RSS

სოფელი

18191009_1495061043858709_1470362686_nსოფელი მოწყენის დროს არ მიტოვებს. ეს არის ადგილი, სადაც სრულ ჰარმონიაში ვარ საკუთარ თავთან, სადაც უფროსიც და უმცროსიც მე ვარ. საქმეთა, თუ დასვენების  კალეიდოსკოპური მონაცვლეობა კი შრომის ხარისხს მიუკეთესებს…

ეკლესიიდან სახლშიIMG_6252

მე და ჩემი ბიჭი ბენზოცელის გამართვისასIMG_6276.JPG

საწერებისთვის ხომ არ მიმეხედა?

IMG_6294

ჯერ ადრეა წითელ ხალიჩაზე სიარულიIMG_6295.JPG

მირანდა სულ ჩასაფრებულია ფოტოობიექტივითIMG_6314.JPG

საქმე არ დაგსვამს

IMG_7925.JPG

ბზვანელი ჩიტუნებიIMG_8191.JPG

თხილის კრეფაIMG_8358.JPG

მდინარისკენIMG_8775.JPG

მდინარე სულორშიIMG_9104.JPG

დაითესა- ოღონდ არა ჟარგონის მნიშვნელობით

 

,,ჟამსა თამაშობისასა”

13256029_1172918376060865_6239807757247479763_n

ეს არის კრებული, რომელიც ჩემთვისაც, ავტორისთვისაც გამორჩეულია და სასიხარულოა ჩემი კოლეგების ასეთი მაღალი შეფასება.

 

 
 

გამხიარულებული სახლი

იყო ერთი მოწყენილი სახლი. თვალები სულ ჩამქრალი ჰქონდა და პირმოკუმული გზას გაჰყურებდა. მაგრამ ერთხელ მას თვალები გაუბრწყინდა, სულ გაკაშკაშდა, გამხიარულდა, ბევრს იცინოდა და მისი პირი მოკუმული აღარ იყო, რადგან მასში ანდრია და ანასტასია  ცელქად შერბი- გამორბოდნენ და  სახლის კარს არ კეტავდნენ.

მარტო სახლმა კიარა, ეზომაც გაიხარა, მწვანე მოლი ანდრიას და ანასტასიას ფეხის ტერფებს უკოცნიდა, ხეებზე ყვავილები იშლებოდნენ და ზაფხულში პატარებისთვის დასამწიფებელ,  ჩასაკბეჩ  ხილზე წინასწარ ფიქრობდნენ.

მარტო სახლმა და ეზომ კიარა, კატებმაც გაიხარეს, ისინი ბავშვებს კუდში დასდევდნენ და მათთან ერთად მზეზე კოტრიალობდნენ.

მარტო სახლმა, ეზომ და კატებმა კიარა, წიწილებმაც გაიხარეს, მათ ანდრია და ანასტასია საკვებს უყრიდნენ,  თეფშზე წყალს უმატებდნენ და სამყურა ბალახს უკრეფდნენ.

მარტო სახლმა, ეზომ, კატებმა და წიწილებმა კიარა, ქუჩამაც გაიხარა, ანდრიას და ანასტასიას ფეხქვეშ სოფლის სუფთა ბდღვირი ადინდა, სუფთა ტალახი აიზილა. ძროხებსაც გაუხარდათ და ბავშვების დანახვაზე იფიქრეს, ჩვენს ხბოებს ეყოფათ, ახლა ამ პატარა ქალაქელებს ვუწილადოთ რძე, რომ მოფერიანდნენ და ძლიერები გაიზარდონო.

მარტო სახლმა, ეზომ, კატებმა და ქუჩამ კიარა, სოფელმაც გაიხარა. სოფელმა იფიქრა,  ასე კარგი რომ ვარ,  ანდრია და ანასტასიაც ჩემკენ იმიტომ გამორბიანო.

მაგრამ სახლზე, ეზოზე, კატებზე, წიწილებზე, ქუჩაზე და სოფელზე მეტად ბებოს გაუხარდა. ისე გაუხარდა, ხელის  შეხებაც კიარ დასჭირდა  თავისი შრომის  იარაღებისათვის:  ბარმა დაბარა, თოხმა დათოხნა, ნიჩაბმა ჩამოცვენილი მიწა გადაყარა, წალდმა და წალკატმა  ეკალბარდი აკაფა, ხელის ხერხმა ხე  უვარგისი ნაყარისგან გაასუფთავა, ჩაქუჩმა ლურსმანი მიაჭედა.

ბებოს ფეხის ტრიალის გარეშე ამუშავდა ძველებური საკერავი მანქანა, ბენზოცელმა ბალახი გადასხიპა, ბენზოხერხმა შეშა დაჭრა, საღამოხანს თუნუქის ღუმელმა შეშის რამდენიმე ღერი გემრიელად გადასანსლა და კმაყოფილმა ჟანგიანი ლოყა წითელი ენით მოილოკა, ელექტრობურღმა კედელი გახვრიტა და მასში პატარების ტანსაცმლის საკიდი კაუჭი  ჩაახრახნა, ელექტროქლიბმა დანებს, მაკრატლებს, ნამგლებს და ცელს პირი აულესა, ველოსიპედმა პური მოიტანა, კომპიუტერმა დაამთქნარა, თვალი დახუჭა და დაიძინა.

ჩვენ ვიშრომებთ, შენ დაისვენე, უთხრეს შრომის იარაღებმა ბებოს.

დიდხანს ვიცოცხლებ და  შეიძლება არასდროს მოვკვდე- იფიქრა  ბებომ-  რადგან სახლი საბოლოოდ გამხიარულდა.

P.S

🙂  ეს კი უფროსთათვის:

http://fortuna.ge/pediatri-komarovski-samkviriani-dasveneba-sofelshi-imunitets-bolomde-aghadgens/

 
 

ტეგები: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Shoes of dance

I look back  and saw that follow  my little brother with shoes of dance. He was little.  Eight or  nine years old.  my mother and I  going in cinema  “ swallow “ . I don’t remember what film was, maybe nothing interesting. I told  him   you don’t coming ,I  poured perfume”  and we gone. It was late raining evening of autumn. Light was  illuminating  in the street and by morning were disappearing. Now that is, not was so. For  evening  don’t  inflammation, or by morning don’t disappears.

We are middle of the road when we hear something noise, that running my little brother with dance of shoes. With Wet foots. With lose heart   .  Mother says serve to him :  go in house, I am say too go in house, you will cold, why you coming with this shoes in this rain. And I looking  to watch in five minute will begin séance, I look beautiful , I wear my sewn dress, and at this seance will boys and between they will one   with purple hair, and I don’t have decide in my mood who choice  . And at this time following me my little brother with dance of shoes.

He don’t returned  in the house. Gone  other side of street, and in the little time meet us in enrtrance of cinema house . We looked him  ; small boy with color eyes of water, and goldes  braun  skinn disorded hair and from his shoes  flows, coming  water.

Our good, blithe  character disappeared .we  and siting  on the chair. From of lott people in hall was warm.  He sat on back our row, pretend  you don’t know me, I don’t  know you, with you I don’t have job.

We were sitting and watching  something colorful dance and play song  film. And at this time my brohers legs was wet. now  I am surprising how my heart was alive . Or what was in this hall more precious,  why don’t huged his little wet legs, and don’t warmed.

ცეკვის ჩუსტები

გავიხედე და მოგვდევს ჩემი ძმა ცეკვის ჩუსტებით. პატარა იყო. რვა- ცხრა წლის. კინოთეატრ „მერცხალში“ მივდიოდით მე და დედაჩემი. არ მახსოვს რა გადიოდა. არც არაფერი იქნებოდა მნიშვნელოვანი. დავუშალეთ- არ წამოხვიდეთქო, ვისხურეთ მანეთად თუ ორმოცდაათ კაპიკად ნაყიდი  „ შიპრი“ და წავედით. შემოდგომის გვიანი საღამო იყო, წვიმიანი. ლამპიონები ინთებოდა მაშინ ქუჩაში საღამოობით და დილაობით ქრებოდა. ახლა რომ არის, ასე არ იყო. საღამოობით რომ არ ინთება. ან თუ ინთება, დილაობით რომ არ ქრება.

შუა გზაში ვართ და გვესმის რაღაც ტყაპატყუპი. თურმე მორბის ჩემი პატარა ძმა ცეკვის ჩუსტებით, დასველებული ფეხებით, გულამოვარდნილი. მიუბრუნდა დედაჩემი და წადი სახლშიო- უთხრა მკაცრად- წადი სახლში! -წადი სახლშიმეთქი- ვუთხარი მეც- ფეხებზე შეგცივდება, თან ამ ცეკვის ჩუსტებით სად მორბიხარ, რომ მორბიხარ ამ წვიმაშითქო. თან საათზე ვიხედები, ხუთი წუთი უკლია სეანსის დაწყებას, თან გამოკოხტავებული ვარ, რაღაც მაცვია ჩემი შეკერილი, თან ჩემი ვარაუდით ამ სეანსზე მელნისფერთმიანი ბიჭი იქნება და კიდევ ერთი- ორი ყმაწვილი, რომელთა არჩევანშიც ვარ გუნებაში და ვერ გადამიწყვეტია, რომელი ავირჩიო…  ამ დროს კი მომდევს ჩემი პატარა ძმა ცეკვის ჩუსტებით.

არ გაბრუნდა. ქუჩის მეორე მხარეს გავარდა ტყაპატყუპით და ცოტა ხანში კინოთეატრის შესასვლელთან დაგვიხვდა. შევხედეთ- პატარა აბურძგნული არსებაა, აჩაჩულ- დაჩაჩული და ცეკვის ჩუსტებიდან წყალი სდის. წაგვიხდა „ შიპრ„ნასხურები ხასიათი. შევედით, დავსხედით. მაყურებელთა სიმრავლისგან დარბაზში თბილოდა. ჩემი პატარა ძმა ჩვენს უკანა რიგში დაჯდა. ვითომ არ მიცნობთ, არ გიცნობთ, თქვენთან არაფერი მაქვს საქმეო.

ვისხედით და ვუყუებდით რაღაცას. ინდური ფერადოვნება იყო. თანდათან მახსენდება- ყვითელი და იასამნისფერი საღებავების ფრქვევით და ცეკვა თამაშით. ჩემი პატარა ძმის პატარა ფეხები კი ამ დროს სველი იყო. რა გულმა გამიძლო ახლა მიკვირს. ან რა იყო იმ დარბაზში უფრო ძვირფასი, ახლა მიკვირს, როგორ არ ჩავიხუტე გულში და მისი პატარა, სველი ფეხები როგორ არ გავათბე?!

ინგლისურად თარგმნა თათია მარდალეიშვილმა

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on იანვარი 28, 2017 in Uncategorized

 

მასწავლე, როგორ გავხდე მწერალი

– აწ რაიღა წინა უც კაცსა ამას?

ჰრქვა მას ზანდან:

– ამისა შემდგომად – სიკუდილი

და ჰრქვა იოდასაფ:

– და რაი არს სიკუდილი?

სიბრძნე ბალაჰვარისა

როცა მე ჩემი სიმშვიდის იმ დიდ მწვანე კუბოში მოვხვდი, რომლის შესახებაც შემდეგ არაერთს მოვუყევი, პირველი, რაც გავიფიქრე – ეს იყო მომეძებნა მასწავლებელი, რომელიც ამ მწვანე ლაბირინთიდან შუქნიშანთან მიმიყვანდა. ამ მასწავლებელს უნდა ესწავლებინა ჩემთვის, როგორ გავმხდარიყავი მწერალი.

მე ვიწყე ძებნა სამი მთის იქით და ოთხი ცის იქით და ვიპოვე ასეთი მასწავლებელი, სახელად იოანი.

– მასწავლე, როგორ გავხდე მწერალი, – ვუთხარი, როცა არაქათგამოცლილი მივლასლასდი მასთან.

– გამოვედ ქვეყნისაგან შენისა და ნათესავისაგან შენისა და სახლისაგან მამისა შენისა? – მკითხა იოანიმ, რადგან ეს იყო პირობა, რომლის გარეშეც ის არასდროს დამთანხმდებოდა მასწავლებლობას.

– გამოვედ! – ვუპასუხე მე.

– მაშინ ვილტვოდეთ! – მითხრა მან და ისეთივე დიდი და ძველებური გასაღები გადმომცა, როგორითაც მე ერთ დროს ქუთაისში ხელოვანთა კავშირის დარბაზს ვაღებდი მანამ, სანამ მაღალ გოდოლს ვაგებდით და სანამ გავიფანტებოდით დედამიწის სხვადასხვა კუთხეში. იმ გასაღებითა და უცნაური შუქის წყალობით, რომელიც იოანის გარს ეხვია და გზას ანათებდა, მე შევძელი არამარტო შემეხედა პირველ თავში, არამედ კლდეში, ორი ლოდის ქვეშ გამოჭრილი უხერხული, ვიწრო და სუნთქვის შემკვრელი გასასვლელით იმ გამოქვაბულში შევსულიყავ, რომელშიც ჩემი მასწავლებელი წლების განმავლობაში იყო დაყუდებული. როცა ამ ნახევრად ამოქოლილ, ვიწრო გასასვლელში ჩაჭედილი გამოქვაბულში შესვლას ვლამობდი, მაშინ გამახსენდა, ერთხელ მზეში შემოდგომაზე მბზინავქერცლიანი პერანგი სწორედ ორ ქვას შორის რომ ვიპოვე.

ამ ფიქრებით შევაბიჯე გამოქვაბულში და ირგვლივ მიმობნეულ უძველეს თივაზეც გადავიარე, ხოლო როცა ბაგაში დამქრალი ლამპარი აღმოვაჩინე, მაშინ მივხვდი, ოდესღაც და ყოველთვის რატომ მომიწევდა გული ამ გამოქვაბულისკენ და რატომ არ მეზიდებოდა გული პირუტყვის ნაკელის სუნზე.

იოანიმ ლამპარში ზეთი ჩამისხა, ამინთო და მითხრა: აჰა, შენ ალი, რათა რბიოდე, რამეთუ არა უწყი, თუ ოდეს დაშრტეს და ბნელსა შინა დაგიტეოს შენ.

არათუ ლოტს ვემსგავსო სილტოლვით, – ვუთხარი გახარებულმა, – არამედ ივდითს, როცა ის ბეთულიაზე ამაღლდა, რადგან სული ჩემი ერთხელ უკვე მიიქცა ლოტის ცოლად, დადნა ვითარცა მარილი და იქმნა ძეგლ შეუძვრელ. მერე ლამპარი მადლიერებით ჩამოვართვი, თაყვანი ვეცი და გარშემო ისე შემოვატარე, რომ საგულდაგულოდ დამემახსოვრებინა ეს ადგილი.

*  *  *

ივდითიც მოგზაური გახდა, ოღონდ წინმსწრაფი. უგვანმა მეფემ, ლამის სოფლის ბატონ-პატრონმა რომ შემოთვალა – გამიმზადეთ მიწა და წყალი, განრისხებული მოვდივარ თქვენზე, რომ დაგიბნელოთ ცისპირი, თუ მიწისპირი და ჩემს მეომრებს ავაკლებინო თქვენი სამეფო.

აქედან მცირე ჟამი გამოხდა. იმავე მეფემ (რომლის სახელში სამი სახელი გამოიჭრება და რისთვისაც მოიძულეს იგი მწერლებმა) ნაბუქოდონოსორ როს წარსტყვევნა იერუსალემი და მუნით ოტებულნი ჰურიანი ქართლს რომ მოადგნენ… ესეც რა შუაშია, მაგრამ ბარემ ამასაც ვიტყვი, სიცოცხლის ბოლოს ეს გრძელსახელა, დაკიდული ბაღებისა და ურიცხვი ომის ხელოსანი თხად გადაიქცა, რომ ჭეშმარიტად, ან სიმდაბლის გამო ეხილა და ან თავადის მარცხნივ მდგარიყო. სამაგიეროდ მთელ ამ ამბავში მთავარი – მეფის მოკავშირე, აშურის ლაშქრის მთავარსარდალი, ოლოფერნე გახლდათ,  ის საცოდავი.

– გამიმზადეთ მიწა და წყალი, გამიმზადეთ მიწა და წყალი…

მტრის მეომრები, ეს ზრახვები და ეს გველები, რამდენჯერ უნდა მოვიხელთო გულის ხვრელებში.

ან როდის შევძლებ, რომ შევიდე ჩემს გულის სახლში – ნეფის ქორწილში, მიმოვიხედო ჩემი გულის სახლის კედლებით, დავჯდე ჩემ გულის სახლის ტახტზე, ვით დედოფალი და ვთქვა: მზე  ჩემთან, დაბლა მთვარეც და ვარსკვლავები. წარვედით ჩემგან, მტრის მეომარნო – უკეთურნო გულის სიტყვებო, ჩემი მოთხრობის შემარცხვენელნო, ჩამოვედ ამ თქვენს სამტრედეში თეთრო მტრედებო, მამათქვენია ამ ქორწილში ნეფე ნათელი, დედათქვენია ეს სამტრედე – თქვენით იხარებს, ჩამოვედ, ამ თქვენს სამტრედეში თეთრო მტრედებო, ამ სამტრედეში თქვენ ხელახლა დაიბადებით.

ალილო და ოი ალილოი და… ეჩდოხუთსუ დეკემბერსუ ქრისტექ დებად ბეთლემსია ო ალილო და… ჭყვიშეფ იკვირუანდესუ სასწაული ვძირითია ო ალილო და… ოი ალილოი და… მურიცხები ბარჩხალანდეს, ანათენდეს ბეთლემსია ო ალილო და ოი ალილო და…

ვინ განაგებს ამ ჩვენს სიყვარულს, ან რატომ არის უთვალავი ცდომილებები ამ სიყვარულის სახელით და ამ სიყვარულში…

ვისაც ვუყვარდი, ის არ მიყვარდა, მე სხვა მიყვარდა და იმან, ვისაც მე ვუყვარდი წლების მერე გადამიყვარა, სხვა შეიყვარა. ვინც მე შევიყვარე, იმანაც სხვა შეიყვარა, ამიტომ გადავიყვარე ის, ვინც მიყვარდა და შევიყვარე ის, ვისაც ვუყვარდი, გადავუყვარდი და სხვა შეუყვარდა. ამასობაში იმან, ვინც მე მიყვარდა, გადაიყვარა ის, ვინც უყვარდა და შემიყვარა მე – ვისაც მიყვარდა. მეც გადავწყვიტე გადამეყვარებინა ის, ვისაც ვუყვარდი, გადავუყვარდი და სხვა შეუყვარდა და შემეყვარებინა ის, ვინც მიყვარდა, ვისაც სხვა უყვარდა და ვინც შემიყვარა. მაგრამ რომ დავფიქრდი, სულ დავიბენი, ამერია და ვეღარ გავიგე, ვინ მიყვარდა და ვინ არ მიყვარდა. ვის ვუყვარდი და ვის არ ვუყვარდი, რამდენად იყო ჩემი ნება გადაყვარება ან შეყვარება, ან რისთვის იყო ეს ანგარიში: ამას ვუყვარვარ, იმას კი არა. და ვთქვი: როგორ გადავიყვარო ვისაც ვუყვარდი, გადავუყვარდი და სხვა შეუყვარდა და როგორ შევიყვარო მხოლოდ ის, ვისაც არ ვუყვარდი, სხვა უყვარდა და მე შემიყვარა. და ჰე, იყოს ეს სიყვარულიც, ის სიყვარულიც, სხვა სიყვარულიც და ჰგავდეს იგი იმ სიყვარულს, ზეციდან რომ დაგვცქერის მარად, რადგან ძნელია ადამიანის ყოფნა მიწაზე, რადგან ძნელია ეს სიყვარული და როცა ასე გადავწყვიტე, თავადმა მკითხა (იმ დიდ გზაზე, ლამპრით ხელში გზას რომ ვადექი, ზამთრის ჩიტებიც ღობეებზე როცა გალობდნენ, თავადმა მკითხა): გიყუარ მეა? – თქვი – გიყუარ მეა? – მე ვუპასუხე: ჰე, უფალო, უწყი… რაოდენ.

ალილო და ოი ალილოი დაა… აღუსია მაღუსია ღუჯ მიკობუ კალესია ო ალილო და… ჩქიმ მენძელი, ჯგირ მენძელი ჭიჭეს ქიმიკვანთესია ოი ალილო და ქრისტეს შობამ მეგახვამანთ შობაში მახორობელ ვორდათ-ოო.

არა, არ მოიკოჭლებდა ჩემი მასპინძელი, ის ყველაზე კარგი მასპინძელი იყო, რომელიც კი მიწაზე დამხვდა. ყველაზე დიდი მასპინძელი და მასწავლებელი ამ უცნაურ სამფლობელოსი. მისით გავყევი მე, ივდითი გზას მონდომებით და შეუპოვრად, თვალახელილი ბრმის სიხარულით, რათა ჩემს მახვილს, როგორც ელვას, მტრის ქედი ორად გადაეკვეთა.

***

ამის შემდეგ იოანი ისევ წინ გამიძღვა და ჩვენ გამოქვაბულიდან გვირაბში შევედით. წუთით მომეჩვენა, რომ ეს გვირაბი ძალიან ჰგავდა თბილისის მეტროპოლიტენის ჩასასვლელებს. იმ ლამპრისა და იოანის შუქის წყალობით შევამჩნიე ფირნიში, რომელზეც ასეთი რამ ეწერა: შეხვალ – ინანებ, არ შეხვალ – მაინც ინანებ. მე წინ წარვდგი ნაბიჯი და იოანიმ მკითხა: სიძულვილისათვის თვისთა და ქვეყანათა ჩვენთასა შეხვალ-ა?

– ნუ იყოფინ! – მივუგე მე გაბზარული ხმით – მხოლოდ შევარდნაძის ბოროტი რეჟიმის მიერ ჩვენ ზედაცა მომავალისა ვნებისა და დახრწევისათვის მოღვაწებისაგან…

აი, ასე, ჩემი სიმშვიდის დიდი მწვანე კუბოდან, რომლის შესახებ ზოგიერთს სიტყვიერად უკვე ვუამბე, კლდის ჭრილში შესვლისა და იმ გამოქვაბულის გავლის შემდეგ, რომელშიც მამაი იოანი დიდხანს იყო დაყუდებული, აღმოვჩნდი გვირაბში.

დამავიწყდა მეთქვა, რომ გვირაბის შესასვლელშივე მომიწია გამეყიდა ჩემი სამოსის ღილები: ნება და თვითნებობა, ისინი მე ოქროზე გავცვალე. სამაგიეროდ, ჩემი მასწავლებლის, იოანის პატივსაცემად ვიყიდე სათნოების ყვავილები: მორჩილება და სიმდაბლე, რომლებიც შემეძლო იმ ღილების ნაცვლად ღილკილოებში ჩამებნია. შემდეგ და ახლაც ბევრს ეპარება ეჭვი, ვიყიდე თუ არა მე ეს ყვავილები დანამდვილებით. მეც არაერთხელ შევეჭვდი, რადგან ის ყვავილები შემდეგ ვეღარსად ვნახე. მაგრამ ბუნდოვნად ჩამრჩა ხსოვნაში, როგორ გადავიხადე ოქრო გვირაბის შესასვლელთან. თან რომ ორი ღილი ახლაც მაკლია სამოსზე? იმ დაეჭვებულ ადამიანებს რაც შეეხება, რა უნდა ვთქვა? მე ბედმა გამიღიმა, რომ ვიპოვე ისეთი მასწავლებელი, როგორიც იყო და არის იოანი, რომლის იმედით ღილებს კი არა, სიცოცხლესაც დავთმობდი. მათ კი ბედმა არ გაუღიმათ.

– ახლა რა ვქნა? – ვკითხე მასწავლებელს.

– ემსგავსე მოგზაურს, – მითხრა მან, – ფარულად გამოსცადე საქმე მუნ მყოფი სენთა შენთა… შეხედე.

და მე დავინახე მცირე შემოღობილში მდგარი ჯარისკაცი. არა, ის ჟორა არ იყო, ძველ ბუშლატში გახვეული, მოკლე ბათინკებში მიჭერილი, მოკრუნჩხული ფეხის თითებით, დაჩაჩანაკებული, მშიერ-მწყურვალი, ძალიან ჰგავდა შევარდნაძის რეჟიმის ჯარისკაცს, ისეთს, როგორიც მე კრწანისის სამთავრობო რეზიდენციის გადმოღმა ვნახე. კვერცხს რომ ეძებდა მეზობლებში, ნაჩუქარი ფულით რომ ეყიდა და ერბო-კვერცხი შეეწვა.

– ვინაა ეს? – ვკითხე მასწავლებელს.

– ეს შენი სინდისია, – მითხრა მასწავლებელმა, შენი პირადი მცველი, შენი გუშაგი, შენი სულის ჯარისკაცი.

ამ დროს ჯარისკაცმაც მომკრა თვალი, ჩემსკენ გადმოდგა სუსტი ნაბიჯები, ერთი, მეორე და შემოღობილთან წაიქცა.

– მოკვდა… – აღმომხდა მე.

– არა, – თქვა მასწავლებელმა, – უბრალოდ დაიღალა, რადგან მარტო დარჩა, როგორც პატიმარი. ის ხომ მთელი ცხოვრება გეძახდა თავისთან, გიხმობდა, გამხილებდა, არ გესმოდა და გეგონა შენი სიწმიდის გამო დაცხრომილ იყო. ახლა კი მოსწყინდა, დაიღალა, ამიტომ აღარ გამხილებს.

იწვა ჩემი მეგობარი, ჩემი პირადი მცველი, ჩემი გუშაგიც და მეომარიც, იწვა დასუსტებული, მისავათებული, ძალაგამოლეული.

მინდოდა მივვარდნოდი, ფეხზე წამომეყენებინა, მინდოდა მეთქვა მილიონი სიტყვა, რომ ვიყავი ბრმა და ყრუ, როცა ზურგი ვაქციე, როცა არ მოვუსმინე, რომ ვიყავი მისი მიწის ტალახი, მისი საცოდავი ნაწილი, მისი დაუვიწყებელი ტკივილი, მისი სამაჩაბლო და აფხაზეთი, დაკარგული, განწირული და გასხვისებული. მილიონს ვეტყოდი, მაგრამ მასწავლებელმა შემაჩერა და ხელით მანიშნა რაღაც არსებაზე. ხესაც ჰგავდა, ქალსაც ჰგავდა ჩამოყრილი ტოტებით თუ წინ გადმოხრილი თავიდან გადმოშვებული თმებით.

– ეს ვინ ქალია?

– ეს ქალი არ არის, ეს შენი სინანულია, – მითხრა მასწავლებელმა. მე შევხედე და მომეწონა ეს სინანული. მერე, როცა „ქალმა“ ჩემს პირად მცველს მტვრიანი კალთები დაუბერტყა და მის შუბლს შეეხო, მაშინ ვიფიქრე: ეს ვინ ყოფილა, ეს სინანული?

და მე გულში ზეიმით ვთქვი: რაკი ჩემი პირადი მცველი გადარჩა, მისი თანხლებით მე გავივლი ყველა საფეხურს ამ გვირაბში და უსათუოდ გავალ შუქნიშანთან, როგორც ნამდვილი მწერალი.

აი, ასე დაიწყო ეს ყველაფერი.

***

ასე შევაბიჯე სიზმრიდან სიზმარში და არც მახსოვს, რა დრო გავიდა, როცა დარაჯმა მითხრა: – გამოვედ, შვილები გიხმობენ.

მე მიმოვიხედე ამ გვირაბში, სიზმრის სიზმარში და ვთქვი: აჰა, დედა ჩემი და აჰა, მამა ჩემი და აჰა, შვილები ჩემი.

– დედა, სახალხო მოძრაობაა საქართველოში, ჩვენ კი კუბოში ვართ, – თქვეს შვილებმა.

– ყველაზე დიდ ომს ადამიანი თავის თავთან იგებს. მე საკუთარ თავთან ანგარიშსწორების დრო დამიდგა. თქვენ კი, თუ ეს მოძრაობა დამარცხდა, თუ დამარცხდა, გავა დრო და სამნი მიხვალთ ერთის ნაცვლად და ხმას მისცემთ შევარდნაძის ბოროტი რეჟიმის წინააღმდეგ, – ვუთხარი მე.

***

ჩავდგი თუ არა ფეხი ესკალატორზე, უფრო სწორად იმ დროს, როცა გადავწყვიტე გავმხდარიყავი ნამდვილი მწერალი და დამეწერა ნამდვილი მოთხრობა, იოანიმ მითხრა ჩემს და ჩემი მოთხრობის მტრებზე: მტრის მეომარნი – ცათა შინა შფოთის ამტეხნი პირველ გონების დაბნელებად მოისწრაფიან და მერმე ვინადგან გონება დაგიბნელონ, რაიცა ენებოს აქმნევენ. რამეთუ უკეთუ გონების თვალნი არა დაგიყვნიან, ვერ წარგიპარონ საუნჯე იგი. არ გაიკარო, არ თანაუგრძნო, არ შეითვისო ეს გველები, იქცევიან ასიათასად, დაგინგრევენ კეთილწყობილ სულის სამტრედეს, თავს წამოყოფენ მუდმივ ჩვევად და ხასიათად და გამაფრთხილა, განსაკუთრებით შევბრძოლებოდი ეკლიან ბალახთან ჩასაფრებულ მზვაობრობის გველს. – არ დაუთმო მზაკვარს, – მითხრა იოანიმ, – მაშინაც, როცა ლამაზად შეიმოსები და მაშინაც, როცა ძველმანებს შეიმოსავ; მაშინაც, როცა მოთხრობის წერას დაიწყებ და მაშინაც, როცა ამას ყველაფერს განასრულებ. თუნდაც მარადის გამარცხებდეს, მარადის მზად იყოს შენი ქუსლი მისი თავის გასაჭეჭყად, რამდენჯერაც არ უნდა წამოყოს თავი წყეულმა, რადგან მის კისერზეა პოეტთა გულისშემაწუხებელი სევდები, სიგიჟეები და თვითმკვლელობები. – და მასწავლა, როგორ გავმკლავებოდი ამ გველებს. პირველად პირადი დაცვა უნდა გამეძლიერებინა, რადგან ამ საქმეს მხოლოდ ერთი ჯარისკაცი – სინდისი არ ეყოფოდა, სხვა მშველელებიც მჭირდებოდა – მაცნე ჯარისკაცები – სახელებად სიფხიზლე და გონიერება და სამტრედეს წინ აღმართული ორი გოდოლი, ბორბლებიანი ორი კოშკი მტრის მეომრებზე საკადრისის მისაგებელად.

და როს ივდითის მახვილივით აღიმართები, – მითხრა იოანიმ, – და ეს მახვილი როს მიაგებს შენს მტერს მისაგებს, შენი ლოცვები – ეს მტრედები და ეს ფურცლები გაფრინდებიან თავადისაკენ.

ავიღე ისევ ჩემი ლამპარი, გავუდექი გზას, თან მტკიცედ გადავწყვიტე შევბრძოლებოდი ჩემი მოთხრობის მტრებს, როცა ჩემსკენ დაიძვრებოდნენ. მხოლოდ მტრედები, თეთრი ფურცლები, აღარც მტრები და არც მეგობრები, – ვთქვი ჩემთვის.

მაგრამ არ მახსოვს, რა დრო გავიდა, ან როდის და როგორ შემოსრიალდა, ვით ძილბურანი და ტკბილად მიჩურჩულა: სამოსლითა შეგმოსავ ჭრელითა, თითოფერით და შენ რომ ლიტერატურული კაფე მოგწონს, იქ მოგიწყობ ამ მოთხრობის პრეზენტაციას, ჩაგაცმევ ფეხზე სანდლებ, შეგაბამ ფარღულ, სამაჯურებ ხელთგაგიყრი, ბეჭდებ და საყურეებ გაგიკეთებ, იქნები ივდითივით ამაყი ქალი – ქალდეველთა შთამომავალი.

მივდივარ, თუ მძინავს, თუ რაღაცნაირი ძილბურანია და ვტკბები… ივდითივით ამაყი ქალი.

თითქოს ვიღაცამ ხელი მკრა. უთუოდ ერთ-ერთი გუშაგი იყო. საწყალი! ალბათ რამდენ ხანს მეჯაჯგურა, სანამ შემაფხიზლებდა. გავახილე თვალი, ვხედავ ლამპარი დაქრობის პირასაა. თურმე ძარცვავს ჩემს გონებას  ეს გველი – მტრისგან მოგზავნილი მსტოვარი, მტოვებს ბნელში. მაშინვე გამოვფხიზლდი და გუნებაში ვთქვი: იოანი, მიშველე, ზეთი მითავდება. ჩემმა მასწავლებელმა თუ გულისხმაჰყო – მაშინვე აინთო ლამპარი. მე სად მახსოვდა მახვილი, ხმალი, ხანჯალი, თოფი და არც შურდული გოლიათის დამმარცხებელი, რისხვით ავყვირდი: წა-დი, წა-დი, გა-და-დე-ქი, გა-და-დე-ქი.

და ვთქვი: ვუპოვო იქნებ წამალი ამ ჩემს სამეფოს, როცა ის ზვავობს, ავდგე და დავაწერო კედელსა ზედა კატაკომბისასა სახელები სრულთა მწერალთა.

ავდექი, მივანათე ლამპარი გვირაბის კედელს და დავაწერე დიდი ასოებით შემდეგი სახელები: იოანი, სვიმეონი, სილუანი, თეოფანი, სემუელი, უილიამი და ჰერმანი. მერე დავბრუნდი ჩემს თავში და ვუთხარ ჩემს თავს: – გვალე, წარვიდე სამხილებელისა მიმართ, მივიდეთ და აღმოვიკითხოთ სახელები იგი.

მივედით სამხილებელ კედელთან და ამოვიკითხეთ და მაშინ ვუთხარი ჩემს თავს: ჰოი საწყალობელო და ჰოი უგუნურო, რაჟამს ესე ყოველნი მოიგნი, რაც მათ მოიგეს, მაშინ ჯერეთ შორსვე ხარ ნამდვილი მწერლობისაგან, ვითარც ნეკნის ნარჩენი, ხოლო ვინათგან ფრჩხილისოდენი ამათგანი ჯერეთ არა გაქვს, ვითარ ზვაობ?

ავტორის მესამე დარაჯის

გულისსიტყვები

ჩვენ არ ვიცოდით, რას ფიქრობდა იოანი, ან რატომ გამოიყოლა ამ გვირაბში ქალი, რომელიც ვერ ხვდებოდა, რომ ეს გზა თავის ეკალ-ბარდით მხოლოდ რჩეულთათვის გამზადებულა. და საერთოდაც, ეს გვირაბი არ იყო, უფრო გრძელ, დახვეულ და უცნაურ ბაღს ჰგავდა და ეს ბაღი მოუვლელი, სავსე გველებით, სავსე მსტოვრებით წინ გადაუშალა იოანიმ ავტორს. ქალი კი უცნაურად იქცეოდა, ხშირად არათუ ვერ ამჩნევდა ბაღის ბინადრებს, უფრო მეტიც, გაურბოდა მათ დანახვას და სანაცვლოდ აკვიატებულ სიტყვების სახლში იმალებოდა. ვინ აღიმართებოდა, ვინ ივდითი, რის მახვილი?! ქალი საწყალი მსტოვართა წრეში და ეს მსტოვრებიც – ცათა შინა შფოთის ამტეხნი – ჰადესის ბინადარი ძაღლები, მარად მზადმყოფნი წვდომოდნენ ყელში.

***

მალე შენს ბაღში შევალთ, – მითხრა იოანიმ, – და როცა იმ ბაღს იხილავ, აღარ გეცლება საჯარეში გამოსასვლელად, არც წყაროსთან ჩამოსაჯდომად, რათა განკითხვის ქვიშა მიაყარო გამვლელ-გამომვლელს. ხეთა შრიალი, ბაღის სუნთქვა დაიძრება რადგან გულამდე. შეიყუჟები შენს სამტრედეში, კარს მიიხურავ და ხეობიდან დაძრულ ქარებს მიაყურადებ.

მივდიოდი და მივიჩქაროდი, რათა მენახა ჩემი ბაღი,  სადაც იდგა ჩემი ცხოვრების ხე, ჩემი სიცოცხლის შრიალა ხე და ყველაფერი მეწეოდა ამ ბაღისკენ: არიადნეს გორგალიც, ნატვრისთვალიც, მფრინავი ხალიჩაც.

– მოვედით, – თქა იოანიმ, – აი, ბაღიც.

მაგრამ სად იყო ბაღი, რის ბაღი, ერთი გაძრცვილი, გავერანებული ადგილი იყო, გამხმარი ტირიფებით, გამხმარ-გაშეშებული ყვავილებით და ქვეწარმავლებით.

შევცბუნდი, გავწითლდი, როგორც მჩვეოდა და ვთქვი: ეს არის ჩემი ბაღი?

იოანიმ შემხედა, მერე შორს გაიხედა და თქვა – ეს.

მოვიჩქაროდი  გახარებული, ბაღი მქონდა, მეგონა,  ცვარდანამული თუ ნამგადაკრეფილი, როგორც პოეტები იტყოდნენ ხოლმე. ნორჩ ყვითელ-მწვანეში არეული, ფერად-ფერადიც, გულგასახარად სურნელიანი, ეს კი, ეს ჩამხმარი, ეს უდაბური, გველებით სავსე ჩემი ბაღი როგორ იქნება?

იოანიმ – დიდმა მასწავლებელმა კვლავ შემომხედა თავის ყოვლისმხედველი თვალებით და დაბეჯითებით გამიმეორა – შენია.

და მაშინ ვთქვი: რისთვის მოვსულვარ მე ამ მიწაზე, მაშინ, როდესაც მიწა გადახმა და ახლა უნდა პასუხი ვაგო, როგორც ფოთოლმა, ანდა ბალახმა.

– არა, – მითხრა იოანიმ, – დრო არაფერ შუაშია, ეს ბაღი შენი დაუდევრობის გამო გადახმა, რადგან აღზევდი შენს ფიქრებში, შეჭამე შენი ფოთლები, დაღუპე ნაყოფი და დარჩი გამხმარ ხესავით.

მაშინ ვთქვი: აქ დავსვამ წერტილს, გავბრუნდები უკან და მუხლებში ჩავუვარდები ჩემს მკითხველს, რადგანაც სული გავუმწარე უნუგეშო ისტორიებით, რადგან შეცდომებით აივსო ჩემი ცხოვრების წიგნი, რადგან შეცდომა იყო ეს გზაც, ეს გვირაბიც, ეს ბაღიც, შეცდომა იყო ჩემი მწერლობა და ეს მოთხრობაც არის შეცდომა. შეცდომა იყო ბრმის ხეტიალიც, შეცდომა არის თვალის ახელაც, აღარ მაქვს ძალა, მე ისევ ბრმა ვარ, მე ამ ბრძოლაში აღარ შემოვალ.

– არ დანებდები, – თქვა იოანიმ, – მტრის დანებება კვლავ ძეგლად გაქცევს, რაც უნდა ყველა მზემ გადიმზევოს და მთვარეებმაც გადაიმთვარონ, შენ მწერალი ხარ და გეკისრება მტრისთვის მოჭრილი თავები თვალო.

ასე გავყევი დიდ მასწავლებელს ჩემს სათნოებათა ბაღში გულმოკლული.

***

ეს ტირიფები სინანულის ტირიფებია, – თქვა იოანიმ, – უწყლობითა და უცრემლობით ფესვებგამხმარი, ეს ქრისტესცრემლა გადამხმარი გლოვის ყვავილია, ეს ქრისტესსისხლას ყვავილები კი სისხლის ხსენებაა, თავადის სისხლის და სულ სხვა სისხლის და რამდენჯერაც არ უნდა მოვკვდეთ, იმ სისხლს მაინც ვერ გადავიხდით, ვერ გადავიხდით, ვერ გადავიხდით. ეს დუმფარები დუმილის ყვავილებია – მისი თვალების გუბურებიდან გადმორგული და ეს მსხვრევადი თეთრი შროშნები – სიმშვიდისა და სისპეტაკის სათნოებანი. აქ კი შეხედე – მორცხვი მიმოზა. და იოანიმ პატარა, ხმობაშემდგარი მცენარის წინ დამაყენა, რომლის მოგრძო ფოთლები მართლაც ჰგავდნენ მიმოზის ფოთლებს – დააკვირდი, ნახე როგორ გგავს. უთხარი რამე, აბა, ერთი უსაყვედურე!

მზად ვიყავ მთელი ჩემი ჯავრი მასზე მეყარა და ამიტომაც მივმართე ყვავილს: ურცხვო, ბოროტო, ცოდვილო მონავ, ნუთუ ვერ ხვდები, დედამიწას როგორ ამძიმებ? აგჭრი, აგკუწავ შავტარიანი დანითა, ჩაგაგდებ გარესკნელის მდუღარე ქვაბსა, ნაკუწებს… ნაფოტებს გავატან სტიქსის წყალსა… ვუთხარი ეს რისხვით და რას ვხედავ: მოიხარა ეს საწყალი მცენარე, მოიკუჭა, მოკუჭა ფოთლები, დაპატარავდა და ლამის მიწაში ჩაძვრა საწყალი.

და აქ მოულოდნელად გამახსენდა, რომ ეს შავტარიანი დანა, ქვაბი, მდუღარე, ხარშვა – ჯადოსნური ატრიბუტიკის ნაწილი იყო, იმ ჯადოსნობის, რომლის მსგავსი არაერთხელ გამეგონა და წამეკითხა. ეს სიყვარულზე მოძალადენი, სიყვარულის ძირის გამხმობნი ხომ ყველგან იყვნენ. კედლის ხვრელების სიბინძურით ამომქოლნი და კაცის ბოტასებში წიპწების ჩამკერებელნი. ნეტა ისინი საპრეზიდენტო არჩევნებში თუ ღებულობდნენ მონაწილეობას?  ვიცნობდი ერთ ქალს, მასზე ამბობდნენ, მიცვალებულთან ბოლო იმიტომ რჩება, რომ ყინულის დნობისას ჩამოწვეთილი წყალი ქილით ხელს გააყოლოსო.  არ მინახავს, მართლა იპარავდა თუ არა მიცვალებულის წყალს, მაგრამ ვხედავდი, ნელ-ნელა როგორ გაუცივდა თვალები, როგორ წაეწვეტა ნიკაპი და ზღაპრის ერთ ცნობილ, უსიმპათიო პერსონაჟს დაემგვანა.

ეს და კიდევ ბევრი რამ იმ დროს და სხვა დროს გამახსენდა და ეს პატარა მცენარე მაშინაც და მერეც ისე შემეცოდა, როგორც გადაგრილებულ თონეს ცეცხლში ჩაბუგული ჩალა და ვუთხარი: ხელში აგიღებს ჩემი თავადი, დიდი ქალაქის ხუროთმოძღვარი ქალაქის ნიშში მიგიჩენს ადგილს, თუკი გაუძლებ ყინვებს და თოვლებს, თუკი გაუძლებ წვიმებს და ქარებს და თუ გაუძლებ მზეებს და დღეებს ან ბრალიანებს, ან უბრალოებს. ვუთხარი ეს და რას ვხედავ: წამოიმართა ნელ-ნელა ეს პატარა მცენარე, ასწია ეს პაწია ტოტები და გაიმართა წელში.

ახლა ამას შეხედე, – მითხრა იოანიმ და ბუერას ფოთლები დამანახა. უცნაური იყო, რომ ამ ბაღში, სადაც ყველაფერი ჩამხმარ-ჩათუშულიყო, როგორ მწვანედ, ხორციანად, სავსედ და ქედმაღლურად გამოიყურებოდნენ ეს ფოთლები.

ეს ბუერა შენი დიდების წყურვილია, რომლის ჩრდილქვეშაც დასკუპულა მორცხვი მიმოზა და გარს უვლიან მზვაობრობის მწვანე გველები, ისინი, ვისზეც გაფრთხილებდი განსაკუთრებით და თუ გინდა ძირი გაუხმო, თვითშეფასება ამოძირკვე – ხიბლის სათავე – უკუაქციე სხვათა შეფასებებიც, რომლებიც, როგორც თვითშეფასება, არასოდეს არ არის ზუსტი და დაელოდე, თუ რას გეტყვის შენი თავადი.

ახლა დაიხარე და ეს მოთხარე, მის სანაცვლოდ ეს ნერგი დარგე, – მითხრა იოანიმ და რაღაც დაბალი, პატარა ნერგი მომაწოდა.

მე დავიხარე, დიდხანს ვეჯაჯგურე ამ ღონიერ მცენარეს, მერე სანახევროდ ამოვაგდე ისე, რომ კინაღამ წავიქეცი და როცა მიწაში სანახევროდ ჩარჩენილ ფესვს დავაკვირდი, გამეცინა – ეს ვეება მცენარე ჩემი თავმოყვარეობის პატარა, ჭიებით შეჭმულ და დამპალ ფესვზე ამოზრდილიყო.

ამის მერე წყნარად, ნელ-ნელა და გულმოდგინედ ვმუშაობდი. ამოვთხარე დიდი ორმო. შიგ შავი მიწა ჩავყარე. ორივე ხელით ავიღე ნერგი, მივბრუნდი აღმოსავლეთისკენ პირით და ვთქვი: სახელითა მამისათა… მერე ჩავუშვი ნერგი ორმოში, დავაყარე მიწა, მოვუტკეპნე თავი და ვთქვი: ი ხ ა რ ე ბ ს.

იმ ბაღის მოვლა, რომელიც იოანიმ დამაკისრა, უძნელესი საქმე იყო. ეს ნიშნავდა გამეცოცხლებინა სათნოების ყველა მკვდარი ყვავილი, ამომეთხარა ვნებათა სარეველები, გამენადგურებინა ქვეწარმავლები, რომლებიც ირგვლივ ყველაფერს შხამავდნენ და თავწაწყვეტილნი ბაღის იქით გადამეყარა და მე ავმოქმედდი. ოღონდ ეს ამოქმედება უფრო უშედეგო მიწყდომ-მოწყდომას ჰგავდა და ცოტა ხანში მივხვდი მთელი ჩემი საქმიანობის უაზრობას. მაშინ გადავწყვიტე ამომერჩია რამდენიმე, მხოლოდ რამდენიმე, რომელთაც თავს დაატყდებოდათ  ივდითის მახვილი, რაც წელში გასტეხდა მტერს. მერე კი მათი დამარცხება აღარ იყო სათუო და ეს ნიშნავდა, რომ ჩემი მოთხრობა უსათუოდ შედგებოდა.

ეს იყო უმძიმესი საქმე, უძნელესი, მათ შორის, რომელიც კი მე ოდესმე მიკეთებია. თავბედს ვიწყევლიდი ამ გვირაბში, ამ ბაღში შემოსვლისთვის, იმისთვის, რომ ხელი მოვკიდე ისეთ საქმეს, რომელიც მავალდებულებდა მტრისთვის თავები კიდეც მომეჭრა, კიდეც დამეთვალა და აღმეწერა. ეს მოითხოვდა ჩემში ბევრ ივდითს, მე კი ერთი ივდითიც არ ვიყავი. ბევრჯერ გადავწყვიტე, უკანვე გავბრუნებულიყავ ჩვეულებრივ სიმსუბუქეში, სადაც აღვწერდი მზეში ტყემლის ხის ყვავილობას, მაგრამ რაღაც ძალა კვლავ წინ მიბიძგებდა და რა იყო ეს რაღაც ძალა, თუ არა ის, რომ გვირაბის თავში ჩემი ხუროთმოძღვარი მელოდა, ჩემი მთავარსარდალი, ჩემი თავადი და სანამ მისი სისხლი, მისი ხორცი, მისი ოფლი, მისი ცრემლი ჩემში ბრუნავდა, ამ კატაკომბში უსახელოდ ჩამარხვა არ მსურდა.

ასე გადავწყვიტე კიდევ ერთხელ და მარადის დავდარაჯებოდი ჩემს გულის ზღურბლზე შემოპარულ მტრის პარტიზანებს, ამ საიდუმლო განმზრახველებს მკრეხელური, მრუში ზრახვების, რომელთაგან ზოგიერთნი ჩემში მტრის მიერ საგანგებოდ იბადებოდნენ წარმოდგენებად, ვარაუდებად, სურვილებად, მოგონებებად და მათზე მიმეტანა იერიში.

სვიმეონ ახალი ღვთისმეტყველისაგან (რომელმაც მომცა კომპასი ჩემი მასწავლებლის საპოვნელად) ვიცოდი, რომ გულის ეს ზრახვები, საერთოდ ყოველგვარი სახის ოცნება და განსაკუთრებით ფანტაზიები მაბნელებდნენ და ჩემში ხურავდნენ იმ კარს, რომელშიც რიგრიგობით წითელფეხება პაწია არსებები უნდა შემოსულიყვნენ. მათ ნისკარტებით უნდა მოეტანათ სატრფიალო ბარათები თავადისაგან, იქნებ მოდიოდნენ კიდეც, აკაკუნებდნენ, აკაკუნებდნენ და ბარათები უკანვე მიჰქონდათ. მე რას გავიგებდი ჩემი საავტორო უფლების მქონე სერიალებით გართული.

არადა უამათოდ, ოცნებათაგან თავისუფალს, სუფთა გონებით, არაფერს რომ არ გამოსახავს, როგორიც იყო ჩვენი საერთო მშობლების გონება, სანამ მცურავი არ ჩაუსახლდათ, სირბილი, ფრენაც კი შემეძლო თავადის გზებზე. ოცნებათაგან თავისუფალს ხომ ჩვეულებრივი მგზავრი აღარ მეთქმოდა. უფრო მდევარი ვიქნებოდი მძიმე ტვირთჩამოხსნილი, მტვრიანფეხსაცმლიანი, ტვიროსისა და სიდონის გზებზე ნაფჩხვენებისთვის ჩასაფრებული და დავიწყება-გახსენებისთვის ემაუსის გზებზე მავალი.

ასე ნელ-ნელა დავიწყე დაკვირვება და უცნაური რამ შევამჩნიე. ეს ჩემებური სერიალები – ოცნებათა ხატები მიაღწევდნენ სრულ გამომსახველობას თუ არა, ისეთივე მოსაწყენი და უგემურნი ხდებოდნენ, როგორც არაერთი ფუჭი საგანი ჩვენს გარშემო, მაშინ, როდესაც თავადის სახე არასოდეს ხდებოდა მოსაწყენი, უბრალოდ, ზოგჯერ მის სახეს საავდრო ღრუბლები ეფარებოდნენ. მთავარი იყო მოთმინება და გაძლება ამ ფშუტე ნეტარების მოთხოვნილებისადმი, რომელსაც თავადის სახისგან განსხვავებით არც სიხარული მოჰქონდა, არც სიმშვიდე – პირიქითაც, ამ ფანტაზიებს, ოცნების მრავალრიცხოვან ხატებს ჩემი ნებართვით ჰადესის გველი, ხელმოცარული ხელოსანი როცა  ქმნიდა და ხალისობდა,  შეეძლოთ მხოლოდ სასოწარკვეთა ღვედით ჩაებათ სახლის  წინკართან.

ხელლამპრიანი მგზავრიდან ასე ვიქეცი მთავარ დარაჯად.

-ერთი ამას შეხედე, მითხრა მეორე დარაჯმა: მე შევწყვიტე ხუროთმოძღვართან საუბარი, რადგან მაინც უგულისყურო იყო და რას ვხედავ: მე რომ აგერ საუბრებს აღვავლენ და თან ერთი ფილარმონია ხალხი მშიერ-მწყურვალი მწვანე მოლზე მიცდის*,

სქოლიო

*ადრე, ათი-თორმეტი წლის წინ ქუთაისში, მწერალთა სახლში ერთი ხანდაზმული, ყოჩაღი ქალი დადიოდა – ცენტრალური გასტრონომის გამყიდველი – ჟენია დეიდა. მარსიანიც იცნობდა იმ ქალს. თავის ხილვებზე ბევრს გვიამბობდა, თან უამრავი რვეული მოჰქონდა ჟენია დეიდას და მაკითხებდა. მაშინ ესა თუ ის ფენომენი მკითხველთა დიდ დაინტერესებას და მითქმა-მოთქმას იწვევდა და მისი ხილვების შესახებ მოზრდილი წერილიც დავწერე. რამდენიმე ადამიანმა წერილის წაკითხვის შემდეგ მითხრა, ეს ქალი ხიბლშიაო. მაშინ არ ვიცოდი, რა იყო ხიბლი, ძალიან შევწუხდი და დამენანა მისთვის ჟენია დეიდა. გავიდა დრო და როცა სვიმეონ ახალი ღვთისმეტყველის მკაცრ შეფასებას მოვუსმინე ხიბლის შესახებ, დავრწმუნდი, რომ თუ ამ სახადს მხოლოდ წმინდანები განერენ, ჩემი კეთილი ჟენია დეიდა – ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე ხმაურიანი ცენტრალური გასტრონომის ერთ-ერთი სექციის დახლზე თავდადებული ასი, თუნდ ორასი და თუნდ ათასი „უფალო შემიწყალეთი“ რას განერებოდა, ანუ გადაურჩებოდა, ანუ განერიდებოდა.

ჟენია დეიდას სქოლიოს ეს მდაბალი ადგილი იმიტომ მივუჩინე, რომ მის ერთ-ერთ რვეულში ასეთი რამ მაქვს ამოკითხული: ჩვენგან წასულები მწვანე მოლზე სხედან და ჩვენს ლოცვას ელიან. თუ მოვიხსენიებთ – მათ წინ გემრიელი ტრაპეზი გაიშლება თუ არადა, როგორც ძაღლებს – პურს ხელუკუღმა ესვრიანო. მე არ ვიცოდი, იშლებოდა თუ არა მათთვის მადლის ტრაპეზი, იდგნენ, ისხდნენ, პურს ხელწაღმა ესროდნენ თუ ხელუკუღმა, ეს მთავარი არც იყო. მთავარი იყო ის, რომ ჩვენი უმწეო მიცვალებულნი ჩვენგან კავშირს მართლა ელოდნენ და უჩვენოდ მართლაც გაუჭირდებოდათ. მათ ხომ თავის დროზე მძიმე ცხოვრება ერგოთ. ვინ დამბეზღებელი იყო და ვინ დაბეზღებული, ვინ მოუსავლეთში გადაკარგული და ვინ გადამკარგველი. ერთი ჩემი მეგვარე – ეკლესიიდან ზარის ჩამომგდები ხომ ყველას თვალწინ ცოცხლად შეჭამეს მატლებმა.

_______________

მოკლედ, ეს ჩემი რაციო დადის და დაიძურწება მაწანწალა ძაღლივით, ხან მწერალთა სახლში შეეხეტება, ხან გასტრონომში შესუნსულდება, ხან ნაგავსაყრელზე გადის, ხან ერთგან ამოკრავს დრუნჩს, ხან მეორეგან. რა უნდა მექნა – მოვკიდე ხელი საყელურში, წამოვათრიე შინ და კვლავ საუბარი განვაგრძე. გავიხედე მეორე წუთში, გაუწყვეტია საყელური და გარბის. ისევ მოვათრევ – ისევ გარბის და ასე დაუსრულებლად.

– გონებაგაუფანტველ საუბრებს მე რას შევძლებ, ან როდის შევძლებ, – ვამბობ უიმედოდ.

– ოდესმე შეძლებ, – ამბობს იოანი, – არათუ მადლით, სასყიდელი იგი მოქმედსა მას შეერაცხების თანანადებით.

***

– მასწავლე, როგორ გავარჩიო – ამ გულისსიტყვებს და ზოგ გულისთქმას ნათლის საუფლო ბადებს, თუ ბნელის, – ვთხოვე იოანის.

გულს თვალები აქვს, – მითხრა იოანიმ, – და იმ თვალებით განიკითხავს იმ გულისსიტყვებს. როცა გექნება ის თავდადება, რაც იმ ბრმას ჰქონდა, შენი გულის სახლს თვალები მაშინ აეხილება, მაშინ გაარჩევ.

და აი, ერთხელ, ხშირად თუ იშვიათად, როცა ჩასაფრდნენ ჩემი გუშაგები, არც მე ჩამეძინა და ამოცურდა შავპალტოიანი კაცის სახე ვერცხლისფერი საფეთქლებით და ელვამ დამკრა. ან სხვა რამემ. ელვა იყოს, ელვად სახელსდებდა მას იოანი და ეს იყო ერთადერთი რამ, რომელიც ჩემმა მასწავლებელმა ვერ ამოხსნა, ეს ელვა, რომელიც დაგკრავს და გაგივლის, ვერც სადმე შეასწრებ და ვერც დაემალები, ვერც ჩაუსაფრდები და ვერც მოიხელთებ, რადგან არ იცი, როდის მოვა და როდის გიმტრობს.

და ამოცურდა შავპალტოიანი კაცის სახე ვერცხლისფერი საფეთქლებით და ჩემმა გუშაგებმა შეაჩერეს ჩემებური სერიალის მარადმოძრავი ლენტები და უკან გააბრუნეს სიძვის გველი და მეც ჩემს მგრძნობელობით ნებას ცხრა კარი გადავუკეტე და აღარ მივეცი ძალა ჩემთვის ძვირფასი ხატის დაბნელება-გაბინძურების და ამ ხატის ვერცხლისფერ საფეთქლებს ვუთხარი, რადგან სიყვარულის ძირი ჯერ არ გამხმარა, მე გიპოვე შენ, შენ ჩემი ცხოვრების წამალი ხარ, შენ თავადის ანარეკლი ხარ და აქ დავსვი წერტილი, რადგან მწერლობას ვაპირებდი და როგორც ვხვდებოდი, მწერლობაში მთავარი წერტილის დასმის ხელოვნება იყო და მივუბრუნდი ჰადესის გველს, მივაშვირე თითი, სამჯერ მბრძანებლურად დავუძახე: გადადექი, გადადექი, გადადექი. და მართლუკუნ სატანა… ის გადადგა.

***

და ამის მერეც და მანამდეც ბევრი ვიარე, როგორც ივდითმა, არაერთხელ ავმაღლდი ჩემი სულის ბეთულიაზე, მერე დავეშვი, მერე ავმაღლდი ერთხელ და ბევრჯერ. მთის კენწეროზე საყდარი ვნახე, საყდარში შეველ, ჩემი სულის ზარებს ჩამოვკარ. მაშინ ამღერდნენ ჩვენებური, ძველებური, ძველი ზარები, მე-6 საუკუნის წვერის წმიდა გიორგის საყდრის ზარების მსგავსი, ღრუბლებში ჩაფლული საყდრის, მომთავრო და პატარა ზომისანი, ალაგ მწვანით, ალაგ ვერცხლისფრით, ალაგ ჟანგით დაფარული, შიგნიდანაც ამოტკეჩილი, მაინც ხმაკეთილი და ხმაკეთილობით ჩრდილოეთის ქარისგან დაწუნებულნი, ოცდაშვიდის ნაცვლად ამღერდა ორი და მაინც ხომ ამღერდა ორი და იმღერეს ჩემმა ზარებმა ორ ხმაში და თქვეს: ქრისტე მოდის, ქრისტე მოდის, მოდის, მოდის, მოდის, მოდის… ქრისტე მოდის, ქრისტე მოდის, მოდის, მოდის, მოდის, მოდის…

***

იმ სანეტარო დღეს კი გუშაგმა მითხრა: ოლოფერნე კარავშია. ივდითს ელის.

– შემიყვანე!.. – ვუთხარი მე გუშაგს, გუშაგმა ხელი მომკიდა და მთავარი წიგნის 462-ე გვერდზე შემიძღვა.

ოლოფერნე იჯდა, მეწამულ კარავში სპილენძისფრად ელავდნენ მისი შიშველი მხრები.

– მოვედი, – ვუთხარი მე, – ივდითი მოვიდა.

მაშინ ალმური ავარდა ოლოფერნეს დაბანგული, სპილენძისფერი სხეულიდან, ხოლო წითლად ანთებული, გამბურღველი თვალებიდან ჩემს მხარეს მილიონი ელვა გამოკრთა.

მაშინ მიმითითა ოლოფერნემ – სიძვის გველმა ჩემს დარაჯზე, ჩემი სულის პირველ ჯარისკაცზე და მაცდურად მითხრა: აღიღე, აღიღე და ჯუარს აცუ ეგე. მე შევხედე ჩემი სულის პირველ ჯარისკაცს, ჩემს მცველს, ჩემს გუშაგს და ოლოფერნეს ვკითხე: უფალი ჩემი ჯუარს ვაცუა?

– აღიღე, აღიღე! – მითხრა ჩურჩულით, მაცდურად.

მაშინ მე ვიხადე მახვილი, იმ წუთს და მას შემდეგაც ბევრჯერ და უსასრულოდ დავჰკარ კისერზე ოლოფერნეს – სიძვის გველს, წარვკვეთე თავი, გადავაგორე გვამი საწოლიდან, სვეტებიდან ჩამოვაგდე გავალაკი და ვთქვი:

– ისმინეთ ჩემი ძმებო, მწერლებო… აიღეთ ამ სიძვის კერპის მოკვეთილი თავი და გამოჰკიდეთ თქვენი გალავნის ქონგურებზე… მაშინ გათენდება, მზე ამოანათებს ქვეყანაზე და გაანათებს თქვენს საბრძოლო აღჭურვილობას. მაშინ სიყვარული გვიცნობს, ვეღარსად დავეკარგებით და მისი ძირი აღარ გახმება.

***

– ნუ მიიჩქარი მოთხრობის დასასრულისკენ. მოთხრობა თვითონ დაასრულებს თავის თავს. შენ შენს ხელსაქმეს ნუ ააჩქარებ, რადგან უკვე მგზავრი აღარ ხარ, შენ ამ ბაღის ბინადარი ხარ. გაიხედე და თავადის დაქსოვილი ფარდაგები იხილე, მისი სიტყვით დაქსოვილი ხალიჩები იხილე. მისი სიტყვით შემოსილი ცა და მიწა იხილე, რადგან ის არის უპირველესი ხელოვანი, მისია პირველი სიტყვა და გ ე შ ი ნ ო დ ე ს  ს ი ტ ყ ვ ი ს, – ეს მითხრა იოანიმ, ჩემმა მასწავლებელმა. მე დიდხანს ვფიქრობდი, მერე გადავფხიკე დაქცეული სანთელი 30-ე თავზე და წიგნი დავხურე.

ვიჯექი და ვქსოვდი იმ ბაღში, რომელშიც ჩემი გულის სახლი იყო ჩადგმული, ვქსოვდი ჩემს სამოსელს, ველოდი კაკუნს და როცა ფერები შემომაკლდებოდა, ვდგებოდი, ხახვის ნაფცქვენებში ვხარშავდი ძაფებს, ატმის ფოთლებშიც ვხარშავდი, კოწახურის ტოტებშიც ვხარშავდი, რომ პირველ ფერებს დავახლოებოდი. დროდადრო სიტყვებითაც ვქსოვდი, რათა დიდი მონატრების ჟამს, როცა თავადი მკითხავდა: – და რაია არსებაი შენი? მე ამეღო და გამეწოდებინა ეს ფურცლები.

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on იანვარი 10, 2017 in Uncategorized

 

ტეგები: , , , , , , ,

იცეკვე ლექსი

 ეს ამბავი ქუთაისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტისა და ერთერთი სკოლის ცხოვრებიდანაა. დღეს- სკოლის, პედაგოგიკის დანიშნულებისა, თუ რაგვარობის განსაზღვრისას, სხვადასხვა თვალსაზრისთა შეჯახებისას, თუ შეჯერებისას ის რამდენიმე მხრივ არის საინტერესო. თანაც იმდენად ტიპიურია, ადვილად შეიძლება განზოგადდეს. დარწმუნებული ვარ, ვინც პირადად იცნობს ნაამაგარ მეცნიერს, პროფესორს, პედაგოგს, ვისაც ეს ამბავი უშუალოდ ეხება- აქ მოტანილ ამბავს თავის მოგონებებსაც დაურთავს იმის ნიშნად, რომ ღვაწლმოსილ ადამიანთადმი მადლიერების გრძნობა ჯერ კიდევ არ დაკარგულა…
ეს ამბავი, სანამ ერთ ,,გაუგებრობაში” მოვხვდებოდი, მხატვრულ ნაწარმოებად კიარა, მხოლოდ განათლების სფეროსადმი პირადი დამოკიდებულების გამოსახატავად მქონდა ჩაფიქრებული.  ამიტომ ნუ განსჯით, როგორც მოთხრობას…
***
მისი უჩვეულო სიმკაცრის შესახებ მითქმა-მოთქმის პარადოქსულობა მაშინ ვიგრძენი, როცა დაბეჯითებით მითხრა- ,,პატარებმა უნდა იცეკვონ ლექსი!“ ,,ლექსი-ცეკვად“-ეს იყო მისი კონცეფციის ძრავა, მთავარი სამოქმედო დეტალი მთელი მექანიზმის მოქმედებაში მოსაყვანად, რითიც ერთხელ და სამუდამოდ დაესმოდა წერტილი მტანჯველ-მწამებელ სკოლას და მის ნაცვლად ამობრწყინდებოდა სკოლა_ ბავშვთა სიხარული… მას ძველ, აგურებად დაშლილი შენობის საძირკვლიდან იმჟამად უკვე მოესწრო საავტორო სკოლის წამომართვა, რომლის მეორე სართულზე პაწია კაბინეტი მოეწყო: ზუსტად ჩიტის ბუდე- რამდენიმე ნაბიჯის სიგრძე-სიგანით, ერთი მაგიდით, ხუთი სკამით, ლაბადის საკიდით და მომცრო ზომის ცეცხლგამძლე კარადით, რომელშიც საკანცელარიო ნივთებს და სამეცნიერო ნაშრომებს ინახავდა. სწორედ იქ გადმომცა თავისი სამეცნიერო ნაშრომი- განათლების რენესანსზე, ბუნების, სულიერებისა და გონიერების ფილოსოფიაზე, საქართველოს სამართლებრივი სივრცის, საზოგადოებრივი აზროვნებისა და კანონიერების თავისებურებაზე- შეცდომების გასასწორებლად, რათა წიგნი განათლების მინისტრისთვის გადამეცა, როგორც პასუხი, სკოლის ცხოვრებაში მისი- (ახლადდანიშნული მინისტრის) ქარაშოტივით შეჭრისა და დალაგებული საკითხების არევ-დარევისათვის… მართალია, ბრძენ მასწავლებელს მტკიცედ სწამდა, რომ განათლების სფეროს აქვს ფარული, მყარი ძალა და ამგვარი კონსერვატულობით ის თავს იცავს იმ ,,ავადმყოფთა“ შემოტევისგან, რომელთაც შეუძლიათ თაობათა მიერ სიმწრით აშენებული ერთ წამში დაანგრიონ და გააცამტვერონ, მაგრამ ეს ძალა, ჩემი მასწავლებლის ბრძნული იმედოვნების მიუხედავად, დროთა მსვლელობისას არ გამოვლინდა, ის თითქოს საერთოდაც არ არსებულა… წიგნი ამ სერიის პედაგოგიურ ნაშრომთაგან მეშვიდე გახლდათ. კორექტურული შეცდომების გასწორების შემდეგ შიგა ყდაზე ფანქრით მიმიწერია: ,,ძალიან საჭირო და იშვიათი წიგნია. მადლობა ღმერთს, რომ ასეთი პედაგოგები ჯერ კიდევ ჰყავს ქვეყანას. მისაბაძია შემართება, სულისკვეთება, თავგანწირული ბრძოლა განათლების გადასარჩენად“. 22. 01. 2005 წელი.
აი, ასეთი ზერელე სიტყვებით შემიმკია ბრძენი მასწავლებლის მცდელობა, რადგან უფრო ზუსტი სიტყვების აღმოჩენა მეტ დროს მოითხოვდა. მე კი ჩემს უთვალავ საქმეზე კიდევ ერთი მემატებოდა_ წიგნი მინისტრისთვის უნდა გადამეცა, რათა სკოლისთვის დაშლის საფრთხე აგვერიდებინა.
***ნავარაუდევი დროის, რასაც მაღალი რანგის მოხელეთა მისაღებში ლოდინი ისაკუთრებს, ერთი წუთიც კი არ დამიკარგავს. სამინისტროს შენობაში გაჩენილ ხანძარს მინისტრი -თანამშრომლებიანად გარეთ გამოეხმო. სწორედ მათ შორის მოვკარი თვალი მინისტრის მოადგილეს, ბევრისთვის საყვარელ პოეტს, რომლის გარეგნობაც კი ნდობით განგაწყობდა მის მიმართ. მის პიროვნებას განათლების გულშემატკივარნი სრულიად ამაო იმედებს უკავშირებდნენ, რაც მალე გამოჩნდა, რადგან ქვეყნის პრეზიდენტისა და განათლების მინისტრის მიერ უკვე დაძრულიყო ზვავი, რომელსაც წინ ვერაფერი დაუდგებოდა. როცა მინისტრის მოადგილეს დედაქალაქში ჩასვლის მიზეზი გავაცანი, იქვე წარმადგინა მინისტრთან და მას აი, ასე, ხელიდან ხელში გადავეცი ბრძენი მასწავლებლის მიერ მის სახელზე დაწერილი წიგნი. ,,წაიკითხავდა?“- მკითხა ჩემმა ბრძენმა მასწავლებელმა. თავი დავუქნიე, თუმც დღესაც მეეჭვება, რომ განათლების იმჟამინდელი მინისტრი წიგნის თუნდაც დასაწყის ფურცლებს გასცდა.
*** საავტორო სკოლა, რომელსაც ბრძენი მასწავლებლის წიგნი ეხებოდა, დიდი ფიქრისა და მცდელობის შედეგად დაფუძნდა ჩვენს ქალაქში. სულ ცოტა ხანში სწავლა-აღზრდის განსაკუთრებულმა და სხვა სკოლათაგან განსხვავებულმა მეთოდმა, სასწავლო პროცესის ხალისიანმა და დაუთრგუნველმა გარემომ, მოსწავლეთა მიერ მოკლე ხანში გამოვლენილმა წარმატებებმა არა მხოლოდ ჩვენი ქალაქის, მთელი იმერეთის მოსახლეობის ყურადღებაც კი მიიპყრო. განათლებისადმი განსაკუთრებული ინტერესი ხომ ისედაც დამახასიათებელია ჩვენთვის, ქართველი არ უშინდება უსასხსრობას, როცა შვილის განათლებას ეხება საქმე, ამავეს-იმერელთა შესახებ თავის პედაგოგიურ თხზულებაში საგანგებოდ აღნიშნავდა იაკობ გოგებაშვილიც, როცა წერდა: ,,რუსს ისე არ უყვარს თავისი სანატრელი ვოდკა, ნემეცს პივო, ფრანცუზს შამპანსკი, იტალიელს ოპერა, ინგლისელს ბივშტეკსი, ოსმალელს ყავა და ჩინელს ბანგი, როგორც იმერთა სწყურიათ სწავლა. მათში სწავლის სურვილი იმდენად ძლიერია, რომ მიაღწევს ვნების ხარისხამდინ“-ო. ნდობას კი ახალი საავტორო სკოლისადმი ხელს უწყობდა ისიც, რომ 15 წლის განმავლობაში ბრძენი მასწავლებელი ქუთაისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტს უძღვებოდა და 80-ანი წლების ბოლომდე იქ დამწყებ ინჟინერთა ნამდვილი სამჭედლო მოაწყო – 15 ათასი კურსდამთავრებულით, რომელთა დიდი ნაწილი შემდეგ ჩვენი ქვეყნის უბედობამ სხვა ქვეყნებში მიმოფანტა, სულ სხვა კალაპოტში გადაისროლა. მიღწევები კი ინსტიტუტში სრულიად განსაკუთრებული პიროვნული ძალისხმევით მოახერხა, რადგან მის პიროვნებაში ერთმანეთს შეერწყა მაღალი დონის მეცნიერი, უნიჭიერესი ორგანიზატორი, საუცხოო კომუნიკაციის უნარისა და რაც მთავარია- მაღალი იდეალების მქონე, მაღალზნეობრივი პიროვნება. კარგი იქნებოდა ამავე სტრიქონებისთვის მომედევნებინა პატარა სურათი, მცირეოდენი ანალიზისთვის, თუ როგორ გადაწყდა მისი რექტორობა იმდროინდელ – საბჭოთა კავშირის განათლების სამინისტროში, სადაც კოლეგიის სხდომა ჩატარდა, რათა ის- მოსკოვის ნ. ბაუმანის სახელობის უმაღლესი ტექნიკური სასწავლებლის ახალგაზრდა ლექტორი ქუთაისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რექტორად დაემტკიცებინათ.
ეს სურათი კი ასეთია: 1978 წელი. მოსკოვი, საბჭოთა კავშირის განათლების სამინიტროს კოლეგიის სხდომა. იხილება ქუთაისის ახლადშექმნილი პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რექტორის კანდიდატურა.
განათლების მინისტრი ვ. ელიუტინი: ,,ახალგაზრდავ, თქვენ აპირებთ შეელიოთ მოსკოვის ბაუმანის სახელობის უმაღლეს ტექნიკურ სასწავლებელს, უარს ამბობთ კარიერაზე, სიმდიდრესა და ბედნიერებაზე, სად მიდიხართ?
_ქუთაისი ჩემი მშობლიური ქალაქია, ამ ქალაქში დავიბადე, გავიზარდე, საშუალო განათლება მივიღე…
განათლების მინისტრი: -მომაწოდეთ მისი დახასიათება! -მინისტრის თანაშემწე: -დახასიათება პირად საქმეში არ დევს, სასწავლებლის ხელმძღვანელობა თავს იკავებს მისთვის დახასიათება-რეკომენდაციის გაცემაზე…
განათლების მინისტრი: – და ეს როგორ, ასეთი პიროვნება, ვისზეც დახასიათებას არ გასცემენ, კოლეგიაზე მოგყავთ რექტორის თანამდებობაზე დასამტკიცებლად?! -მინისტრის თანაშემწე: -მასზე სასწავლებლის დირექციას თვითონ აქვს დაწინაურების გეგმა!
განათლების მინისტრი_ ჩვენ რექტორებად მხოლოდ საუკეთესოებს ვნიშნავთ და სასწავლებლის დირექციის კაპრიზებზე ვერ ვივლით. თქვენ (მომავალ რექტორს მიმართავს) დედაქალაქში საუკეთესო სწავლა-განათლება მიიღეთ, გადაწყვეტილება-ეს ძვირფასი საუნჯე თქვენს ქვეყანასა და ქალაქს მოახმაროთ, მოწონებასა და მხარდაჭერას იმსახურებს!
*** მისი განსაკუთრებული რექტორობის ამბავმა- განათლებითა და სამეცნიერო ცენზით დაწყებული, სტუდენტთა ანგარების გარეშე ჩარიცხვით, ინსტიტუტში სწავლების მაღალი დონითა და სამეცნიერო, მეგობრული კონტაქტებით არა მხოლოდ ჩაკეტილი საბჭოეთის, არამედ საზღვარგარეთის წამყვან მეცნიერებთან, სამეცნიერო ცენტრებთან _ ქუთაისიდან იმ პატარა, წყნარ ქალაქამდეც მოაღწია, სადაც დავიბადე… ხოლო როცა მეც სასწავლებლად იმავე ქალაქის სხვა, პედაგოგიურ ინსტიტუტს მივაშურე, გზისპირას, მუხნარის ტყე-პარკის სიახლოვეს, ტროლეიბუსის მოსაცდელიდან ყოველთვის სიამოვნებით და ერთგვარი მოწიწებითაც ვაკვირდებოდი პოლიტექნიკური ინსტიტუტის უჩვეულოდ დახვეწილ, მაღალ ფასადს, თეთრად ამოფეთქილ კოლონადას, თეთრ თაღებს, რომელიც განსაკუთრებულ იერს სძენდა მთელ ამ გარემოს. ამ ეპოქისთვის სიზანტე საერთოდ დამახასიათებელია, მაგრამ ტრანსპორტთაგან ტროლეიბუსს მაინც ვერცერთი შეედრება. ჩემს ახლანდელ წარმოსახვაში ის ძველი სურათი ასე ჩანს: N2 ტროლეიბუსი, რომელიც ბალახვნით, წერეთლის ქუჩით შედის ქალაქის ცენტრში, ტროლის ცალ ,,ბათინკს“ ჰგავს, მით უფრო, თუ უკან მისივე მსგავსი და მეწყვილე- N9 ტროლეიბუსი მოსდევს, ის პირდაპირ და მარჯვნივ, ძერჟინსკის ქუჩით გადადის ციდან დაკიდებულ, ყინულით გაშეშებულ თასმათა მსგავსი ანტენებით და ტროლის მეორე ,,ბათინკივით“ ზემოდან, ზედა მხრიდან, თეატრის მხარმარჯვნივ ,,ედგმება“ ქალაქის ცენტრს. გარდასული დროებით გამოწვეული სევდა რომ არა, რა მნიშვნელობა აქვს მთელ ამ მიმართულებას, მიხვეულ-მოხვეულებს, ქუჩებს, ნომრებს, ტრანსპორტს, ტროლეიბუსის სალონის შუაგულში დამაგრებულ ოთკუთხა, წვრილკბილანა მექანიზმს, მისგან ცისფრად გამჭვირვალე, მარტივად გასახვრეტ და რთულად წარმოსათქმელ სახელს ,, ბილეთის დაკომპოსტირებისა“…
ეს სურათიც მას მოსდევს: ამ ზანტ, მაგრამ ეკოლოგიურად სუფთა ტრანსპორტში ამომავალ ინჟინერთა სერიოზული, ოდნავ შეწუხებული სახეები ცხადჰყოფენ, თუ რაოდენი მნიშვნელობა მინიჭებია თეთრ ქაღალდზე აქეთ-იქედან გავლებულ ხაზთა, ან ფარგლით შემოხაზულ წრეთა უტყუვრობას… ეს ნახაზებიც სტუდენტთა უმეტესობას ისე უჭირავს, რა სირთულითაც განუცდია მასზე მუშაობა, ნაშრომ-ნასიმწარები ნახაზები- ნატვრისთვალივით – ცელოფნით გულმოდგინედ შეუფუთავთ, ჰაიჰარად ნაკეთები, ან ,,გადაშუშული“-უბრალოდ დაგრაგნილ-გადახვეული, თასმით შეკონილი და შეუფუთავი, იღლიაში ამოუდევთ. ან იქნებ პირიქითაც… როცა ჩვენ- ჰუმანიტარები ენათმეცნიერების კურსს ლაღად გავდივართ, ან მსოფლიო კლასიკოსთა ნაწარმოებებს ვაჯამებთ, ან პედინსტიტუტის წინ მხიარულად ვიცინით, ისინი ამ ურთულეს ნახაზებს ასრულებენ, ამიტომ ,,ხამს“ დიდი რიდით ჩაუარო გვერდი მათ მაღალ შენობას. მით უფრო, თუ ჭორ-მართალი მათი რექტორის სიმკაცრის შესახებ გამუდმებით ბრუნავს მთელს მხარეში: სტუდენტმა ტალახიანი ფეხსაცმელები პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ზღურბლთან უნდა დატოვოს, სიგარეტი ინსტიტუტის ეზოს გარეთ მოსწიოს და არავინ იცის ვის სად, დერეფნის რომელ მხარეს ამოელანდება რექტორის კუშტი სახე, რომელზეც შეფეთებულ სტუდენტს ხმისკანკალით მოუწევს პასუხის გაცემა მრისხანედ დეტალიზებულ კითხვაზე (ან კი მეხსიერების რა ფენომენური ძალა ამახსოვრებინებს ათასგვარ საქმეში ჩაძირულ რექტორს?): ამა და ამ გვარის სტუდენტს, ამა და ამ ლექტორის ლექცია ამა და ამ დღის, ამა და ამ საათზე რატომ გაუცდენია?! საკითხავიც აღარაა, პირქუშსახიანი რექტორისგან სტუდენტის სალექციო დასწრების არსის ასეთი დაწვრილმანების მერე სტუდენტის მხრიდან ცუღლუტობა იქნება თუარა ბოლო და უკანასკნელი?! ამიტომაც 70-80 იან წლების ბოლომდე ქუთაისის პოლიტექნიკურს ,,გენიოსების სამჭედლო“-ს ეძახიან, იქნებ გადაჭარბებითაც, მაგრამ ამ ეპითეტს იფერებენ ის სტუდენტები, რომლებიც რუსეთის უმაღლეს სასწავლებლებში გადადიან, ისინი მთელი თავით მაღლა დგანან დამხვდურ სტუდენტებზე. მაგრამ ამით არ ამოიწურება რექტორის საქმიანობა, ის მუშაობს ყველა მიმართულებით, რაც ოდნავადაც კი შეიძლება დაუკავშირდეს სტუდენტს, მის ყოფას, მის პირად საჭიროებას, კვების საქმეს, დასვენებას, გართობას, შრომას, ყველაფერს- სწავლის პარალელურად, საზღვარგარეთის პრესტიჟულ სასწავლო ცენტრებში სწავლის გაგრძელების ჩათვლით. რექტორი მიემგზავრება ყველგან, სადაც მის სტუდენტთა სწავლის, შრომის, დასვენების ბანაკებია, ყველგან, ადგილზეც, ქვეყნის გარეთაც… ნასტუდენტარნი ლეგენდასავით შემოინახავენ ამ ამბავსაც: სწავლაში ჩამორჩენილ და კურსზე დარჩენილ სტუდენტებს რექტორი შრომით ბანაკებში ლექტორებს მიუჩენს- ფიზიკური შრომის გაუწყვეტლად (არაერთხელ- საღორის შენებისას) ჩაუბარებელ საგანთა საკითხებში სამეცადინოდ და ასე ღია ცისქვეშ, ფეხზე მდგომი, ფიზიკური შრომისას სწავლობს იმას, რაშიც მაგიდასთან მჯდომი ჩამორჩა. ასე აბარებენ საგანდარჩენილი სტუდენტები და კურსიდან კურსზე ოფდაუღვრელად ვერ გადადიან. რექტორი ნიჭიერ და გზასაცდენილ სტუდენტებზეც ზრუნავს, შუამდგომლობს მათ, აბამს სამეცნიერო მუშაობაში და არათუ დაღუპვას გადაარჩენს, კარიერის შექმნაშიც ეხმარება. (მერე, კი სკოლის დირექტორობისას, როდესაც მის წიგნზე ვმსჯელობთ, ის ოცნებობს, როდის დადგება დრო, როცა ბრალდებულს ავადმყოფი დაერქმევა, ციხეები დაიკეტება და მათ ნაცვლად საავადმყოფოებში უმკურნალებენ ყოფილ პატიმრებს… ,,ვნახოთ, ჰოლანდიის მაგალითი,- ამბობს ის,- ციხეს საავადმყოფო ცვლის, პატიმარს- ავადმყოფი, ჩვენმა ქვეყანამაც სწორედ აქეთ უნდა აიღოს გეზი… ასეთი პატარა ქვეყნისთვის დამღუპველია ურიცხვი რაოდენობის პატიმარი…“, მაგრამ სწორედ იმ პერიოდში ყველაზე დიდი ტალღა მოდის დაჭერებისა, ქართული ციხეები ყვარყვარეს ციხეს ემსგავსება, ლამის შიგნიდან გასკდეს უზღვავ პატიმართა ცოდვით, წამებით და სკდება კიდეც).
თუმც სჯობს ისევ ,,პირველ სიტყვას მოვიდეთ“, დასაწყისს დავუბრუნდეთ. ინსტიტუტში მალე მთელი ქვეყნისთვის უჩვეულო რამ -აბიტურიენტთა გამოცდების ახალი პრაქტიკა იწყება და ეს ხდება 70-იანი წლების ბოლოს, ქვეყანაში ეროვნული გამოცდების შემოღებამდე 23 წლით ადრე. ქუთაისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რექტორის მიერ საბჭოთა კავშირის განათლების სამინისტროს კოლეგიის საგანგებო დადგენილების მოპოვებით. თუმც იმას, რასაც ქუთაისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი 15 წლის განმავლობაში იყენებს, საბჭოეთის მასშტაბით 1000 -მდე ინსტიტუტიდან ერთი მიმბაძველიც კი არ უჩნდება. უმთავრესი მიზეზი? გამოცდის დახვეწილი, ობიექტური სისტემა, გამოცდების მანქანასთან ჩაბარება ინსტიტუტის სათავეში-რექტორატშივე გამორიცხავს წყლის ამღვრევას- უწესრიგობას და კორუფციას. თვით გამოცდასაც უჩვეულო სახე აქვს, საერთო დარბაზში ყველა აბიტურიენტს თავისი მაგიდა აქვს, რომელზეც საჭიროების შემთხვევაში შეუძლია გაშალოს და გამოიყენოს სკოლის ნებისმიერი სახელმძღვანელო, ამდენად- გამოცდა აჩვენებს ნინველას მიერ წიგნზე დამოუკიდებლად მუშაობისა და აზროვნების უნარ-ჩვევას და არა მისი მეხსიერების, ან ზეპირობა-დაზუთხვის მასშტაბს. გამოცდების ტელეტრანსლაცია დასავლეთ საქართველოსთვის მოქმედებს. შედეგებიც ტელევიზიით ცხადდება. იმ პერიოდის საქართველოსთვის ტელევიზია სიახლეს წარმოადგენს, ამიტომ დასავლეთ საქართველოში პირველი ტელემაუწყებლობა სწორედ საინსტიტუტო სტუდიაა. ქუთაისის ფაბრიკა-ქარხნების მუშა-მოსამსახურენი საწარმოებში, მეზობლები, ნაცნობ-მეგობრები კი სახლებში ერთად იკრიბებიან და ტელევიზორთან გულშემატკივრობენ თავიანთ ახლობელ აბიტურიენტებს. თუ რექტორობის ხანაში დასავლური შეხედულებებისთვის აკრიტიკებენ, 90-იანი წლების დასაწყისში ის, როგორც ,,წითელი“ ინტელიგენციის წარმომადგენელი, დათხოვნილია ინსტიტუტის რექტორობიდან, თუმც არ მსმენია მის მიერ შეწინააღმდეგების, ან სულაც, უბრალო უკმაყოფილების ხმამაღალი გამოხატვის შესახებ. მახსოვს ამ დროისთვის პრესაში წავაწყდი ჩერნობილის აფეთქებასთან დაკავშირებულ მის ნარკვევს. მივხვდი, რომ ის მთლიანად ჩაძირულიყო აპოკალიფსის ამ მინიატურული, თუმც საზარელი მოდელის განსჯაში, მეცნიერის იმჟამინდელი ფიქრი რადიონუკლიდებზე, თავისთავად გამორიცხავდა წვრილმან ეგოცენტრულ ამბებს. მას პირადად 90-იანი წლების ბოლოს შევხვდი, როცა იმერეთის მხარის სააგენტოს ხელმძღვანელობდა. ბულვარის კაფეში პოეტთა საღამოზე მოვიწვიე, ლექსები წავიკითხეთ, ვისაუბრეთ და ის მოხიბლული დარჩა იმით, რაც ჩემთვის და სხვა პოეტებისთვის ყოველდღიურობას წარმოადგენდა. იმ საღამოზე შევიტყეთ, რომ მას ქალაქში პირველი ექსპერიმენტული სკოლა შეექმნა… იმ დროს უკვე სასკოლო ასაკის შვილიშვილი ჰყავდა, რაც ნიშნავდა, რომ თავის დაუდგრომელ ხასიათს, მუდმივად მზარდ მეცნიერულ ცოდნასა და გამოცდილებას აუცილებლად სასკოლო პროცესის ორგანიზებისკენაც მიმართავდა. ჩემი გოგონებიც ამ დროს სკოლის მოსწავლეები იყვნენ და ამიტომაც ყოველთვის ინტერესით მოვისმენდი იმგვარ სიტყვას, როგორიც მან წარმოთქვა: ,,იაკობ გოგებაშვილის შემოქმედებას ადრეც, პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რექტორობისასაც ვიცნობდი, მაგრამ როდესაც სკოლაში მივედი და კვლავ მას დავუბრუნდი, სულ სხვა, საოცარი იაკობი აღმოვაჩინე- ის დაახლოებით 140 წლით უსწრებდა ჩვენს დროს. ამის შემდეგ დავწერე წიგნი-,,ჩვენი სკოლა-ქართული“, ის იაკობის პიროვნებას მივუძღვენი. იმის მიუხედავად, რომ ჩვენი ერი აფასებს იაკობს, თვლის მას პედაგოგიკის კლასიკოსად და ერის პირველ მასწავლებლად, საზოგადოებამ დღემდე სრულყოფილად მაინც ვერ აღიქვა მისი აზროვნების ფართო ჰორიზონტი, ჩაუწვდომელი სიღრმის, სიბრძნის მნიშვნელობა. სწორედ სკოლაში მისვლისას გახდა ჩემთვის ნათელი, თუ რატომ იყო იაკობი ერის მამის უახლოესი მეგობარი, მესაიდუმლე და თანამებრძოლი. სწორედ მას რატომ ანდობდა ილია ,,ივერია“-საც, როდესაც მოკლე ხნით საქართველოს ტოვებდა. რატომ ავალებდა იაკობს მოწინავე სტატიის დაწერას, როდესაც განსაკუთრებით საპასუხისმგებლო მასალა იგეგმებოდა…“
ამ სიტყვების შემდეგ მან თავისი სკოლის კონცეფცია ასე მიმოიხილა: ,,თანამედროვე განათლების სისტემა მწვავე კრიზისს განიცდის, რაც მნიშვნელოვანწილად განაპირობა მისმა მოწყვეტამ ბუნებრივი ფესვებიდან, სკოლის მათემატიკის კურსსა და სხვა საგნებში მომხმარებლური და ტექნოკრატიული სულისკვეთების გაბატონებამ. -ჩვენი საავტორო სკოლის სწავლა-აღზრდის კონცეფცია ადამიანის ტვინის ნახევარსფეროების ფიზიოლოგიურ თავისებურებას, ასიმეტრიულობასა და ორივე ტვინის ჰარმონიული განვითარების მნიშვნელობას ითვალისწინებს, ამას ბავშვის აზროვნების სრულყოფისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. ამიტომ სკოლის სასწავლო გეგმები ამერიკელი მეცნიერების ბოლოდროინდელ გამოკვლევებს ეყრდნობიან ადამიანის ტვინის ორი ნახევარსფეროს, უფრო უკეთ- ორი ტვინის შესახებ და გამორიცხავენ ,,ცალტვინობის“ სინდრომს.“ შემდეგ მან აგვიხსნა და თვალნათლივ დაგვანახა, თუ რა ცოდნის გადაცემას ენიჭება უპირატესობა სასწავლო პროცესში და ამით რომელი ტვინის განვითარებას აძლევს გეზს. ,,განათლების თანამედროვე სისტემა უპირატესობას ანიჭებს ისეთი ცოდნის გადაცემას, რომელიც გეზს აძლევს მარცხენა ტვინის განვითარებას. ტვინის ეს ნახევარსფერო აზროვნებაში უპირატესად განაგებს რაციონალურს, მატერიალურს, ინტელექტუალურსა და იმგვარ ტექნიციზმს, რასაც დასავლეთი მიელტვის. მარჯვენა ტვინი კი ადამიანის აზროვნებაში ინტუიციას, ირაციონალურ და იდეალურ საწყისებს, შემოქმედებით უნარს, მისტიციზმს განაგებს. ამიტომ თუ გვინდა გავზარდოთ გონიერი, სულიერი და შემოქმედი თაობა, სასწავლო პროცესის ორგანიზაციაში აუცილებლად უნდა გავითვალისწინოთ ორივე ტვინის ჰარმონიული განვითარება. სწორედ ამიტომ, ჩვენს სასწავლო პროცესში ხატვა, გალობა, ქართული ცეკვები და ეროვნული საბრძოლო ხელოვნება ისეთივე მნიშვნელოვანი საგნებია, როგორც ქართული ენა, მათემატიკა და უცხო ენები“-გვითხრა მან. სწორედ ამ საუბრისას შევიტყეთ, რომ სავარაუდოდ, თანამედროვე სამყაროში არსებულ დაძაბულობას, ხალხთა შორის დაპირისპირებას და ტერორიზმს მნიშვნელოვანწილად განაპირობებს განათლების ცალმხრივობა, რა ცალმხრივობაც ადამიანის ტვინის ორ ნახევარსფეროს შორის წარმოქმნის ნაპრალს, ნაპრალი კი- აზროვნების გახლეჩას, შეზღუდულობას, ადამიანთა შორის გაუგებრობას… მან ტვინის ასიმეტრულობის კვლევის ისტორიაც მოკლედ გაგვაცნო, ამდენად, ჩემთვის ნათელი გახდა, განათლების ისეთი ორგანიზაცია, რომელიც არ უზრუნველყოფდა ადამიანის ტვინის ორივე ნახევარსფეროს ჰარმონიულ განვითარებას, რამდენად გლობალურ პრობლემას უქმნიდა კაცობრიობას. ვუსმენდი გულდასმით, ის კი იმდენ ხანს საუბრობდა, გაბეზრებული პოეტები (როგორც შემდეგში- არაერთხელ მასწავლებლებიც) თანდათან შემოგვეცალნენ და ბულვარის კაფეში მხოლოდ მიმტანების ამარა დავრჩით. მან სიმპოზიუმზეც მომითხრო, რომელიც ქუთაისში მისი ხელმძღვანელობით შედგა 80-ან წლებში ხუთასამდე მეცნიერის მონაწილეობით, ბიოლოგიისა და მედიცინის აქტუალურ საკითხებზე, რადგან სამყაროს მოვლენების ღრმა და ფართო ხედვა მხოლოდ ერთი მეცნიერების- მათემატიკის ფარგლებში ვეღარ ხერხდებოდა…
***ამ შეხვედრიდან გავიდა რამდენიმე წელი. როცა ბოლოსდაბოლოს გადავწყვიტე ჩემი უმცროსი გოგონა მაინც დამეჯილდოებინა ხეირიან სკოლაში (თავისუფალ, მოტივირებულ გარემოში) სწავლით და ამ საავტორო სკოლაში გადამეყვანა, მისგან შემოთავაზებაც მივიღე, სწორედ ჩემი გოგონას ასაკის ბავშვებისთვის, მეხუთე კლასისთვის გამეწია ხელმძღვანელობა. აქედან მოკიდებული მასთან თანამშრომლობამ განსაზღვრა ის ეპითეტი, რომელიც გულში წარმოთქმული უფრო ზუსტად ახასიათებდა მას, ვიდრე ხმამაღლა ნათქვამი, რადგან ამ დროს ეს სიტყვათშეთანხმება ცოტა ძველმოდურად, პათეტიურადაც კი ჟღერდა- ,,ჩემი ბრძენი მასწავლებელი“- მისმა ავტორიტეტმა, ცოდნამ, სამაგალითო მიზანსწრაფვამ ხომ თავის თავში მოიკრიბა, კერძოდან ზოგადი გახადა ჩემი ყველა ადრინდელი მასწავლებლის, თუ ლექტორის სახე. ბრძენი მასწავლებლის ენთუზიაზმი – ,,ლექსი ცეკვად“ მეც გადმომედო. მე ხომ მაღალ იდეალებს თვალს ვერასდროს ვუხუჭავ, რაც მთელი სიცოცხლეა მჩაგრავს, მიბრიყვებს და იმის ნაცვლად, ჩემს ლექსებზე მეფიქრა, ლექსი -ლექსად, ცეკვა კიდევ მოცეკვავეთათვის დამეთმო, გადავდე ჩემი საწერები და დავთანხმდი იმ საგანგებო მდგომარეობის მქონე კლასის ხელმძღვანელობაზე, რომლის მოსწავლეებიც იმის შიშით, გაკვეთილის მსვლელობაში არ ჩაეთრიათ მასწავლებლებს, ბოლო მერხზე რვეულის ფურცელში გახვეულ პილპილს წვავდნენ, ან ქოლგებით დახტოდნენ, ქორეოგრაფიულ სტუდიად სახეცვლილ საკლასო ოთახში, რომლისთვისაც თავისუფლად შეიძლება გეწოდებინათ – ,,წიოკი ცეკვად“. გადავდე თავი და ოთხი წლის მანძილზე ისეთი სასწაულები მოვიმოქმედე, რომელმაც არა მარტო სხვათა და მათ შორის ბრძენი მასწავლებლის პატივისცემა მომიხვეჭა, არამედ საკუთარი გამძლეობისა და ჩემს სხვა შესაძლებლობათადმი იმედებიც კი გამიჩინა, თუმც როგორც ბოლოს აღმოჩნდა, სრულიად ამაოდ, ფუჭად, იმ რიგზეც, კი, რომ აღზრდა-განათლების შესახებ დამკვიდრებული ტრადიციული აზრის- აღზრდის საჭიროების, მის მიმართ პატივისცემისა, საერთოდ გამიქრო, და დამაფიქრა იმ საშიშ ველზე, რომელიც აღზრდისთვის გაწეულ მცდელობათა მიუხედავად, თვით ადამიანთა ნების გარეშეც კი იპყრობს მათ გონებას ისე, რომ საერთოდ ავიწყებს ადამიანურ პრინციპებს. თანაც ეს ,,სასწაულები“ საბოლოოდ აღარსად გამოჩნდა. არ გამოჩნდა ის ჩემს მოსწავლეებში, რომელთაგანაც ვერცერთმა ვერ გასცა პასუხი ჩემს შემდეგ კლასში შესულ მასწავლებელს ხმამაღალ კითხვაზე, რატომ არაფერი ასწავლა მათ მასწავლებელმა ოთხი წლის განმავლობაში? ასეთი კითხვა ერთადერთი და გამონაკლისი არ არის, ის სხვადასხვა დროში სხვადასხვა პირთა მიმართ მეორდება და როცა ისმება, ყოფილ მასწავლებელს ყოველთვის აქვს ჩუმი იმედი და მოლოდინი- ზემოთ ნახსენებ ფილმის პერსონაჟთა მსგავსად (,,გარდაცვლილ პოეტთა საზოგადოება“) მისი მოსწავლეებიც იხილოს თანამგრძნობელად, მაგიდაზე აღმართულ ფიგურებად- დაუთრგუნავ თავისუფლებათა სიმბოლოებად… მოსწავლის ჰარმონიული განვითარების მოდელში ხომ დაუთრგუნველობას იგივე მნიშვნელობა ენიჭება, რა მნიშვნელობითაც განკაცებულმა ღმერთმაც კი, ყოვლისშემოქმედმა, ძე ღვთისამ, ვისაც შეჰფერის სრული, ყურმოჭრილი მონება, მოწაფეებად თავისუფალი ნების, თავისუფლად მოაზროვნე მეგობრები ჩაიყენა კვალში…
რაც შეეხება ჩემს ყოფილ კლასს, უნდა ითქვას, რომ ის კლასი მე სწორედ ამ არაეთიკური კითხვის დამსმელი პედაგოგისგან ჩავიბარე და ოთხი წელი დღე და ღამ მოსვენება არ მქონდა, როგორ, საიდან შემომევლო ამ მხიარულების სულით შეპყრობილი, უზრუნველი აღტყინებით გადარეული, წიგნდავიწყებული ბავშვებისთვის, რომ მათთვის უბრალოდ სკოლა, ლიტერატურა, წიგნი კიარ შემეყვარებინა, ნაწარმოებთა განსჯა, ან თუ როგორ იქმნება ხელოვნების ნიმუშები, ან უფრო მარტივი- როგორ დაეწერათ გრამატიკულად გამართული წერილი, არამედ გამეღვიძებინა დაფიქრების ნიჭი, ინტერესი ადამიანისა და ადამიანობისადმი, მისი ყველაზე ღირსეული მხრიდან-დაუთრგუნავი თავისუფლებიდან… ჩემი მასწავლებლის ინტერესიც ეს იყო, რადგან მისი მეთოდიც თავისუფალი პედაგოგიკის პრინციპებს ეფუძნებოდა (ეყრდნობოდა, რა სოკრატეს, პლატონის, არისტოტელეს, თვით განკაცებული ღმერთის იესო ქრისტეს სკოლის პრინციპებსაც კი, რამდენადაც შეიძლებოდა მათი შეხამება მოკრძალებულ პერსონებსა და პოლიტიკის დიქტატურულ პირობებთან). გადავხაზე წინა ათწლეულის პედაგოგიური გამოცდილება, უარი ვთქვი ყველა შაბათ-კვირის სარგებლობაზე და ჩემი ოთხწლიანი სამუშაო წავიყვანე ასე: კლასში მოწვეული სტუმრები- მწერლები ასაკოვანნი და ახალგაზრდები, რომელთა სტუმრობას ჯერ საერთო, შემდეგ კი წიგნისადმი ინტერესი უნდა გაეღვიძებინა… ნაწარმოებთა თავისუფალი კითხვა, მსჯელობა, გააზრება… პარალელური კლასის მოსწავლეთა მოწვევა ერთობლივი ხმაურიანი განხილვებისთვის; საკონტროლოები თავისუფალი თემებით და ნაწარმოებთა დამოუკიდებელი გააზრებით; რიგითი დავალებების კითხვა-განხილვა მომდევნო დღეს გაკვეთილზევე და შეფასება თვით მოსწავლეთა მიერ; ლაშქრობები ყოველ-შაბათს, ან კვირა დღეს ქალაქის შემოგარენში, ექსკურსიები, მკითხველთა მოძრავი კლუბის შექმნა და 9 ქალაქის სკოლის მოსწავლეებთან წიგნის წარდგენების გამართვა. უნდა ვაღიარო, რომ ჩემს პედაგოგიურ მცდელობათა დროს ძალაუნებურად იმ ადამიანთა რიგში აღმოვჩნდი, ვინც თვლის, რომ გრამატიკა ლიტერატურით და ლიტერატურაში შეისწავლება და ცალკე ამოგლეჯილი საზეპიროების დასწავლა ხელს ვერ უწყობს მის პრაქტიკულ ჩვევაში გადატანას, ის მოსწავლისთვის მომაბეზრებელი, ათვალწუნებული ხდება და სწრაფად ათვისებული მალევე ავიწყდება. არაერთი მოსწავლე შემხვედრია, რომელსაც დაზეპირებული გრამატიკა წერისას ვერ გამოუყენებია, ხოლო ვინც კლასგარეშე ლიტერატურას სისტემატურად კითხულობდა, მათი ნაწერები გამოჩეული იყო მართლწერით… ერთი სიტყვით, მთელი საგაკვეთილო დრო ჩანთქა კლასის თვითეული მოსწავლის დაინტერესებაზე ზრუნვამ, რომ საგაკვეთილო ფონის შემქმნელი მხოლოდ 3-4 მოსწავლით არ შემოვფარგლულიყავ, ამის გამო გრამატიკის მეთოდიკა ვერ მოვიხელთე. მე თვითონ იგი თავის დროზე, სკოლაში ხეირიანად ვერ ვისწავლე, უცხო და გაუგებარი მეჩვენებოდა, შემდეგ მისაღები გამოცდებისთვის რომ დავუჯექი, აღმოვაჩინე მეტად მკაფიო და სანდო სისტემა, რომელიც რეპეტიტორის გარეშე შევისწავლე, მაგრამ შემდგომ მის  გაღრმავებაზე აღარ მიზრუნია, რადგან დროის დაკარგვად მაინც არ მიღირდა. თუმც შემეძლო გრამატიკული კატეგორიების შეყვანა წარმოსახვისა და ფანტაზიის სამყაროში, მათი ჩართვა საერთო ფაბულაში და ნაწარმოების პერსონაჟებად ქცევაც კი. ერთი სიტყვით, ეს იყო ერთერთი საორჭოფო რამ, იმ ნაირსახეობათაგან, რომელზეც დღესაც კი არ მაქვს ერთგვაროვანი შეხედულება…
***კლასში ინტერესის ბორბალი მალევე დატრიალდა, ავიძარით ისე, რომ მხოლოდ ლიტერატურით აღარ შემოვიფარგლეთ, მოსწავლეები საგნობრივ წრეებშიც ჩაერთვნენ, ხელსაქმის, კალიგრაფიის, გამოგონებელთა კლუბები ელოდნენ, სიმღერის გუნდიც ამუშავდა, ჩემი ზღაპრის სცენარით თეატრალური სპექტაკლის მომზადებაც დავიწყეთ, სხვა პროექტებშიც ჩაერთნენ, ერთერთი ასეთი პროექტი- ,,მოქალაქე“ იყო, რათა მოქალაქის თვისებები შეეძინათ. ამ პროექტს ქალაქში მეგობარი ხელმძღვანელობდა, სკოლასა და ბავშვებზე უსაზღვროდ შეყვარებული ქალი და მისგან ძალიან ბევრი რამის სწავლა შეეძლოთ… და ეს ყველაფერი მაშინ, როცა სკოლაზე ზეწოლის ბერკეტები სამინისტროს რგოლიდან ქვემოთას გადმოეცა- რესურსცენტრიდან მოიმართა და ამ ზეწოლის შედეგად სკოლამ თანდათან დაიწყო დასუსტება, ნახევრად მშობელთა დაფინანსებასა (საავტორო პროგრამის განსახორციელებლად) და სანახევროდ ბიუჯეტზე მყოფი ის ,,კორუფციის“ იარლიყის უსაფუძვლოდ მოწებების შიშითა და რყევებით მთლიანად საბიუჯეტო დაფინანსებაზე გადავიდა, რაც ნიშნავდა_ განათლების სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფი ადგილობრივი რგოლისგან მომდინარე მკაცრი დირექტივების ფონს, საავტორო სკოლის თავისუფალი პედაგოგიკის ფუნქციათა დაკნინებას, საბოლოოდ კი სკოლის მოშლა -დანგრევას. თუმც სჯობს უფრო თანმიმდევრულად მივყვეთ მოვლენებს, ის სურათიც ვნახოთ, რაც საბჭოთა რეჟიმის დამხობიდან დაახლოებით 15 წლის შემდეგ, ჩემს მისვლამდე გათამაშდა საავტორო სკოლაში, ისევე, როგორც არაერთ საგანმათლებლო, თუ კულტურულ დაწესებულებაში, მუზეუმებში, რამაც ზოგს ბოლო მოუღო, ნაწილის მოდერნიზაცია კი არსებობის შესანარჩუნებლად- მოხერხდა, რაც გადარჩა, მათში დაიკარგა გონიერი, გაბედული, ინიციატივიანი, მიზანმიმართული პიროვნული ძალა, სისტემა სიახლეებისადმი ყრუ გახდა, დაითრგუნა და ზემდგომთა დირექტივებს შეეგუა.
აქ კი მოქმედება ასე გათამაშდა: 2004 წელი, ჩვენი ქალაქი, საავტორო სკოლის შენობა. ახლადდანიშნული განათლების მინისტრი თანმხლებ პირებთან ერთად სწრაფად შედის საავტორო სკოლის შენობაში. დამხვდურთათვის მოულოდნელია მინისტრის სტუმრობა. დირექტორი დაბნეულია.
მინისტრი: თქვენი სკოლის საქმიანობას ვიცნობთ და მოგვწონს, ამასთან დაკავშირებით პრეტენზია არ გვაქვს, მაგრამ სერიოზულად ვართ შეშფოთებული თქვენი სკოლის არსებობის კანონიერებით.
სკოლის დირექტორი: ჩემს ცხოვრებაში არ ყოფილა ერთი წუთიც კი- უკანონოდ ნაბიჯი გადამედგას. საუბრის დაწყებამდე თქვენ ახსენეთ, რომ ახლადდანიშნული ხართ და ჯერ განათლების კანონს არ იცნობთ, ახლა თქვენთან- სტუმართან უხერხულია ამაზე კამათი, მით უფრო, რომ ჩვენი სკოლის მუშაობა, მისი არსებობის კანონიერება სპეციალურ კომისიას არ შეუსწავლია და არც სახელმწიფო სამსახურის დასკვნა გქონიათ.
მინისტრი: გადაწყვეტილება უკვე მიღებულია, ასეთი ამბიციის პატრონი ალბათ ინსტიტუტის რექტორობასაც კი მოინდომებთ, მაგრამ თქვენ გათავისუფლებული ხართ სკოლის დირექტორობიდან. თუმც, შესაძლებელია კონსულტანტად დარჩეთ…
აი, ასეთი იყო იმ ისედაც ხანმოკლე, მაგრამ საბედისწერო საუბრის ჩონჩხი, რომლის შემდეგაც სკოლის ნელნელი კვდომა დაიწყო. იმ დროს რომ ვყოფილიყავი, უთუოდ მეც ჩემი მასწავლებლის სიტყვებით ვიკითხავდი- ,,ვინ ხართ თქვენ, ამჟამინდელო მინისტრო, რამ გიბიძგათ ამ თანამდებობაზე მოსვლისთვის, რა გსურთ- აშენებულის ნგრევა, თუ მშენებარეს მშვენება?“ მაგრამ როცა ,,ძალა აღმართს ხნავს“ – ასეთი სიტყვები დროებით თავიანთ მნიშვნელობას კარგავენ. აქედან რამდენიმე წელიწადი გავიდა, 2011 წელს სკოლა სრულად დაიშალა, სკოლის დირექტორი- ჩემი ბრძენი მასწავლებელი პენსიაზე ნაძალადევად გაისტუმრეს, მოსწავლეები და პედაგოგები სხვა სკოლაში გადაიყვანეს, მე უფრო ადრე დავტოვე ის, რადგან რისთვისაც მუშაობა დავიწყე, ის ნიადაგი, სისტემა -,,იცეკვე ლექსი“, გიხაროდეს სკოლაში მოსვლა, იაზროვნე და შეიმეცნე სიხარულით, იყავი ლაღი და დაუთრგუნავი“- უკვე მოშლილი იყო. ერთი სიტყვით, ჩემი დიდი მასწავლებლის სურვილმა: ბავშვებისთვის სიხარულად ექცია მტანჯველი სასკოლო ცხოვრება, სწავლა გააზრებული და ნაყოფიერი გაეხადა, მხოლოდ რამდენიმე წლის განმავლობაში გამოიღო ნაყოფი… მალე იმ სკოლის ნასახიც კი გაჰქრა, რომლის წარმატება მოსწავლეთა უნარ-ჩვევების შემოწმებისას პროცენტულად ორჯერ უფრო მაღალი იყო მთელი ქვეყნის სკოლათა შედეგებზე .
არანაკლებ მტკივნეული ჩემთვის ერთი რამ აღმოჩნდა, რაც ზემოთ ნაწილობრივ უკვე ვთქვი, სანამ სკოლა საბოლოოდ დაიშლებოდა ჩემს კლასს ისევ ის მასწავლებელი დაუბრუნდა, ვინც მანამდე ასწავლიდათ, ვის შემდეგაც ჩავიბარე კლასი და მის ხმამაღალ შეკითხვაზე, რატომ იყვნენ ასეთი უმეცრები და რატომ არაფერი ასწავლა მათ მასწავლებელმა, მოსწავლეები დათრგუნულნი, გასაწყლებული დუმილით შეხვდნენ. ახლა, როცა მათ დუმილს ვიხსენებ, ვერ ვარჩევ, რომელი უფრო მტკივნეულია, მათი ასეთი დათრგუნვა, დაბრიყვება, თუ ის რომ მზრუნველი მასწავლებლის დასაცავად ხმა ვერ ამოიღეს. მახსენდება ქუსლებზე რომ ცეცხლი მეკიდა მოუსვენრობისგან, რათა კლასის ყველა მოსწავლეს თავისი საზრდო ეპოვა, ეპოვა სიხარულით…. ნუთუ ოთხი წლის განმავლობაში მართლა ვერაფერი ისწავლეს იმ მასწავლებლისგან, ვისაც შეეძლო ტანსაცმლიანა შევარდნილიყო ზამთრის გაყინულ მდინარეში მათი ბურთისთვის და გზადაგზა მათ თანამგრძნობელ სიტყვებზე ,,გცივათ, მასწავლებელო“? -ფეხსაცმლის ჭყაპუნში სიცილით ეპასუხა_,,არ მცივა, გავთბი!.“ უცნაურია, დრო გადის, მე კი სულ ბურთი მებჯინება ყელში, როცა ვიხსენებ- ხელიდან ასე ტყუილად გაშვებულ ოთხ წელს და ჩემს სისულელეს- ,,იცეკვე ლექსი!“
იქნებ მართლა არ უნდა აარიდო ბავშვს სკოლის დამთრგუნველი გარემო, იქნებ ამით კიდეც უნდა ,,მოიწამლოს“, რომ მერე ძალა იპოვოს, ამით გაძლიერდეს, გამოიჯეკოს, მგელივით გადარჩენა შეძლოს, მგლური ცხოვრებით იცხოვროს, კლდეს მოებღაუჭოს, კლდეზე გაიდგას ფესვი. იქნებ ეს სასკოლო სიხარული, ზრუნვა ბავშვის სილაღისთვის მართლაც ზედმეტი რამ არის, მაშინ რატომ არიან უფრო გულღრძონი, დამცინავნი, მოძალადენიც ის ბავშვები, რომლებიც უსიხარულო, დამთრგუნველ გარემოში იზრდებიან? ბავშვებს ხომ მხოლოდ უფროსები არ თრგუნავენ, აგრესია თანატოლთაგან ზოგჯერ აჭარბებს კიდეც უფროსთა აგრესიას. რამდენი მწერალი წერდა ამის შესახებ, მარტო აკაკის, ან რეზო ჭეიშვილის, ან იანუშ კორჩაკის განცდები გვეყოფოდა გასააზრებლად, ეს უკანასკნელი ხომ საგანგებოდ სვამდა ამ საკითხს: რა კანონზომიერება ქმნის ,,მოძალადე“ ბავშვს, და მათ აგრესიას გამოსავალსაც თავად უძებნიდა ბავშვთა სასამართლოს სახით პატარების კოლონიაზე დაწერილ წიგნში.
მალე საწოლს მიჯაჭვული ჩემი ბრძენი მასწავლებელი უნდა მოვინახულო, მისი ხასიათი რომ ვიცი, სანამ პირში სული ედგმება, ისევ დარგის განვითარების პერსპექტივას გადმოშლის. ახალი ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის ამბავიც- რომელიც სწორედ იქ უნდა აღორძინდეს, სადაც მისი რექტორობით პოლიტექნიკური ინსტიტუტი იყო გამართული -ძალიან გაახარებდა. მან ხომ 80-იან წლებში ინსტიტუტის ტყე-პარკისა და მთელი კომპლექსისთვის, რათა ის მსოფლიო სტანდარტს შესაბამებოდა, იქ მყოფ რუს სამხედროებს სამხედრო სარეზერვო აეროდრომის 50 ჰექტარი დაათმობინა. მაგრამ მისი ჩართვა ამ საქმეში უკვე დაგვიანებულია.
ჩემს ბრძენ მასწავლებელთან კვლავ ფოტოების ალბომს შემომთავაზებენ, აი, ერთი მათგან, ესეც სკოლაშია გადაღებული: ხილით და ტკბილეულით გაწყობილ მაგიდასთან ფეხზე მდგარი მოსაუბრენი არიან გამოსახული- ჩემი ბრძენი მასწავლებელი, პროფესორი კლაუსი- მიუნხენის ტექნიკური უნივერსიტეტის კათედრის გამგე, მისი მეუღლე-ქალბატონი გიზელა, მოხუცთა სპეციალიზირებული სკოლის მუსიკის პედაგოგი, (ის სიმღერის გაკვეთილებს ატარებს და კლასიკურ მუსიკას ასმენინებს მეხსიერება და აზროვნებადაქვეითებულ მოხუცებს) და სკოლის მეგობარი მწერალი ოტია იოსელიანი. მათ მაშინდელ დიალოგსაც აღვადგენ გონებაში:
პროფესორი კლაუსი: წელს სამოცი წელი მისრულდება, მოუთმენლად მოველი ამ თარიღს…
ქალბატონი გიზელა: ბატონ კლაუსს კაბინეტს უტოვებენ, მას ყველა მოვალეობა მოეხსნება, სამაგიეროდ უფლებები შეუნარჩუნდება. მეტიც, მუშაობას ახალ პირობებში ისე წარმართავს, მეტ დროს დაუთმობს სამეცნიერო საქმიანობას, წიგნების წერასა და გამოცემას, ახალგაზრდა მეცნიერთა აღზრდას, თეატრს, კონცერტებს, მუზეუმებს, განსაკუთრებით ახარებს, რომ საშუალება ექნება კიდევ არაერთხელ ესტუმროს საქართველოს…
ოტია იოსელიანი: პენსიაში გასვლა ჩვენთან, კაცის შიმშილით მოკვლას ნიშნავს.
ჩემი მასწავლებელი- სტუმრებს: გაიცანით საქვეყნოდ ცნობილი მწერალი, ჩვენი სკოლის მეგობარი, ოტია იოსელიანი, შემდეგ მასვე მიმართავს: ბატონი კლაუსი მსოფლიოში ცნობილი მეცნიერი და ტექნიკური ექსპერტია. მისი სწავლა-განათლება და უმაღლესი რანგის პროფესიონალად ჩამოყალიბება 5 წლის წინათ დასრულდა და კათედრის გამგედ მიიწვიეს, გერმანულმა საზოგადოებამ მას თითქმის 50 წელიწადი ასწავლა, მაგრამ მისი შესაძლებლობანი სრულყოფილად მხოლოდ ხუთი წლის განმავლობაში გამოიყენა, ძვირადღირებული სიამოვნებაა, თუმც დასავლეთის ქვეყნებში ეს ჩვეულებრივი მოვლენაა.
პროფესორი კლაუსი- ჩემს მასწავლებელს: მიუნხენის ტექნიკურ უნივერსიტეტში საზეიმო ღონისძიება და ჩემი პენსიაზე გაცილება იგეგმება, სიხარულითა და მოუთმენლად მოველი, მოწიწებით გიწვევთ…
ჩემი მასწავლებელი- პროფესორ კლაუსს: გმადლობთ, ვეჭვობ- გადაუდებელი სამსახურეობრივი მოვალეობები არ მომცემენ საშუალებას…
ოტია იოსელიანი -ჩემს მასწავლებელს- მგზავრობისთვის საჭირო თანხის უქონლობა რომც მოიმიზეზო, ვერ მიხვდებიან რაზეა ლაპარაკი…
*** ასეთი დიალოგი შედგა მაშინ, სკოლის ჯერ კიდევ სიხარულიან დღეებში, შემდეგ კი მან- ბრძენმა მასწავლებელმა, მსოფლიო დონის მეცნიერმა, პედაგოგმა, რომელიც მსოფლიოს უხუცეს მეცნიერებთან მეგობრობდა, მათ საერთო ტვირთს ინაწილებდა, მათთან კამათობდა მსოფლიოს პრობლემატურ საკითხებზე, ადგენდა საზღვრებს მათემატიკაში და რომლის დაბადების დღე სხვადასხვა ქვეყნებიდან წვეული სტუმრებით, მასშტაბურობით სიმპოზიუმს უფრო ჰგავდა, ვიდრე დაბადების დღეს, ერთხანს თავისი პედაგოგიური ნააზრევის წიგნად გამოცემაც ვეღარ შესძლო, რადგან თანხა ვერავინ გაიმეტა. ასე ხელის ერთი დაკვრით ჩამოაშორეს ჯერ ინსტიტუტს, შემდეგ საავტორო სკოლას… ახლა, როცა ის ნაჯაფარი, დასნეულებული ლოგინად არის ჩავარდნილი, მაწამებს მასთან შეხვედრა, რა ვუთხრა, რაზე ვესაუბრო…
წინა კვირაში იმ ქუჩაზე საგანგებოდ გავიარე, სადაც ჩვენი სკოლა იდგა, ყველაფერი მდუმარებდა. ქუჩის გაყოლებაზე, მოსწავლეთა ჟრიამულისას დარგული ფიჭვები გაზრდილიყვნენ. როცა ნელი სიოა და ფიჭვები ტოტებს ასე ნაზად ატოკებენ, მათი ცქერა განსაკუთრებით მსიამოვნებს. ეს ნელი ტოკვა ხომ მათი ცეკვაა.
ვიცი, რომ სამყაროში არაფერი იკარგება, არც ავი, არც კარგი, მაშინ რატომ მიდუღს გული, თვალზე ცრემლი რატომ მადგება, როცა გავიფიქრებ- ,,იცეკვე ლექსი!”
 
დატოვე კომენტარი

Posted by on ნოემბერი 2, 2016 in Uncategorized

 

ტეგები: , , , , , , , , , , ,

ქუთაისური უკუღმართობა

არ ვიცი, რა განგებით, ისეთი ბუნებისა და უძველესი ისტორიის ქალაქს, როგორიც ქუთაისია, წინსვლა და სიკეთე არ ეღირსა. უცნაურია, რომ მას ბედი არ ეხსნება მაშინაც კი, როცა ამისთვის თითქოსდა სათანადო პოლიტიკური პირობებიც  ჩნდება. ამ უბედობის გამომწვევ მიზეზებზე დიდი ხნის ფიქრის შემდეგ ერთი პატარა დასკვნა გავაკეთე, რომელსაც ამ მცირე ჩანაწერს ბოლოს მოვადევნებ. მანამ კი ვიტყვი, რომ მთავარ მიზეზად ქუთაისის ინტელიგენციის მიერ  პირში წყლის ჩაგუბება, დადუმება სახელდება, რაც რათქმაუნდა საფუძველს მოკლებული არ არის, მაგრამ არის კიდევ ერთი რაღაც, რაზეც ხმამაღლა უნდა ვთქვათ, რადგან ეს ჩვენს პირად საქმეს კიარა, საზოგადოს ეხება. მაგრამ სანამ ამ ,,პატარა რაღაცაზე“ ბოლოსკენ ვიტყოდეთ, პირველ რიგში შინაგან-გარეგნულად ღვთაებრივ კლასიკოსს,  ქუთაისის შეჭირვებით ხშირად დაფიქრებულს, დიდ აკაკის დავეკითხოთ ჭკუას ისე, როგორც მას მისმა თანამედროვე მკითხველმა, პირობითად პორფირე წულაძემ, ან პავლე წულუკიძემ მიჰმართა. აი, რას პასუხობს კლასიკოსი:
,,პ.წ-ს.
ქუთაისის შესახებ რასაც მეკითხებით, სწორედ რომ საკითხავია. მაგაზე მეც ჩემდა თავად ბევრი მიფიქრია და დავრწმუნებულვარ რომ ეს პატარა ქალაქი ბოროტად თვალნაკრავია და გაღალული!…საკვირველია, რომ მართლა ამდენი განათლებული ახალგაზრდები, ერთად თავმოყრილი, რაც იქ არიან, სხვაგან სადმე ჩვენში არ მოინახება, მაგრამ არც იმდენი უკუღმართობა, და სისაძაგლე სხვაგან სადმე გაგონილა! არ დაწყებულა ჯერ აქ მისთანა სწორი საქმე, რომ არ გაუკუღმართებულიყო! მისთანა წმინდა არა არის რა, რომ შებღალული არ იყოს!..რაც უნდა ცუდი რამ ჩაიდინოს კაცმა, არავინ არას ფიქრობს, მხოლოთ სიკარგეს! ასეთი გახრწნა და დაცემა ამ ქალაქის საკუთრად ინტელიგენციის ბრალია. მაგრამ იმას ნუ იფიქრებთ, რომ ვითომც ყველა ინტელიგენტთაგანი აქ მართლა ცუდი იყოს და კარგი არა სურდეს რა. ბევრი მათგანი და თითქმის უმეტესობაც ძლიერ კარგია, მაგრამ მაინც ბრძოლაში გამარჯვება უკუღმართებს რჩებათ, რადგან არავითარ საშუალებას არ ერიდებიან ბრძოლის დროს და მისთანა იარაღებსაც ჰკიდებენ ხელს, რომლებსაც რიგიანები გაურბიან. ნათქვამია, კატას თევზი უყვარდა და წყალში ფეხის დასველება კი ეზარებოდაო“.- ასე მოსდის ამ ჯერ კიდევ გაუფუჭებელ და რიგიან ახალგაზრდებსაც. სანამდი უნდა იყონ ასე განზე გამდგარი და გულგრილათ უყურონ იმ საზიზღარ მოვლინებას, რომელსაც ქუთაისში ფეხი გაუდგია და ძალას მატულობს? ხშირათ, ძალიან ხშირათ შეხვდებით ქუთაისში ინტელიგენტს დაღვრემილსა და გულნატკენს, თითქმის მტირალს, რომ ამ ქუთაისურ უკუღმართობას ყოველ დღე თვალით ხედავს. ეკითხები, კაცო, რატომ ხმას არ იღებ, რატომ არ ებრძვი ამ ბოროტსა და მავნე მოვლინებას? -,,ეჰ, რა გამოვა? გეუბნება გულგატეხილათ, ძალა მათ ხელშია!… რომ ვეწინააღმდეგო, გამსვრიან, გამაჩირქიანებენ, საშიშ მდგომარეობაში ჩამაყენებენ, ყოველგვარ ღონეს იხმარენ, რომ გამაფუჭონ! მე დავიღუპები, საქმეს კი ვერას ვარგებ, უბრალოთ თავს გავიფუჭებ, _ ჩემთვის რომ ვიყო მორიდებულათ, განზე, ის არ აჯობებსო?“ საკვირველია! ამისი მთქმელი განა ერთია ქუთაისში? _ ძალიან ბევრია, მაგრამ შეერთება-შეკავშირება ვერ მოუფიქრებიათ და ვერ მოუხერხებიათ ერთმანეთთან, რომ ესენიც დასობით გამოვიდნენ საბრძოლათ. მოსაწონი არ არის მათი ამ გვარი თავშეკაულობა და კიდეგანობა. ჩვენი ხნის კაცმა, რომელიც ცხოვრებას გაუტეხია და გარემოებას დაუჩაგრავს, რომ თქვას თავის გასამართლებლად ის, რაც ზემოთ მოვიყვანეთ, ისიც არ არის შესაწყნარებელი, თვარა ენერგიით სავსე ახალგაზრდებს, ჯერ კიდევ ცხოვრებისგან შეუბღალავს, განა ეკადრებათ ამგვარი რამ?! და რა უნდა ვუწოდოთ მათ მოსაზრებასა და სიფრთხილეს, თუარ უგულობა და უპატიური თავ-მოყვარეობა? ,,ხალხი იმათკენ არის და რა ვქნათო?“ – რომ იძახიან. ჩვენი ხალხი, ღვთის მადლით, ავსა და კარგს არჩევს და იქ, ერთი რომელიმე მათგანი ცუდსა და ბოროტს თანაუგრძნობს, იმავე დროს ასი და ათასი წინააღმდეგია. მხოლოდ წინამძღოლი და მეთაური ეჭირვება და ეს მეთაურები კი არსად არიან და ან იმალებიან! .. აქ ამის მეტს არარას ვიტყვი და ამით ვამთავრებ საუბარს, რადგან მალე გამოვცემ ვრცელ შენიშვნებს ამ საგნის შესახებ: ,,ქუთაისი და მისი ავკარგიანობა“.
კლასიკოსის გამჭოლი მზერით მოჩხრეკილ გარემოს, ამ გარემოს შესაფასებელ სიტყვებს რაღა დამატება ესაჭიროება, მაგრამ იმათზეც უნდა ითქვას ცოტა რამ, რასაც და ვისაც მწერალი ,,ქუთაისურ უკუღმართობას“ და ,,უკუღმართებს“ ეძახის, რომელთაც მისდღეში ქუთაისისთვის წაღმა არ უხნავთ და უფარცხავთ, ანგარების მეტი არაფერი უკეთებიათ, რომლებიც უცნაური, მტრული გენეტიკური ხაზით წამოჰყოლიან ქალაქის ისტორიას, სურო-ფათალოსავით ყელზე შემოხვევიან, ახრჩობენ და მოშორება არ უხერხდება, რამდენჯერაც მოაგლეჯ, იმდენჯერ ამოიყრიან, კენწეროსკენ ატყორცნიან ნედლ დუყებს, არ დაიღლებიან, მაცოცხლებელ წვენს ბოლომდე გამოსწოვენ სიცოცხლის ხეს.
ამ რამდენიმე წლის წინ  პირადი საფრთხის, მატერიალური და მორალური ზარალის ხარჯზე, ფიზიკური შეჭირვებისას, როცა გვეგონა ავტორიტარული  რეჟიმი ისტორიას ჩავაბარეთ,  ქალაქი სიახლისთვის რეალურად მოვამზადეთ, სინამდვილეში ერთი მტრული ძალა მეორით შეგვიცვლია!  ვისი უმოქმედობაც, უცოდინრობა, თავკერძობა, ანგარებიანი მოქმედება გვზარავდა, კვლავ ისინი ( აწ უკვე მათი მსგავსნი, მათგვარად სახეცვლილნი და გარდაქმნილნი) არიან ავანგარდში,  ისევ მათ მიერ ხელდასმული კადრები მიიწევენ მაღალ იერარქიულ საფეხურებზე, სხვადასხვა სფეროებში ქმნიან უმეცრებათა ისეთ ჭაობს, რომელშიც ფართხალი უწევთ ჩვენი ქალაქის (ქვეყნის) ლამის წყობიდან გამოსულ, დემორალიზებულ, იმედგადაწურულ მოსახლეობას, რომლის მიმართ ხელისუფლებიდან ერთი თვალსაჩინო აფიშა გაკრულა: ,, არ გვენაღვლებით, იცხოვრეთ ისე, როგორც გსურთ, ნუ გამოგვედავებით, პასუხს ნუ მოგვთხოვთ, მაინც არაფერს შეგეკითხებით, ყველაფერი იქნება ისევ ძველებურად, ადმინისტრატიულად!”.
ამგვარად გამეფებულ  უკუღმართობის სულს წესიერი, წაღმართი ადამიანები ვერც გასულ საუკუნეებში მოერეოდნენ და ვერც ახლა მოერევიან. მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება მორევა, თუ ბრძოლის იმ უკუღმართ მეთოდებს დაეუფლებიან, რაც უკუღმართებს გააჩნიათ. ანუ იქცევიან იმად, ვისაც ებრძვიან. წესიერ, წაღმართ ადამიანთა გუნდი, მთელი საზოგადოებაც კი უძლურია იმასთან ბრძოლაში, რასაც არა მხოლოდ კონკრეტულ ადამიანთა (რომელთადმი ქრისტიანული თანალმობის გრძნობით ვართ შეკრულნი ) სახე  აქვს, არამედ ერთ დიდ სიმახინჯედ, ავთვისებიან სიმსივნედ ქცეულა.  ეს სწორედ იმას ნიშნავს, რომ წაღმართსა და უკუღმართს შორის ფერები ცისარტყელასავით კიარ გადადის, არამედ მკვეთრი მიჯნაა გავლებული, ზნეობრივი მიჯნა, რომელიც ბრძოლის ხერხებს აწესებს. ამიტომ გასაკვირი არ არის, რომ  ზნეობრივი ფიზიკურ პლანში ტრადიციულად მარცხდება. ,,ქუთაისურ უკუღმართობას“, ასე რომ აღელვებდა აკაკის და ბევრ იმ ჩვენს საზოგადო მოღვაწეს, რომელთა გვარები ქუთაისის პირველი საჯარო სკოლის თაღებზეა ამოტვიფრული, არ ეშველება მანამ, სანამ   ძილ-ბურანიდან გამოფხიზლებული,  შეთანხმებულ-შეერთებული, უცხოური გრანტებით გამოუკვებავი და ეკოლოგიურად სუფთა  საზოგადოება არ გაითავისებს, რომ თვით არის იმ მუსიკის დამკვეთი, თუ დამკვრელი, რომელზეც უნდა აცეკვოს და ათამაშოს ხელისუფლება, რომ მის ძლიერ ხელის მტევნებს ელის დოლზე გადაჭიმული ტყავი, თვით უნდა გადაწყვიტოს, სად ააჩქაროს და სად შეანელოს ჰანგი. სწორედ  მისგან უნდა ღებულობდეს ხელისუფლება  მკაფიო დაკვეთას-  ჭაობი დაუშროს იმ საშიშ ხვიარა მცენარეს, რომელსაც ვიწროდ ,,ქუთაისური უკუღმართობა“ ჰქვია, ისე კი  ქვეყნის საზღვრებამდე ზოგადდება.  მაგრამ ამ ყველაფრის ორგანიზებას სჭირდება თავი,  მეთაური, მხოლოდ ამ მისიით დაბადებული ჩვენს ქვეყანაში_ ყოველგვარი პირადის და მატერიალურის დამვიწყებელი, თავზეხელაღებული, ოჯახზე ხელაღებული, ქვეყნისთვის თავგადადებული, ღვთისმოყვარე. ის თუ შეძლებს ჩვენი ხალხის მეთაურობას, იმას, რაც შემოქმედებითი ცხოვრებისთვის აუცილებელი სიმყუდროვის მოთხოვნის გამო დამოუკიდებლად ვერ შეძლეს მეცნიერ-ფილოსოფოსთა, იურისტთა, მწერალთა, ხელოვანთა, თუ სხვადასხვა პროფესიულმა ჯგუფებმა.

ესეც იქნება, რადგან ბევრგან შევესწარი, ქართველი კაცი თავისი შვილის ნაწოლ ძველ, აწ გამოუყენებელ აკვანს არც გადააგდებს, არც დაჩეხავს, არც სხვა დანიშნულებით მოიხმარს, ინახავს და უცნაურად  უფრთხილდება…

 
 

ტეგები: , , , ,