტიან სამკვიდროში  მიცვალებულთა ძვლებიდან უდარდელად გამოწოვილი ხსენის-  მზით დაგურგურებულ ხის ტოტებში თეთრად მოყვავილე მტევნებად გარდაქმნილი მათრობელა სუნის ხსოვნა. საფლავთა შორის ხეტიალისას, მწერალმა დროდადრო ახლადგამოცემულ საკუთარი გაზეთიდან მცირე მონაკვეთები წაიკითხა. ძლივსგასაგონი, ოდნავ ჩახლეჩილი ხმით ჰყვებოდა უცნობ ისტორიებს, რომლებიც ასახული  ჰქონდა და მიმოფანტული უამრავ ტომში, ეს უცხო ისტორიები ოდნავადაც ვერ ეკარებოდნენ  ქარისას გონებას   და წარმოთქმისთანავე ზედ მწერლის ბაგეზე, თეთრად აჯაგრულ ულვაშებთან  წყვეტდნენ თავიანთ არსებობას.   ქარი თუარა, ნიავი მაინც მიერეკებოდა გასაფანტად…

,,რაც დრო გადის, ზემოურებს უფრო მეტს ველაპარაკები, ვიდრე ქვემოურებს. ტანით აქ ვარ, სულით იქ…“ _ თქვა ბოლოს  მწერალმა და დაუმატა: ,,მესიზმრა წყალში მივტოპავდით!“  ქარისასაც ესიზმრა მწერალი_ ბოცის ყელში მოტივტივე ყურძნის მთვრალი ხუნწკალივით, მაგრამ არ უთქვამს მისთვის. ესიზმრა ასე:  ერთ მოცახცახე ხელს, რომლითაც ჭიქა ეჭირა, მეორე მოცახცახე ხელით იჭერდა, ამაგრებდა და  ვერც ამაგრებდა, წყინდა, ბრაზობდა, ასე კანკალით მიჰქონდა პირთან, ჭიქიდან ქარიშხალს აქაფებდა, ღვრიდა, აქცევდა, მასში ჩასხმულ უფერო სითხეს ჯაჭვს უკიდებდა. დაუწვავს გულმუცელს, შფოთიანად ფიქრობდა ქარისა სიზმარში.  უწყოდა მწერლის სუფრისმოყვარული ხასიათი- როგორც უკიდურესი მოწყენილობისგან თავდახსნის საშუალება. თუმც ისიც კარგად იცოდა, რომ ასჯერ განმეორებული ერთი სუფრის რიტუალი ამ მოწყენილობას და მარტოობის გრძნობას კიდევ უფრო უმძაფრებდა.  სული კი სულ სხვას სთხოვდა, ის მზად იყო ლურჯი ფრინველივით მიუწვდომელში გაჭრილიყო, მისი პიროვნული ტრაგიზმიც ამით იკვებებოდა_ სხეული და სამშვინველი სულს ვერ მიჰყვებოდნენ… მხოლოდ  სულის ლურჯი ფრინველი ილტვოდა მაღლა.

სწორედ მაღლისადმი ამ უცნაურად მსუბუქმა და მტანჯველმა გრძნობამ, მწერლის წიგნებში გამოხატულმა  ჯერ კიდევ ათწლეულების წინ მიიზიდა ქარისა და უცნაური სწორედ ის იყო, რომ ის ჭაობი, ნოყო, ბლანტი, წებოვანი, ჩამთრევი  ხაკისფერი გარემო, რასაც მწერალი თავის ნაწარმოებებში აღწერდა და წესით მხოლოდ უსიამო სუნის და მოციმციმე ფანტომების საბუდრად უნდა ექცია, უცნაურად ნაღვლიან ნათელ ნაპერწკლებს ისროდა და ეს ნაღველი კითხვისას, ქარისას ხასიათის მდინარებას უცებ სხვა კალაპოტში აგდებდა, მწარედ აღონებდა, გულღვიძლს უწვავდა მშვენიერი და ნათელი სევდა-წუხილით. ეს გამთანგავი წუხილი იზიდავდა გაერკვია, საიდან, როგორ აღმოცენდებოდა  მიწიერ სიმძიმეში ასე ეთერულად მოცახცახე, ბაბაჭუას ქსელივით უმსუბუქესი, თივთიკივით უნაზესი, ქარში გაფრენილი ქსოვილი. რა ძალით  ეწეოდა ის მკითხველის გულს ზემოთ. ამგვარი რამ, ასე ძალუმი, არცერთი მწერლისთვის არ შეენიშნა. მისთვის კი სწორედ ამგვარ სევდიანად, მშვენივრად და გულის ბოლომდე საზეიმოდ დამღრღნელი წუხილის  გამოტანით იწყებოდა  მწერლობა, მხოლოდ  წუხილის ამგვარად მშვენიერი ძალით გამომთქმელი იყო მწერალი.  მხოლოდ ის იყო მისთვის ნამდვილი, ტრაგიკული ადამიანური არსის სარკე და ყურადღების ღირსი საგანი, სხვა ყველაფერი ამაო იყო, სხვა წერა-კითხვა, ფუჭი ფუცფუცი, პატარა ბავშვის ჩხირკედელობა. ასეც სურდა გულის სისხლით დაწერილი ის პაწია, მომაჯადოებელი  ფრაგმენტები, რომლებიც გაფანტული იყო მწერლის უზარმაზარ მემკვიდრეობაში, ერთად შეეკრიბა, ერთ წიგნად ექცია, რომელსაც მარადისობის ზღურბლთან დადებდა, როგორც მისი იდუმალი კარის გასაღებს. მწერლის აურაცხელი ტომებიდან სულ ორი წიგნი გამოვიდოდა, ერთი იმ  ნათელი ბიჭის ამბით, რომელმაც მას დიდი მწერლის სახელი სამუდამოდ აღუთქვა და მეორე წიგნი_აუტანელი, მშვენიერი  სევდით  დალამბულ სტრიქონთა უფაქიზესი არშიებისა.

მწერლის სიცოცხლის ბოლო წლებში უფრო დამეგობრდნენ ის და ქარისა. ქალი საგულდაგულოდ  მალავდა თავის ნაწერებს, არ აჩენდა მწერალთან, მწერალი თვითონ პოულობდა სადღაც-სადღაც, ზოგჯერ მისი ნაწარმოებების გვერდი-გვერდ დაბეჭდილსაც კი, ის ხომ ძალიან კარგი, მახვილი თვალის, უსწრაფესი მკითხველი იყო, თვალის ერთი დაკვრით გადარბოდა ფურცლიდან ფურცელზე. მწერლის ყოველი ახალი პუბლიკაცია, საინტერესო და ძლიერი, მისივე რაღაცნაირი ლიტერატურული სინდისქენჯნის, თუ დაუკმაყოფილებლობის სურვილთანხლებით უვარდებოდა ხელთ ქარისას. მათ მწერალი სისულელედ თვლიდა და წუხდა, ნანობდა მათ დაბეჭდვას, ქარისა ამშვიდებდა, ნაწარმოები მოსწონდა. აკვირდებოდა, მაგრამ მისგან ვერაფერს სწავლობდა.

მწერლის პოეტური სტრიქონები კი ძველებურად, მარად  მიცოცავდნენ ქარისასკენ, როგორც მწვერვალისკენ ალპინისტები, მტანჯველი კაუჭებით ეწეოდნენ მის გულს, რომლიდანაც ცრემლიანი სისხლი წვეთავდა: ,,მე ხომ ისედაც დამეწევა შავი მწევარი, აღარ დარჩება ჩემი ძვალი და ნაწევარი“…

წავიდა…  ერთი საფეხურით აინაცვლა. ან იქნებ ლურჯი ფრინველივით გაიჭრა ცაში მისი სული, ვინ იცის, ვის დაუნახავს? და ახლა ცათა  დერეფნებიდან ესტუმრება, ზემოდან დახედავს ათწლეულების განმავლობაში წართმევის შიშით,  მღელვარებითა და ქარებით სავსე თავის  საუფლოს- სახლს, რომელიც სწორედ მაშინ დატოვა, როცა განასრულა, როცა საბოლოოდ სრულყო, როგორც უტყვი ქმნილება და  რომლის კედლებიც  ერთდროს პატარა ბიჭის თვალწინ უჩვეულოდ ამოზვინული მიწის გვერდით ხურო-ხელოსანთა მკლავით ამოზიდეს მისმა მშობლებმა.  ზემოდან დახედავს მაგნოლიის მხუთავსურნელით ნაკმევ ეზოს, სადაც უთვალავი თეთრი ფერის სხვადასხვა ფერებში გარდამავალი ქვა აგროვა  …

წავიდა, სხვაც ბევრი წავა… თვითონ ქარისაც…

საფლავთან ავიდა, საფლავის ფერხთით, აღმოსავლეთით დაჯდა, შინ იმ გზით დაბრუნდა, რომლითაც მწერალთან ერთად ბოლოს ჩამოიარა.  ხომ ეცადა ქარისა, მოხუცი მწერალი  პატარა, მობაკუნე კრავს ზიარებოდა, მის სისხლსა და ხორცს, თავისი ცხოვრების აღწერა მიეტანა მის სამსხვერპლოზე, მაგრამ რამდენჯერაც სთხოვა, იმდენჯერ აირიდა მწერალმა, ნდობით კი განეწყო ქარისასადმი, ვით პატარა ბავშვი დედას ისე უმანკოდ მიენდო და მიეთვისა.

ახლა კი რა რჩება ამ ყველაფრისგან? გაუქმებული ტელეფონის ნომერი ქარისას ცნობარში, რამდენიმე ბუნდოვანი მოგონება მასზე და სადღაც, გუმათჰესის გზაზე მიგდებული თეთრად აკრიალებული, დევკაცის თავის ქალასავით გლუვი, დიდრონი, თითქმის ერთი ფუთის სიმძიმის ქვა, რომელიც შეთანხმებისამებრ ერთად უნდა აეზიდათ.

ხეები ქარში

ქალაქში დაჭრეს დიდი ხეები,
დიდი, დიდრონი…
ის დღე გახევდა, სხვა დღეებიც
უამინდონი.
აღარ ჭრიალებს, აღარ ზნიქავს
ქარი მოჭრილ ხეს,
გადახოხნეს და ამოძირქვეს
ძირში საფერხეც.
გავმინდვრიანდით, ქარიც არ ჰგავს
სოფელ-ქარიანს,
სხვა სუსხი მოდის, სხვა ძირქვაა,
სხვა ზამთარია…
ხე აღარ დარჩა დასარჩენი,
გამოსაჩენი,
სახლი ავიგეთ…უფრო ქვემოთ
სხვა დანარჩენი:
იმ ახალ სახლებს აღარ ჰყვანან
ბევრი მდგმურები,
სხვა დრო მოვიდა, სხვა ქვეყანა,
სხვა დაბდურებით.
ჩვენ დავდიოდით ფეხშიშველნი,
ჩამოხეულნი,
ამაზე არ წუხს-
რად არ მეშლება ეს სხეული…ესრედ მაგარი (შექსპირი):
ხეებქვეშ იყო სხვა ტკივილი
და სხვა ბავშვობა…
სხვა ჟრიამული, სხვა ჟივილი
და თამაშობა…
რიკტაფელებით, ჭინჭის ბურთით,
ხის ჰანტელებით,
დრო მოდიოდა დროის ბურვით
და განტევებით…
კიდევ აიგო სახლები და
მოსახლეებით,
ცოტა ბღარტებით არ შეივსო
სასახლეები…
მიწა არ დარჩა, კედლის თავხეს
ქარი ვერ არხევს,
მაინც ვიხსენებ გადახერხილ
ჩემ წილ ყველა ხეს.
და აღარ მესმის ის წრიალი
ცხელ ქარიანში,
ჩემი დროც მოვა, გავიჭრები
მოუსვლიანში…
ქარიც ამოვა სასხვისქაროდ
გასაქარავი,
წაქცეულია ჩემი ხე და ჩემი კარავიც…

2010 წელი. რეზო ჭეიშვილი

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on აგვისტო 20, 2018 in Uncategorized

 

ტეგები: , , , , ,

გვირილობა სოფლად