RSS

გვირილობა სოფლად

 

Advertisements
 

გია ბერაძე- მთარგმნელი

14446207_649666618526391_6719673972657145748_n
ორ ათეულ წელზე მეტია, რაც გია ბერაძეს ვიცნობ. 90-იან წლებში ქუთაისში ახალგაზრდა მწერლებს ლიტერატურული დაჯგუფება გვქონდა, გაზეთებს, ჟურნალებს, წიგნებს გამოვცემდით, ხშირად ვუზიარებდით ერთმანეთს შთაბეჭდილებებს, შემოქმედებით ცდებს, ვიზიარებდით ერთანეთის ჭირსა, თუ ლხინს, წარმატებას, თუ წარუმატებლობას. ასე რომ, გიას პირველი მთარგმნელობითი ნაბიჯებიც კარგად მახსოვს. ჯერ ბეკეტის პიესები თარგმნა, შემდეგ ჯოისის ,,ხელოვანის პორტრეტი ახალგაზრდობისას”, სელინჯერის მოთხრობები ,,ტედი” და სხვა… აღარ გაჩერებულა, არ ჩაუმუხლავს, გამუდმებით ფუტკარივით შრომობდა და ამას წინათ, როცა გამომცემლობა ,,ინტელექტმა” მაიკლ პუნკეს წიგნის- ,,გადარჩენილი”- წარდგენა მოაწყო ქუთაისის საჯარო ბიბლიოთეკაში, მაგიდაზე გიას მიერ თარგმნილი წიგნების გორა დადგა.
წინამდებარე ფრაგმენტი იმ წერილისთვის იყო განკუთვნილი, რაც უნდა დამეწერა კარგად, დაფიქრებულად, აწონილ-დაწონილად, მაგრამ რაკი დრო სწრაფად გარბის, მე კი ჩემი შემოქმედებითი გეგმების უმნიშვნელო ნაწილის განხორციელებასაც ძლივს ვასწრებ, ისღა დამრჩენია, არქივში აქა-იქ გაფანტული ფრაგმენტები მაინც შევკრიბო, რომ არ დაიკარგოს…

ჯონ მაქსველ კუტზეეს ,,მაიკლ კეის ცხოვრება და დროება“- ეს წიგნი გია ბერაძის თარგმანებიდან კუტზეეს მესამე რომანია. წიგნი თვითონ მაჩუქა. მანამდე ,,იესოს ბავშვობა“ წავიკითხე, არც ის შემიძენია, მათხოვა… გიას აზრით კუტზეეს რომანებიდან განსაკუთრებით გამორჩეულია ,,სირცხვილი“, ვნახოთ, თუმც მე ეს წიგნი ,,მაიკლ კეის ცხოვრება და დროება“-ც ძალიან მომეწონა. ,,იესოს ბავშვობა“-ზე მინდოდა დამეწერა, მაგრამ რაღაც ვერ ავეწყე, იქ ძალიან საინტერესო ამბებია და ყოფით ფონს ისე მიჰყვება ბიბლიური შრეები, დიდ ესთეტურ სიამოვნებას ანიჭებს მკითხველს. იმ წიგნისგან განსხვავებით, ამ რომანის შთაბეჭდილებას ჩავიწერ, რომ არ დამავიწყდეს. ჯერ სათაურს რაც შეეხება- მაიკლ კეის ცხოვრება და დროება. ცხოვრება ყველასთვის გასაგები ცნებაა, მასში იგულისხმება ადამიანის მჩქეფარე საქმიანობა, ბრძოლა, დაცემა, წამოდგომა, წუხილი, სიხარული, მაგრამ მაიკლ კეისთვის სიცოცხლე მხოლოდ ცხოვრება არ არის, უფრო სწორად მისთვის სიცოცხლე დროებაა. ომის ვითარებაში მოხვედრილი ის, არაერთხელ ცდილობს გაექცეს მის საზოგადოებრივ, ძალმომრეობით სულს და გადარჩენის წყარო თავისუფლებაში, სიმარტოვეში ჭვრეტის, გარინდების სახით ჰპოვოს. იპოვოს, რაც ისედაც მისია, გაყუჩებით უმზიროს არსთა სათავეს, დატკბეს იმით, რაც მხოლოდ ერთეულთა ხვედრია და ეს კურდღლისტუჩა, გონებასუსტი კაცი მთელი არსებით ეწაფება თავისუფლებას, გაურბის დიქტატს, ცდილობს მოიპოვოს და დროებით მაინც შეინარჩუნოს მიწა, რათა ზედ გოგრები მოიყვანოს. მას ისეთივე მზრუნველობით დააქვს უბით გოგრის თესლი, როგორი მზრუნველობითაც შეიძლება მამამ შვილები ჩაისვას უბეში, დიდ ტკივილს ანიჭებს იმის განცდა, რომ მის პატარა მიწას, მცირეოდენ საბოსტნეს შეიძლება ვინმე შეეხოს, დაისაკუთროს, ხოლო ცხოველების მიერ უმწიფარი გოგრის ბარდების დაგლეჯა ისეთ ტკივილს აყენებს, თითქოს მის შვილებს ჯერ კიდევ დედის მუცელში, ვიღაცამ ჭიპლარი გადაუჭრა. ის ამ გოგრებს მთელი ღამე დარაჯობს… მხოლოდ მცირე საკვებით იკვებება, ხშირად შიმშილობს, წევს და სძინავს, ან გარინდული გასცქერს გარემოს. მას ომის სული მაშინ მოუსწრებს, როცა დედა დასნეულებულია და სურს მისი თხოვნა შეასრულოს, სამხრეთ აფრიკის ქალაქ კეიპტაუნიდან პრინს ალბერტის იმ ფერმაში წაიყვანოს, სადაც იგი დაიბადა. მაიკლ კეის მზრუნველობა არის თავგანწირული და სრული, ის თავისი ხელით გაკეთებულ საზიდარზე დასვამს დედას და დიდი გაჭირვებით მიჰყავს მშობლიური სოფლისკენ, მაგრამ ქალი გზაში გარდაიცვლება და საავადმყოფოში მის გვამს კეის ნების გარეშე კრემაციას ჩაუტარებენ, ფერფლით სავსე ყუთს კეის გადასცემენ და მას ეს ყუთი გულში ჩაკრული მიაქვს, თან საზარელი განცდები აქვს იმის წარმოდგენაზე, თუ როგორ დაწვეს დედის ცხედარი, როგორ წაეკიდა მოხუცის თმებს ცეცხლი… თავიდან, როცა წიგნი დავიწყე, მინდოდა ამ რომანთან ერთად ფოლკნერის რომანზეც, ,,სული რომ ამომდიოდა“- მელაპარაკა, რადგან იქაც დედა მიჰყავთ გარდაცვლილი, ფორნით, რათა მშობლიურ ადგილას დაკრძალონ, მინდოდა ასევე მათთან ერთად შიო არაგვისპირელის მოთხრობასაც- ,,გაბზარული გული“- დავკვირვებოდი, საინტერესოდ, დასამახსოვრებლად გამეშალა ეს თემა, მაგრამ მგონი ამ წიგნს არაფერი სჭირდება, ისეთი თვითმკმარია. წიგნი ორნაწილიანია, მეორე ნაწილის კითხვისას ვფიქრობდი, რომ ის ზედმეტი იყო, რადგან პირველ ნაწილში უკვე ითქვა უმთავრესი, მაგრამ ჩანს ამ მეორე ნაწილით კუტზეემ ხარკი გადაუხადა საზოგადოებას, რათა ეჩვენებინა, რომ ადამიანი არც ისეთი გულქვაა, როგორც ამას ომის სული და კანონი მოითხოვს და არცთუ ისე ანგელოზი, რომ მისი ცოდვით დაცემა არ მოხერხდეს. (მე კი ძალიან გული დამწყდა ეს ანგელოზური ბუნების კურდღლისტუჩა რომ ცოდვაში ამოიგანგლა) მეორე ნაწილშიც არის მნიშვნელოვანი ადგილები, ამაღელვებელი დეტალებიც და იმედი, რომ თავისუფალი ცხოვრება ისე, რომ საზოგადოებამ საბოლოოდ ყელში საბელი ვერ ჩაგაბას, დაგაცადოს იცხოვრო შენი ცხოვრებით, ან განისვენო შენს მყუდრო დროებაში- ისევ შესაძლებელია…

გია   ბერაძის  მიერ თარგმნილი ლიტერატურა:

1.James Joyce  –  A Portrait of the Artist as a Young Man – ჯეიმზ ჯოისი  ,,ხელოვანის პორტრეტი ახალგაზრდობისას’’ –  გამომცემელი შოთა რუსთაველის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტი. 2005 წ.

2.Samuel Beckett – All that fall and Other Plays –  სამუელ ბეკეტი. პიესები. გამომცემელი შოთა რუსთაველის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტი. 2005 წელი.

  1. J.D. Salinger – Two Stories – სელინჯერი ,,ორი მოთხრობა’’ – 2008 წელი.
  2. James Joyce – A Portrait of the Artist as a Young Man – Exiles –ჯეიმზ ჯოისი ,,ხელოვანის პორტრეტი ახალგაზრდობისას’’ და პიესა ,,გაძევებულნი’’. გამომცემელი ,,არტანუჯი’’ 2012წ
  3. J M Coetzee –Disgrace – კუტზეე ,,სირცხვილი’’ გამომცემელი ,,დიოგენე’’ 2012
  4. Virginia woolf – A Haunted House – ვირჯინია ვულფი ,,სახლი მოჩვენებებით’’. მოთხრობების კრებული. გია ქარჩხაძის გამომცემლობა. 2013
  5. John Fowles –The Collector – ჯონ ფაულზი ,,კოლექციონერი’’ – გამომცემლობა ,,დიოგენე’’ -2013
  6. Kurt Vonnegut –Galapagos – კურტ ვონეგუტი ,,გალაპაგოსები’’. გამომცემლობა ,,პალიტრა L’’ – 2014
  7. Salman Rushdie – The Enchantress of Florence – სალმან რუშდი ,,ფლორენციელი ჯადოქარი’’ ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა 2014

10, O. Henry –Cabbages and Kings – ო ჰენრი ,,კომბოსტოები და მეფეები’’ ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა 2014

  1. Herbert G. Wells – War of the Worlds –The Time Machine – ჰერბერტ უელსი ,,სამყაროთა ომი’’ ,,დროის მანქანა’’ -გამომცემლობა ,,პალიტრა L’’  2014
  2. Agatha Christie – Crooked House – And then there were none – – აგატა კრისტი ,,მრუდე სახლი’’ და  ,,და აღარავინ დარჩა’’. – გამომცემლობა ,,პალიტრა L’’  2014
  3. Joseph Heller – ,,Catch 22’’ – ჯოზეფ ჰელერი ,,ხაფანგი 22’’ გამომცემლობა ,,პალიტრა L’’ 2015 (ორ წიგნად)
  4. J. M. Coetzee – The Childhood of Jesus’’ – კუტზეე ,,იესოს ბავშვობა’’ – ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა 2015
  5. Chuck Palaniuk –Lullaby – პალანიკი ,,ძილისპირული’’ – ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა 2015
  6. Anthony Doerr – All the Light We Cannot See – ენტონი დოერი ,,ნათელი, რომელსაც ვერ ვხედავთ’’ გამომცემლობა ,,პალიტრა L’’ – 2015
  7. Louis Begley – Wartime Lies – ლუის ბეგლი ,,ომისდროინდელი სიცრუეები’’. – გამომცემლობა ,,პალიტრა L’’ -2016
  8. Tom Vanderbilt – Traffic. – ტომ ვანდერბილთი ,,საგზაო მოძრაობა’’. გამომცემლობა ,,რადარამი’’.

19 Richard Matheson – I Am Legend – რიჩარდ მეტისონი – ,,მე ვარ ლეგენდა’’. – გამომცემლობა ,,ბაკურ სულაკაური’’. 2016 წელი.

20 J. M. Coetzee  – Life and Times of Michael K. – კუტზეე  ,,მაიკლ კეის ცხოვრება და დროება’’. გამომცემლობა ,,ბაკურ სულაკაური’’ 2016

21 Michael Punke – The Reverant  -მაიკლ პუნკე – ,,გადარჩენილი’’ გამომცემლობა ,,ინტელექტი’’. – 2016

22 Pomerantsev –Nothing Is True and Everything Is Possible. – პომერანცევი – ,,არაფერია ნამდვილი და ყველაფერი შესაძლებელია’’. – გამომცემლობა ,,რადარამი’’ 2017.

23 Kristin Hannah – The Nightingale – კრისტინ ჰანა – ,,ბულბული’’ – გამომცემლობა ,,პალიტრა L’’.

24 Elis Yolker – The Colour Purple’’ – ელის უოკერი ,,ცისფერი’’. გამომცემლობა ,,ინტელექტი.

25 Richard Flanagan – The Narrow Road to the Deep North – რიჩარდ ფლენეგანი -,,ვიწრო გზა შორეული ჩრდილოეთისაკენ’’ – გამომცემლობა ,,ბაკურ სულაკაური’’.

გამომცემლობებისთვის ჩაბარებული აქვს და უახლოეს ხანებში გამოვა:

26 Nick Hornby – About a Boy – ნიკ ჰორნბი – ,,ბიჭის შესახებ’’ – გამომცემლობა ,,პალიტრა L’’

27 Saroo Brierley –A Long Way Home – სარუ ბრიერლი -,,გრძელი გზა შინისაკენ’’

28  Jane  Austen – Sense and Sensibility – ჯეინ ოსტინი – ,,გონება და გრძნობა’’.

მისი თარგმანები იბეჭდებოდა ლიტერატურულ ჟურნალებში:  ,,ჩვენი მწერლობა’’, ,,აფრა’’, ,,ალტერნატივა’’ ,,განთიადი’’, ,,ენიგმა’’ და სხვა. ჟურნალ ,,განთიადში’’   დაიბეჭდა ტომ სტოპარდის პიესა: ,,როზენკრანცი და გილდესტერნი დაიხოცნენ’’.

განათლება: ინჟინერი, ინგლისური ენის სპეციალისტი, ფილოლოგი. დაცული აქვს ხარისხი  (შოთა რუსთაველის სახელობის  ლიტერატურის ინსტიტუტში). არის ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი. გამოქვეყნებული მაქვს ათზე მეტი სამეცნიერო შრომა.

ამჟამად ქუთაისის სასულიერო აკადემიის ასოცირებული პროფესორია. ასწავლის მსოფლიო ლიტერატურის ისტორიას.

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on იანვარი 26, 2018 in Uncategorized

 

ტეგები: , , , , , , , , , , , ,

არჩივი

მოიკითხა ბებიამ თავისი არჩივი.  საწოლის გვერდით, იატაკზე განერთხა თეთრი, მსხვილი და ტუკებივით სწორი ფეხები. ასე ჩვეოდა, იატაკზე  არჩევდა დაბუდებას,  თუკი გარეთ ცხელოდა.

გაფითქინებულ და  მოკრძალების აღმძვრელ, კოხტად გადაგებულ საწოლს, რომლის ნიკელის თავზე იატაკის რყევისას ფართო, შავი, თეთრყვავილებიანი სრიალა კაბები ცოცავდა  ხოლმე,  არც კი შეეხებოდა, საწოლზე არ  ჩამოჯდებოდა,  ბავშვებსაც კი გვიკრძალავდა  შეხებას.

დედა ბრინჯის ფაფას ამზადებდა, რძიანს, ტკბილს. მაშინ ხომ ბრინჯი სულ სხვაგვარი იყო და გემოც სხვანაირი ჰქონდა. ხარშვისას მეტად ფართოვდებოდა და თუ ვინმეზე იტყოდნენ- ,,გადაბრინჯული“, უნდა მიმხვდარიყავი –  მის ამოფუებულ სხეულზე იყო ლაპარაკი.

რძიანი ფაფა  თითქმის მზად იყო და ასეც ვახარე ბებიას,  იგი ბრინჯით მოპირთავებული დიდი და გულღრმა თეფშით უნდა მიმერთმია.

შეისხით ტრ-ში! – ისეთი მოსხეპით მითხრა ბებიამ, თითქოს კარი უკანმოუხედავად  გამოაქანა და ზედ  სახეზე მომაჯახა. მას ხომ   ხორციანი კერძები  მომეტებულად  უყვარდა და დანარჩენს მხოლოდ ჩალა-ბულას ეძახდა…

შევცბი, ასე  ახლადგამოკვირტული ნერგი თუ შეცბება, მოულოდნელად ყინვა-თოში რომ დაარტყამს.

თურმე  ერთ სიტყვას შეუძლია მოგკლას, ან დაგარჩინოს, წარგწყმიდოს ან გაცხოვნოს.

ყველა ბავშვი განიცდის მშობლის ხელმოკლეობას, სიღარიბე გადიდებული თვალებით უცქერს,  თაობათა შორის მისით მოვარდნილ ამღვრეულ მდინარეს, ხიდების ჩაშლას. მე კი ხელმოკლეობაზე მეტად  ბებიას  ნაიბარაზე წამოსროლილი  ამგვარი სიტყვები მაშფოთებდა, რადგან ამ სიუხეშეს  ჰქონდა ძალა ჩაექრო ირგვლივ ყოველგვარი ნათელი,  დაემახინჯებინა ბებიას  ედელვაისივით მშვენიერი  სახეც- ახალგაზრდობაში თითებზე გადაკვანტილებული ძაფებით ბუსუსებისგან  არაერთგზის ,,დახვეწილი“ და ის ღიმილიც,  სახიდან  პირმცინარე ყვავილივით რომ გამოუკრთოდა.

ყური არ უნდა შემეგუებინა ამ სიტყვებისთვის, უნდა ამესხლიტა, მხოლოდ კარგი შემეთვისებინა, რომ ბებიას ნათლისთვის ჩრდილი არ მიმეყენებინა. მან ხომ მთელი ბავშვობა ნახირში, ტყისპირებზე ძროხების დევნაში, დაუდევარი, ტლუ გოგო-ბიჭების გვერდით  გაატარა.

თუმც ბებიას თავისახლი ჩვენგან იქვე, კარიყურში,  ათიოდე კილომეტრის მოშორებით  იყო, ის მაინც გამუდმებით ენატრებოდა.  სული სულ იქით, თავისი ახლობლებისკენ მიუწევდა.

იმ სოფლამდე  ნახევარი გზა ავტობუსით, ნახევარი ფეხით შეგვეძლო გაგვევლო.

ბებია თავისახლს წასვლამდე ტანს დაიბანდა, დაფორაჯებულ, სავსე სხეულს ღრუბლის ნაჭრით ბავშვებს კარგად გაგვახეხინებდა, მერე თავის რომელიმე შავფონიან, დიდ ბარდღალაყვავილებიან  კაბას ჩაიცვამდა და უკან გაგვიდევნებდა. სადგურამდე გზას ბებია თითქმის შუა ქუჩაში გაივლიდა. ჩვენ ქუჩის კიდისკენ მივექაჩებოდით, ის კი თითქოს გზა ვერ იტევდა, ამაყად მაინც შუაგულისკენ მიიწევდა, რადგან დარწმუნებული იყო, რომ აქა იქ კანტიკუნტად მიმავალ ავტომობილთა მძღოლები გზას თვითონ დაუთმობდნენ და ასეც ხდებოდა.

თავისახლს მისვლამდე, ის ავტობუსში მგზავრებს გულითადად გამოელაპარაკებოდა, ამ საუბარში თავისახლისადმი მთელ თავის მონატრებას  და  სინაზეს დააფრქვევდა, იღიმებოდა- უხდებოდა.

იმ დროს დაუპატიჟებელი, გაუფრთხილებელი მისვლა-მოსვლა ჩვეულებრივი ამბავი, მოთხოვნილებაც კი იყო.

ბებიას თავისახლს მივყავდით, რომ თავისი ძმისშვილიშვილები – ორი გოგონა და ერთი ბიჭი  გაეცნო,  რათა  ერთმანეთთან გვეახლობლა და თუკი მომავალში ცხოვრების გზა  ისევ გადაგვყრიდა, არ დაგვვიწყებოდა, რომ ერთი სისხლის ხალხი ვიყავით..

ტყისპირას მდგარ სახლში იესე ბაბუა  და   ლიდა ბებია ცხოვრობდნენ. ცისფერთვალება, ლამაზი ბიჭი იესე ბაბუას მოსახელე იყო და სოსოია ერქვა. სახლი აგურის სვეტებზე იდგა, სახლქვეშ მიწა ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ ბუნებრივად დაფერდებულიყო. აქ, სახლქვეშ ამოუშენებელ და ოთხივ კუთხით ღია  ადგილას ბავშვიც კი ვერ გაიმართებოდა, თუმც წელში ისედაც მოხრილ-მოკუკულ ლიდა ბებიას ამ მომიწნულზე  ხვინჭა უჯანგარას ცოცხით ისე გადაეხვეტა, მიწის ზედაპირი ისე გადაესუფთავებინა, ქინძისთავი რომ დაგვარდნოდა, იმასაც კი იოლად იპოვიდი.

სახლსგვერდით ბოსტანში  ზაფრანა ღვიოდა მზისგულზე, მწვანე საშკვლავი, მუქი იისფერი რეჰანიც ადენდა სურნელს და როგორც დახუჭობანას მოთამაშე ბალღები, აქა -იქ დარჭობილ სარებთან მიკუნჭული ჩანდნენ მწვანეჭიპიანი კვერცხისოდენა წითელი პომიდვრები.

ეს პაწია ბოსტანი  ისეთ სურნელს აზავებდა ჰაერში, ისე განუყოფელს, მთლიანს და დაუსრულებელს ხდიდა ადამიანის სიცოცხლეს ამ გულტკბილ მზეში, ვერაფრით იფიქრებდი, თუ ამ ქვეყნად მხოლოდ დროებით შემოხეტებული სტუმარი იყავი.

ბოსტანს  იქით, კარგა მოშორებით, წვრილი ბილიკის ბოლოში, საქონლის საბმულის გვერდზე   ხის ფიცრებით შემოკავებულ ადგილას  ნაკელი მოეზვინათ. იმის იქით კი ხის საფეხურებიანი ფეხსადგილი იდგა კედელზე მიჭედებულ ლურსმნის თავზე წამოცმული დაჭრილი გაზეთ   ,,სოფლის ცხოვრების“  ფურცლებით.

სახლწინ გვერდწითელი მსხალი – დაბალი, კაკვით იოლად მოსაწევი ტოტებით. ბლომად ჩამოცვენილ მსხალს  ფუტკარი ესეოდა- ჩვენი ტერფების მტერი.

გადაღმა ტყეში, კი მუხის ფოთლებქვეშ, სველ ნეშოში პაწია ნაღმებივით ფეხებთან გვიფეთქდებოდა: სოკო მტრედუა, ისეთი ფერის, განთიადისას ბაცად, მტრედისფრად რომ იცის ამონთება, ღვინისფერი ღვინუა, ბუკივით ძირბუკა, ნუკრის დორბლიანი დრუნჩივით ხაოიანი ირმიტუჩა, მეფესავით ერთიანად ჩამრგვალებული და იშვიათი ნიყვი-სოკოწითელი და მეფის ასულივით, ბალერინასავით ცალ ფეხზე შემდგარი, წვრილად დაპლისულკაბიანი, თავზე გახეხილ შოკოლადივით ნაფერთალებმოყრილი-წერეწო-წეროსუა. და მწარე არყა, ჩვენი თვალების მტერი, თუკი არყიან ხელს თვალში ამოვისვამდით, სიმწარე თვალებს თითქმის ნახევარ საათს აღარ გაგვახელინებდა.

ტყის გადაღმა,  სოფლის მეორე მხარეს ბებიას  მეორე ძმისშვილი და ძმისშვილიშვილები ცხოვრობდნენ, კნაჭა, გრძელთმიანი გოგონები, რომელთაც მთელი სასოება თავიანთ თმებზე  დაემყარებინათ. მაგრამ სანამ გინდა თმები იზარდო? მით უფრო თუ შიგ მკბენარი აგიფუთფუთდა და თმის ძირებში  პაწია კვერცხებიც მიაწილა.  სწორედ მათთან სტუმრობის დღეს  ჩვენს, მათსავით პატარა გოგონების  თვალწინ შეკრიჭეს ის გრძელი, შლილი თმები.

-მიმაბი ჩემი თმებიი!

-რავარც გინდა მიმაკერეე!

-გამიმთელე, რაფერც გინდაა!- უწიოდნენ  სარკეში ჩახედვისას გაბრაზებული გოგონები დედას  და არ ეშვებოდნენ -გინდათუარა,  გაემთელებინა აწ უკვე ყოფილი და კითხვის ნიშნებივით  დაგრეხილი, სადღაც თითო ოროლა მკბენარნაპოვნი კრიალა და მბზინვარე თმები.

გაგიგია ეს სიტყვები: მდგნე და ქანვარე?

როცა მდინარე ისე ზანტად მიედინება, თითქოს დგას-მდგნეა.

და ქანვარეა, როცა სწრაფად მიექანება.

ასე მდგნე იყო ჩვენი ცხოვრება, თითქოს იდგა, არ იძვროდა, ისე ვცხოვრობდით..

თუმც ბებია  ერფუტის თვალით იმ მდგნე დროიდან, ქანვარე  დროსაც გამოჭვრეტდა  და  წერა-კითხვის უცოდინარი, მკითხავივით გვიმისნებდა:

-კაცი ასულა მთვარეზე და ერფუთი ამბობს, მზე და მთვარე ჩამოიყრება…

დროდადრო იესე ბაბუა და ლიდა ბებიაც გვესტუმრებოდნენ.  ჭიშკართან უცხოს დავლანდვისთანვე  სახლში შემალულები და ჩუმ-ჩუმად გამოპარულნი, დედის თეძოს მიტუზულები მერე კიდეც დავფაცურობდით,   მოხუცებს ტაბურეტებს  ვუდგამდით და დაფერდილზე  გადაყანთრულებს ცალ მხარეზე ფეხებს ქვებით  გავუმაგრებდით,  თლილი ჭიქით წყაროს წყალსაც მივაწოდებდით  და  მათ თვალწინ ჩავმწკრივდებოდით- სამი გოგონა და ორი ბიჭი.

იესე ბაბუა ხილის კანფეტებისთვის  ჯიბისკენ წაიღებდა  ხელს და მის ამოღებამდე უკვე სულწასულებს სათითაოდ  დაგვირიგებდა. კანფეტის შესაფუთ ქაღალდზე სანატრელი მუქი ლურჯი, ღოღნაშოსფერი ქლიავი ეხატა. ჩვენთვის ყველაზე  გემრიელი და სასარგებლო ხილი, ოღონდ მომავალში რატომღაც ისევე სასაცილოდ აგდებული სიტყვა, როგორც ბევრი კარგი, ძვირფასი  რამ…

დედა გაიხსენებდა, თუ როგორ უვლიდა ლიდა ბებია, როცა ავად გახდა, როგორ ზრუნავდა, თან ჰყვებოდა მას. როგორ წუხდა იესე ბაბუაც, როცა დედას ბავშვობაში და-ძმა გარდაეცვალა, პატარა ნოდარი და ტატუნია. წუხდა, რომ ვერ იზრუნა მათზე, რომ თავისთან ვერ წაიყვანა დისშვილები  და ასე დაუდევრობით ხელიდან გამოეცალათ.

იხსენებდნენ ძველ ცხოვრებას, ჰყვებოდნენ, ახსენებდნენ ბებიას სხვა და-ძმებსაც- თეოფილეს, ემელიონს, თამარას, თინას…

ასე იყო ზაფხულობით- გარეთ, ამ დაფერდილ ეზოში ვსხდებოდით,  ზამთარში კი იმ ვიწრო ბუხრისპირას დავსხამდით სტუმრებს, რომელზედაც დედა იტყოდა: ,,ბუხარი და ორი კაცი… ეს მინიშნება იყო და გუნებაში უნდა მიგვერითმა: ,,თუ მესამეც მოგემატათ, ადექით და გადით კარში…“

ბუხრის თავზე  მაღალფეხა ნავთის ლამპა იყო შედგმული. საღამოობით, ანთებისას მისი შუშა იოლად იბზარებოდა, ტყდებოდა კიდეც, ამის გამო  ანთებული ფითილი ჭრაქივით ხრჩოლავდა ჩამოტეხილი შუშიდან. ლამპის გვერდით გამურული ჭრაქი, ჭრაქის გვერდით ნაძვის ხის სურნელოვანი კვარის რამდენიმე ნაფოტი იდო და  გული მწყდებოდა, რომ ჩვენი გამჭვარტლული ბუხრის თავი არ იყო ისე მდიდრულად მორთული, როგორც ლიდა ბებიასი, რომელსაც გაზეთი ,,კომუნისტი“ ისე აჟურულად დაეჭრა და დაენიკბა,  ისე გაელამაზებინა თავისი ბუხრის თავი, ვფიქრობდი, როცა გავიზრდებოდი,  პირველ რიგში  ვისწავლიდი,  როგორ გამემშვენებინა ჩემი ბუხრის თარო ასეთივე   აჟურულად დაჭრილი ფურცლით…

ბუხარი ჩვენი ბავშვობისა…

მასთან  ზამთარში, საღამოობით სალეს ქვასავით გაბლიკვებულ  ლეიბს და საბანს ვათბობდით, რადგან ოთახში ძალზე ციოდა და მერე ასე გამთბარ ქვეშაგებს  ბავშვები ვეკონწიალებოდით, რომ   გაყინულ   საწოლამდე მიგვეთრია და ზამთრის გრძელ ღამეთა სუსხში  ჩავმთბარიყავით.

იმ ზაფხულის თარანება დღეს, კი რაზეც დასაწყისში ვყვებოდი, დედამ დაკლა ახალი ქათამი, ბუხარში  სამფეხზე შედგმულ  თუჯის ქვაბში წყალი ადუღა-ააკვაჩხალა, მერე ქათამი შიგ   ამოავლო, კარგად მოდგინა, ამოპუტა. არაყში დასველებულ, ლამბაქზე დაფენილ აალებულ ბამბაზე გატრუსვის ნაცვლად, იქვე, ცეცხლის ალზე გარუჯა, მჭადის ფქვილით და ხოროში მარილით კარგად გარეცხა, გამოშიგნა, გაასუფთავა, მარილი უსვა.

მერე ბუხარში  კეცები გადგა,  ოფლით ღვარულმა  მჭადის ფქვილი მოზილა, შქერის ფართო და პრიალა ფოთლები ცალ ხელში მწყობრად დაიჭირა, კეცები ნაკვერჩხლებივით ოქროსფრად გაღვივდნენ, თუარა, საკეცით ბუხრის წინ გადმოალაგა, ოდნავ შეანელა და შქერის მოტკაცუნე ნეშოზე კოხტად მომრგვალებული კოკრები დასვა, რომელსაც ირგვლივ მარჯვენა ხელის გულით სულ ტყაპა-ტყუპით ჩამოუარა, გასწი-გამოსწია. ნეშოდაფენილი და მჭადდაკრული კეცები ერთმანეთზე შეალაგა,  პატარა კოშკივით შეაკოლიკა და საბიჯგად, რომ არ წამოქცეულიყო, აკაციის ხისგან გათლილი საკეცე, იგივე ცეცხლის საჩრეკი შეუყუდა.

მერე ახალი ქათამი ტაფაზე გემრიელად შეაწითლა, დაუწურა მაყვალი, დაუნაყა ნიგოზი და ნიორი, სურნელოვან წვენში ჩააბუჟბუჟა  ხორცი, დასხდნენ უფროსები დიდ სუფრასთან,  ჩვენ პატარები ჯორკო სკამებზე -მამის ხელით ფიცრებისგან გაკეთებულ პატარა სუფრასთან.

ამ დროს ჭიშკართან მოდგა მაღალი კაცი, ხელში მუქი, თხელი ფურცლის პატარა განივი ზოლით, რომელზეც მუქი იასამნისფერი ,,კაპიროვკით“ ბევრჯერ გამრავლებული ბეჭდური, მკრთალი ასოებით,  ეწერა რაღაც, ეტყობა ავისმომასწავებელი. მაღალმა კაცმა დედას რაღაც უთხრა და ეს პატარა, განივ ზოლად ქცეული ფურცელი გადასცა. დედას მუხლები დაუმძიმდა და ნელა წამოვიდა სახლისკენ.

ბებიამ კერძი გადაიღო და ის იყო, პირისკენ წაიღო ხორცის ნაჭერი.

_ არ ჭამო დედა ხორცი!-უთხრა შემობრუნებულმა დედამ.

ბებიას ხელი გაუშეშდა, ფერი ეცვალა და სახე გაუქვავდა… მიხვდა.

ქმრის და შვილების მერე ის თავის სისხლს და ხორცს ნელნელა, თანდათან კარგავდა. ზოგიც წასულიყო თეოფილე, თინა, თამარა და  ახლა იესე მიდიოდა, მერე  ემელიონი…მერე თვითონ გაჰყვებოდა.

მოსულიყვნენ ცოტა ხნით მის სისხლად და ხორცად, ასაყვავებლად თუ ფოთოლგანსაძარცვად, გასახარელად, თუ ასატირებლად და მიდიოდნენ მისგან, მიჰყვებოდნენ იმ  მდინარეს, რომელიც ბოლოს ყველას გაგვიყოლებდა.

მიდიოდნენ, ტოვებდნენ თავიანთ სხივს, იცვლიდნენ  წუთიერ საცხოვრისს და მარადისობის კარზე აკაკუნებდნენ.

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on დეკემბერი 7, 2017 in Uncategorized

 

ტეგები: , , , , , , , , ,

შემოდგომის ოქროსფერი დღე

_MG_5091_MG_5113_MG_5032

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on ნოემბერი 10, 2017 in Uncategorized

 

ციკლიდან -,,დიდებისთვისაც მოსაყოლი ზღაპრები”

23360965_1696230837075061_1542455521_nდაკარგული სახის ამბავი

ერთ ქალს სახე ხშირად ეცვლებოდა. რომ შერცხვებოდა– წითლდებოდა, რომ შეკრთებოდა – ფითრდებოდა, უსამართლობა აბრაზებდა, სიბრაზის დროს – ეღმიჭებოდა; მხიარულებაც და მწუხარებაც სხვადასხვაგვარად ეხატებოდა სახეზე. სიხარულის დროს სახე უნათდებოდა მზიან დღესავით, მწუხარების დროს ექუშებოდა უმთვარო ღამესავით. ქალს ყველა აზრი სახეზე ეწერებოდა, ყველა კითხვის პასუხიც სახეზე ეკითხებოდა. სიხარულის დროს  ყველა ნაკვთი გარკვევით აჩნდა, მწუხარების დროს კი ისე უმკრთალდებოდა თვალები, ცხვირი, ტუჩები, ძლივსღა თუ შეამჩნევდი.  ეტყობა, ქალის ცხოვრებაში ბედნიერმა დღეებმა იკლო, რადგან თანდათან გაუმკრთალდა სახის ნაკვთები, ერთ უბედურ დღეს კი ქალს მთლიანად გაუქრა ყველა ნაკვთი და   სახის ოვალი ისე დაუცარიელდა, როგორც  ფურცელი, რომელზეც არაფერია დახატული.

ხალხმა მაინც იცნო დაკარგული სახის პატრონი ქალი. ცხოვრების უსამართლობამ წაუშალა სახეო – ამბობდნენ თავიანთ ოჯახებში. პატარა ბავშვები, რომლებიც მშობლებს უსმენდნენ, ფიქრობდნენ, რომ  უსამართლობამ, რომელიც ძალიან ბოროტია,  საშლელი აიღო ხელში და ქალს სათითაოდ წაუშალა ლამაზი თვალები, ცხვირი, ტუჩები…ამიტომ ისინი მშობლებს სთხოვდნენ, ფერადი ფანქრები ეყიდათ მათთვის. მიდიოდნენ ქალთან, როცა ის ბაღში იჯდა, ფერად ფანქრებს ენის წვერით ისველებდნენ და მორიგეობით ახატავდნენ მასზე ლურჯი ფანქრით თვალებს, ყავისფერით წარბებს, ყვითლით ცხვირს და წითლით ტუჩებს. ან  სხვაგვარად –ვარდისფრით თვალებს, ყვითლით–წარბებს, ლურჯით – ცხვირს და და მწვანით ტუჩებს, ან კიდევ სხვაგვარად…მაგრამ ქალს  მათ ყოველ მზრუნველობაზე გული უჩუყდებოდა, დახატული ლურჯი, ან ვარდისფერი, ან სხვა ფერის  თვალებიდან ცრემლები ჩამოსდიოდა და ყველა ნაკვთი იშლებოდა.   ბავშვებს ხელახლა დასახატი უხდებოდათ ქალის სახე. ამიტომ პატარებს მალე მოსწყინდათ ერთიდაიგივე ნახატების ხატვა, მათ ხომ ძველი თამაშები ძალიან მალე სწყინდებათ.  ქალი ისევ დარჩა  უსახოდ.

თუმცა ქალს ზოგიერთი დასცინოდა და ზოგსაც ებრალებოდა, შინ არ ჩაკეტილა. რაკი თვალები არ ჰქონდა, ხელისცეცებით დადიოდა და სახეს მზეს უშვერდა, ფიქრობდა, ნეტა მზემ გადმომხედოს მოწყალე თვალით, ნეტა გავშავდე და ჭორფლმაც დამაყაროს, ოღონდ ჩემი სახე დამიბრუნდესო.

მზისკენ ხომ ყველა ქალი იხედება და მზეც ყველას ამჩნევს, თუმცა დედამიწაზე ბევრი ქალია. ახლაც, შეხედა მზემ – რას ხედავს, არც მეტი, არც ნაკლები, უსახო ქალია. – რა გაგჭირვებიაო,– ჩამოჰკითხა ქალს.

–სახე დავკარგეო, უთხრა ქალმა, იქნებ მაპოვნინო, ოღონდ სახე  დამიბრუნდებოდეს და გინდა თეთრი იყოს, გინდა წითელი, გინდ ყვითელი, გინდ შავი, გინდა ჭორფლით დაწინწკლული, ოღონდ სახე მქონდესო. ყველაფერი სახიერია ამ მიწაზე, ყვავილებს სახე აქვთ, ჩიტებსაც, ცხოველებსაც, მე კი უსახოდ დავრჩიო.

მზეს კაკალი გული მოსწვა ქალის საცოდაობამ და ჩასვლის წინ ისეთი სიმხურვალე გამოაფრქვია, დედამიწას ალმური ავარდა. მზემ ქალს უთხრა:  ჩემი ჩასვლის დროა, მაგრამ არ იდარდო, ამაღამ ჩემს მეუღლეს, მთვარეს ვთხოვ, ვარსკვლავთა კრება გამართოს, ვნახოთ, რა მიზეზით დაგიკარგავს სახე. თუ რაიმე ბრალი შენ თვითონ არ მიგიძღვის, თვალები და ცხვირი კიარა, ჭორფლი და ჭორფლის მისხალიც  არ დაგეკარგება, პირიქით ვარსკვლავები გაგიმრავლებენ. ოღონდ, ამ ღამით უქმად არ გაჩერდე, დედამიწის ამბები შეაგროვე, დილით მზეყვავილას სული შეუბერე, მისი ბუმბლი რომ ჰაერში ავა, ის ამბებიც მათ მოებმება, ჩემს საუფლოში ამოაღწევს და ყველაფერს ცხადად მივხვდებითო.

–დედამიწაზე უთვალავი ამბები ხდება, მე ყველაფერს როგორ დავიმახსოვრებო– შეწუხდა ქალი.

–რაც შენს გულს შეეხო და კუნჭულებში დაიმარხა, ისინი გამოამზეურე, ფეხისწვერებზე აიწიე, სული შეუბერე,  ამბები მზეყვავილას ბუმბლს გამოებმება და ქარი ჩვენს საუფლოში წამოიღებს, თან შენც სულს მოითქვამო. – დაარიგა მზემ ქალი.

-იმ ამბებიდან ზოგიერთი ისეთი მძიმეა, მზეყვავილას ბუმბლი რას იტვირთავსო.-იფიქრა ქალმა.

–შენ ოღონდ შეაგროვე, დანარჩენი ჩვენ ვიცითო-  მიუხვდა ფიქრს  მზე.

ქალს რაღა შეგროვება ესაჭიროებოდა, შეძვრა თავისი გულის კუნჭულებში, იქ ერთი ზარდახშა იყო დამალული, გახსნა ის ზარდახშა, და მზის, მთვარისა და ვარსკვლავთა კრებისთვის  სასწრაფოდ გამოამზეურა ეს ამბები:

ამბავი პატარა ბიჭისა, რომელსაც ყველაფრის გაყიდვა სურდა

იმ მხარეში, სადაც უხსოვარ დროში, მდიდარმა კაცმა ერთ ლამაზ ქალს მთის მწვერვალი აჩუქა, ერთი ბიჭუნა ცხოვრობდა. ბიჭს ისეთი თვალი ჰქონდა, რასაც შეხედავდა, ყველაფრის გაყიდვა სურდა. ფოთოლი რომ ფოთოლია, იმასაც იარლიყს დააწებებდა და გაყიდდა. ყიდდა გირჩებს, წიწვებს, თევზის ფარფლებს, პეპლების ფრთებს, ჩიტის გაფიჩხულ  ფეხებს. ასეთი რამეების გაყიდვა შენ მოგაფიქრდებოდა? მერედა რა კარგ იარლიყებს ამზადებდა?! ჯერ დიდი მონდომებით ჭრიდა მუყაოსგან, მერე ხვრეტდა და შიგ ფერად თოკებს უყრიდა, თან ისე ლამაზად აწერდა, სტამბაში ნაბეჭდი გეგონებოდა. მერე, ამ პატარა სუვენირებს თანატოლებზე ჰყიდდა. პატარებს მოსწონდათ ასეთი საჩუქრები და დიდი ხალისითაც ირიგებდნენ. ბიჭუნა კი აღებული ფულით ფუნთუშებს და კომპოტივით ტკბილ დასალევს ყიდულობდა.

ამ ბიჭს უფროსი და ჰყავდა, ის აკვირდებოდა ძამიკოს საქციელს და ფიქრობდა: ნეტა, ეს კარგია, თუ ცუდიო?!

ერთხელ ბიჭუნამ ყური მოჰკრა, მამამ საუბარში ახსენა სიტყვები: ,,ასორტიმენტის მრავალფეროვნება“. ბიჭი მიხვდა,  რომ ეს სიტყვები სხვადასხვა გასაყიდს   ნიშნავდა. ბევრი იფიქრა, თუ ცოტა, ახალი სია ჩამოწერა და იარლიყებიც დაამზადა. აი, რა ეწერა თითოეულზე: მზის ათინათი- 10 ბოტინატი, (ბოტინატი_ოქროს ფული სხვა ქვეყნიდან იყო შემოსული ამ მხარეში) წვიმის ტკაცუნ-კაცუნა_20 ბოტინატი, ყინვა-ჭირხლის ყვავილი 30 ბოტინატი, ვარსკვლავციმციმას ცალი თვალი _40 ბოტინატი, ვასკვლავციმციმას მეორე თვალიც _40 ბოტიანტი, ქარ-ბორიოს კუდი_50 ბოტინატი, ცვარ-ნამის ღიმილი 60 ბოტინატი. ეს ბევრ ოქროს ფულს ნიშნავდა, მაგრამ პატარებს ისე უხაროდათ სუვენირების შეძენა, მშობლები როგორ დაუშლიდნენ, მით უფრო, რომ ოქროს ფული ისევე უხვად და დაუდევრად ჰქონდათ მიყრილი და მიხვეტილი კუთხეში, როგორც ლობიოს, ან ცერცვის ჩენჩო.

ბიჭუნას ტოლები თავს დაეხვივნენ და ყველაფერი ისე სწრაფად გაიყიდა,  ქარბორიოს კუდიც კი აღარ დარჩენია. მაგრამ საქმე ის იყო, რომ შინ მისულმა პატარებმა ვერც მზის ათინათი იპოვეს, ვერც წვიმის ტკაცუნ-კაცუნა, ვერც ყინვა-ჭირხლის ყვავილი, ვერც ვარსკვლავციმციმას ვერცერთი თვალი, ვერც ქარბორიოს კუდი და ვერც ცვარ-ნამის ღიმილი. შეძენილიდან მხოლოდ იარლიყები დარჩენოდათ, ისინი კი მართლაც ძალიან ლამაზები იყო.

ამ ბიჭუნას დაიკო ისევ ფიქრობდა, _ნეტა ეს კარგია, თუ ცუდიო? და მშობლებს არ უმხელდა ამ ამბავს.

ბიჭუნას კი უფრო და უფრო დიდი გეგმები ჰქონდა, რომ ჰკითხავდნენ: რაზე ოცნებობ, დიდი რომ გახდები, რას გააკეთებო? ის დინჯად პასუხობდა: მეცხრე ტალღას და მეშვიდე ცას გავყიდიო. დაიკო კვლავ ფიქრობდა: ნეტა ეს კარგია, თუ ცუდიო? შემკითხველები კი ძალიან იბნეოდნენ: ,,ეს რა თქვა ამ თითისტოლა ბავშვმა, ნეტა ის არ გვეყო, ჩვენმა სულელმა მთავარმა ულამაზესი მთის მწვერვალი ვიღაც გადამთიელ ქალს რომ აჩუქა და თვალთაგან გადაგვიკარგა, ამ პაწუკას კი ნეტა მართლა რისი გაყიდვა სურსო?!“.

ბიჭუნამ, როცა ყველაფერი გაყიდა, რისი გაყიდვაც სურდა, გადაწყვიტა, ახლა სუნთქვა გაეყიდა, რადგან თავისი სხეულის ვერცერთ ნაწილს ვერ შეელია. მაგრამ ბიჭუნამ თავისი სუნთქვა პატარებში ვერ გაყიდა, რადგან მათ არ სურდათ სხვისი სუნთქვა. სიმართლე რომ ითქვას, ბიჭუნას მართლა გულით კიარ უნდოდა თავისი სუნთქვის გაყიდვა, ფიქრობდა, მყიდველი როგორც კი ფულს ჩამითვლის, ჩემს სუნთქვას ისევ შევისუნთქავ, ფულიც დამრჩება და სუნთქვაცო. დაიკო კი უსმენდა და უყურებდა მთელ ამ ამბავს და ფიქრობდა_ნეტა ეს კარგია, თუ ცუდიო?!

ბოლოს, როცა ბიჭუნას სუნთქვა არავინ იყიდა, ერთმა შავმა კაცმა ჩამოიარა, _რას ჰყიდი ბიჭუკელაო? _ჰკითხა. სუნთქვას ვყიდიო. მე ვიყიდიო, უთხრა ამ შავმა კაცმა. დიდძალი ფული დაუტოვა, სულ ოქროს დუკატები, ბიჭუნას სუნთქვა შეისუნთქა და გზა სულ ხტუნვა-ხტუნვით განაგრძო. იმ შავი კაცის წასვლა და ბიჭუნას უძრავად ძირს დავარდნა ერთი იყო. ოქროს დუკატებიც იქვე მიმოიფანტა. ახლა კი შემოიკრა ბიჭუნას დაიკომ თავში ხელი, რაღა მიხვედრა უნდოდა, რომ ეს ძალიან ცუდი კიარა, ძალიან დიდი უბედურება იყო. მიუჯდა უძრავ ძამიკოს გვერდით და დაიწყო ტირილი. ისე ტიროდა, ისე მოთქვამდა, გული დაგეწვებოდა მის დანახვაზე. მოთქვამდა: რატომ თავის დროზე არ გავუმხილე მშობლებს ეს ამბავი, ახლა ბიჭუნას რაღა ეშველება, მეც დავრჩი უძამიკოდ, დავიღუპეთ, დავიღუპეთო. არის ამ მოთქმასა და ვაიუშველებელში, რომ ჩამოიარა ერთმა ქალმა, _რას მოთქვამ, გოგონი, რა გაგჭირვებიაო?_ ჰკითხა მას.

_ჩემმა ძამიკომ სუნთქვა გაყიდა და სულიც განუტევა, ახლა რაღა გვეშველება, მშობლებსაც რა პირით ვეჩვენო, ეს ამბავი როგორ გავაგებინოო..და ისევ ატირდა გოგონა. ქალმა დაწვრილებით გამოჰკითხა ბიჭუნას ამბავი და როცა გაიგო, ქარბორიას კუდიც კი გაჰყიდაო, ჯერ სიცილი აუვარდა, მერე წარბები შეიკრა და გოგონას მკაცრად  უთხრა: ,,განა ყველაფრის გაყიდვა შეიძლება, რაც კი ადამიანს მოაფიქრდება?! „ მერე ბიჭუნასთან დაიხარა და თავისი სუნთქვა შეასუნთქა. ეს გრილი სუნთქვა გოგონასაც ისე მოელამუნა, თითქოს ხის ტოტიდან ჩიტი აფრინდა და შერხეულმა ტოტმა კრიალა ნიავს უბიძგა. ბიჭუნა გაცოცხლდა. გოგონა კი სიხარულით ატირდა და ქალს უთხრა: მამაჩემი ბიზნესმენია, მითხარი, სამაგიერო რითი გადაგიხადოო.

ვერაფრით გადამიხდიო, უთხრა ქალმა_ განა ყველაფერი ფულზე იყიდება… მე პირიქით, თქვენი მთავრის ვალის გადახდა მინდოდა, დიდი ხნის წინათ, უხსოვარ დროში მან მე ყველაზე მაღალი მთის მწვერვალი მაჩუქა. იმ მწვერვალსაც უკან გიბრუნებთ, სად უნდა წამეღო, აქვე იყო, უბრალოდ, ვერ ხედავდით, ნახე, იქ ჩანსო- და გოგონამ მართლაც დაინახა მზის სხივებით განათებული მწვერვალი.

ქალი კი გაქრა.

                                              ცანგალას ამბავი

ცანგალა პატარა ბიჭია. ერთ ნისლიან დილას, როცა მამალმა პირველად იყივლა, ცანგალა ქალაქს წავიდა. –,,ყურძენიც მოიპარაო”– მელექსე ჰყვება, მაგრამ ის სხვა ცანგალაზეა, ჩვენს ცანგალას არაფერიც არ მოუპარავს, გოგონამ გააფრთხილა: რაც არ უნდა მოგშივდეს, ხელი არაფერზე წაგიცდესო და ესეც დაჰპირდა. ცანგალა ისეთია, სიტყვას არ გასტეხს. დას დაუჯერებს, დედის გულს არ გაამწარებს, მამის ხსოვნასაც არ შეარცხვენს.

შეხტა ცანგალა, შეკუნტრუშდა და გზას გაუდგა.

ნისლიანი დილა რომ იყო, ხომ ვთქვით?

ცოტათი მუცელიც რომ სტკიოდა ისიც ვთქვათ, მაგრამ ცანგალა რისი ცანგალა ბიჭი იქნება, თუ მუცლის ტკივილი შეაშინებს.

იარა ცანგალამ, იარა და რა ჩამოთვლის, რამდენი რამე ნახა. მაგრამ იმ მოხუცისთანა გამოსარჩევი და უცნაური მაინც არაფერი. ცანგალამ იგი მაშინ დაინახა, როცა ნაგავსაყრელს ჩაუარა. მოხუცს მომწვანო, ჭუჭყისფერი,  მოგრძო ქურთუკი ეცვა. ქურთუკის მთელ ზედაპირზე  სხვადასხვა ფერის, ქურთუკთან შეუხამებელი საკერებლები ედო. მოხუცს ქუდიც ამგვარივე ეხურა, პატარ-პატარა, ჭრელი საკერებლებით გაწყობილი, კეპით უკან, კისრისკენ  შეტრიალებული და ცანგალამ იფიქრა, რომ  ამ სამოსის პატრონი დიდად მოცლილი და ახირებული ადამიანი იყო. მოხუცს  მუხლებთან, ქურთუკის ბოლოები სარჩულის მხარეს ისე გამობერვოდა, ეტყობოდა შიგ რაღაც-რუღაცეები ეყარა. იტყოდი– ბოთლებიაო, ქუჩაში ბოთლები თუ აკრიფაო, ანთუ ძონძებიაო–სანაგვეზე წამოკრიფა და ქურთუკში სარჩულის მხრიდან ჩაუჩურთავსო. სანაგვეზე დახრილი მოხუცი ჯოხით რაღაცას ჩიჩქნიდა.

ცანგალა მაშინვე მიხვდა, რომ ეს არც ბოთლები იყო და არც ძონძები. ბიჭს გული ახლაც ისე შეუხტა, როგორც ადრე,  მაშინ  მამა ცოცხალი იყო, ცანგალა მას ხელიდან გაუსხლტა, ერთ ფერადჩანთიან, ქუჩაში მიმავალ ქალთან მიირბინა, ქალს ფეხებზე შემოეხვია და მამას დაუძახა: ,,მამა, მოდი, ამ ქალს აქვს ზღაპრის წიგნები”. მაშინ ცანგალას მამას ისე შერცხვა, ისე შერცხვა, შუბლიდან ოფლი ცხვირსახოცით მოიწმინდა. ცალკე ქალს შერცხვა, წაბორძიკდა და კინაღამ წაიქცა თავის ჩანთიანა, რომელშიც ბევრი ზღაპრის წიგნი ელაგა. ცანგალამ ახედა ზღაპრებიან ქალს და უთხრა: –,,მე თქვენ გუშინ დაგინახეთ!”  წაქცევას სასწაულით გადარჩენილმა ქალმა გაიღიმა და ცანგალას უთხრა: ,,შენ ნამდვილი ცანგალა ხარ, მე შენ ჩემს ზღაპრებში შეგიძღვები და იქ უთვალავ რამეს გაჩვენებ…” მაგრამ მერე იმ ქალს დაავიწყდა თავისი პირობა, თუ რა იყო, ცანგალა ზღაპარში ვეღარ მოხვდა. ახლა, კი…

ცანგალამ იფიქრა, რომ მოხუცის ქურთუკის ბოლოებში ზღაპრის წიგნები იყო ჩაჩურთული, ვინ იცის, იქნებ რომელიმე ზღაპარი ცანგალაზე,  გოგონაზე და მათ დედაზეა, ან მამაზეა ზღაპარი, რომელიც ბეწვის ხიდზე გავიდა. და რაკი ასე აინტერესებს ცანგალას ზღაპრები, ახლა ლეკვივით გაჰყვება უკან მოხუცს.

მიდის ცანგალა, უკან მიჰყვება მოხუცს, მაგრამ ვერ ბედავს, დაუძახოს, შეაჩეროს, ერთი ზღაპარი მაინც სთხოვოს.  სამაგიეროდ მისი ფიქრები იქცნენ პატარ-პატარა ზღაპრებად, ისინიც  მიხტიან და მითამაშობენ ბიჭთან ერთად. აი, ერთი ფიქრის ზღაპარი: მიდიან, მიდიან და ერთი ბექობიდან თავდაღმართში დიდი ნაგაზი დაეშვება, ჯერ ცანგალას შეუღრენს, მაგრამ ცანგალა უშიშარია, აიღებს მსხვილ კეტს და თუ ნაგაზი შემოუტევს, თავში ჭორგავს მას, მერე ნაგაზი მოხუცს შეუღრენს, არა, არაფერს დაუზიანებს, მხოლოდ მისი ქურთუკის ბოლოებს  ჩააფრინდება, გამოგლეჯს და ზღაპრის წიგნებიც გამოცვივდება. დასწვდება ბიჭი და აიღებს ერთ წიგნს.

არა, ამ ზღაპარს სხვა სჯობს:

მიდიან, მიდიან და დაიღლებიან, მოხუცი ქურთუკს გაიხდის, ხის ტოტზე ჩამოკიდებს, დაიძინებს, სად იქნება და სად არა, ქურდები გამოჩნდებიან, ქურთუკს წაეტანებიან, ხელთ ზღაპრები შერჩებათ, იმათ კი წიგნები რად უნდათ, ხრამში გადაყრას დაუპირებენ, მაშინ გამოხტება ბიჭი ცანგალა და ყველა ზღაპარს გულში ჩაიკრავს.

აჰ, არა! წაიკითხა ბიჭმა თავისი ფიქრის ზღაპრები და არ მოეწონა. ეს ფიქრებიც  ხომ ქურდობას ჰგავს, ქურდობა კი რა ცანგალას საკადრისია. სხვა ზღაპარი სჯობია, აი, ასეთი: ივლიან, ივლიან, მოხუცი მოიხედავს, შეხედავს ცანგალას ვაჟკაცობას, რომ ზღაპრისთვის ამხელა გზა გამოუვლია და თავისი ხელით აჩუქებს ბიჭს ზღაპრის წიგნებს. მაგრამ მოხუცი მიდის და მიდის, გზას კი ბოლო არ უჩანს. ცანგალა ჯერ დაიღალა, მერე ძალიან დაიღალა, ბოლოს კი ისე დაიღალა, ლამისაა სული გავარდეს, თან რომ მუცელი უხურს? გზას კი ბოლო ისევ არ უჩანს.

იარეს, იარეს და მიადგნენ ერთ პირდაღებულ უფსკრულს. უფსკრულია ისეთი, ისეთი, თვალს ვერ ჩააწვდენ. მის ძირში კი იმოდენა წყალი მიქუხს, მისი ტალღების გრუხუნი ლამის დედამიწის კიდეში გაისმის. უფსკრულზე ბეწვის ხიდია გადებული. გაიხადა მოხუცმა თავისი ქურთუკი, იქვე მიაგდო, დაჰკრა შიშველი ფეხი ბეწვის ხიდს და გადაევლო უფსკრულის დაღებულ ხახას. ხედავს ცანგალა, სანატრელი ქურთუკი იქვე გდია, მიდი, გამოარღვიე რომელიმე ნაკერი, რა ზღაპრები არ იქნება შიგ, მაგრამ ცანგალას აღარც უნებართვოდ სურს ქურთუკს ხელი ახლოს და აღარც ზღაპრები აინტერესებს, მასაც უნდა ბეწვის ხიდზე გადაფრინდეს, გაიგოს იქით რა ხდება, იქით ხომ მამაც წავიდა.

გაიხადა ცანგალამ თავისი ფეხსაცმელები, ცალ ხელში დაიჭირა, მეორე ხელი ჰაერში აიქნია და ბეწვის ხიდზე შედგა. ხიდია ისეთი უწვრილესი და უგრძესი, რაც დედამიწაზე ადამიანი დაბადებულა, იმათი წარბ-წამწამი, არა, იმათი თმის ღერები რომ გადააბა ერთმანეთს. შედგა ცანგალა ბეწვის ხიდზე და სულ აგანგალა-განგალით გადაირბინა ხიდი. დაჰკრა ფეხი და ერთ უცნაურ მინდორში მოხვდა: ხედავს, პატარა ბავშვები დარბიან ზედ ყვავილებზე, დაჭერობანას თამაშობენ. გამოედევნებიან ერთმანეთს, სულ გადაშლილ ყვავილთა თავზე ირბენენ, მაგრამ ყვავილები არც ითელებიან და არც არაფერი, თითქოს ბავშვები კიარა, თეთრი პეპლები დაფრენენ თავზეო. ცანგალა გაკვირვებული შეჰყურებდა პატარების ანცობას, მერე, როცა ისინი რძიან შადრევანს მისცვივდნენ, სვამდნენ და სიამოვნებით ტუჩებს ილოკავდნენ, ცანგალას მუცელი აურუყრუყდა და ჭინჭარივით დაუსუსხა ტკივილმა.

ცანგალასაც სურდა ბავშვებთან თამაში, მაგრამ მაინც გაეცალა მათ და  გზას გაუდგა. თუმცა გზა სად იყო, ულამაზესი ყვავილები მთელ მინდორზე ისე გადაშლილიყვნენ, ფეხს რას აუქცევდი,  მაინც რომ არცერთი ყვავილი არ გათელილა?  თუმც კი მათ ფერადებზე გადიარა ცანგალამ ფეხით.

მინდვრიდან  ბიჭმა ქალაქის გალავანს მოჰკრა თვალი და იქით გაეშურა. ხედავს, კარიბჭესთან რიგი დგას. ის მოხუცი იცნო, ქურთუკი უფსკრულის პირას რომ დატოვა, მისდაგასაკვირად მოხუცს გრძელი, ყავისფერი პალტო ეცვა, ხელში რაღაც საბუთი ეჭირა და კარიბჭის მცველებს ესაუბრებოდა. ცანგალას ბევრი აღარ უფიქრია, მოხუცს პალტოს ქვემოდან შეუძვრა, შიგნიდან ამოეფარა და მასთან ერთად გააბიჯა კარიბჭის იქით.

იქ კი ისეთი ქვეყანა გადაეშალა თვალწინ, ცანგალამ იფიქრა, რომ სწორედ ასეთია ზღაპარი. ეტყობა,  ქალმა თავისი სიტყვა შეასრულა და ზღაპარში შეუძღვა და რაკი ზღაპარშია, მაშინ მამაც აქვე უნდა ეგულებოდეს. მამა მართლაც იქვე იყო,  არ შეცვლილიყო,  ისეთივე იყო, როგორც ადრე.

–რა მიზეზით გიჩქარია, ჯერ შენი დრო არ დამდგარა, რად წამოსულხარ ამ სიშორეს, დედას და გოგონას ძალიან შეაშინებ–საყვედურით უთხრა მან. ისეთივე მზით გარუჯული ხელი ჩაჰკიდა ბიჭს, როგორიც ადრე ჰქონდა, რძიან შადრევანთან მიიყვანა–დალიე, უთხრა ცანგალას– და ტკივილი გაგიყუჩდება. ცანგალა რძიან შადრევანზე დაიხარა და კატასავით ამოსვლიპა მთელი რძე.

–მოდი, ყავისფერ წიგნში ჩავიხედოთ, ვნახოთ, რა მიზეზით წამოსულხარ ამხელა გზაზე, უთხრა მამამ ცანგალას და ერთ კაცთან მიიყვანა. გრძელწვერა კაცმა ყავისფერყდიანი, უზარმაზარი წიგნი გაშალა, იქ თითი გააყოლა, რაღაც ამოიკითხა, სახეზე გაკვირვება გამოესახა, ცანგალას შეხედა და ჰკითხა– შენ აქ რა გინდა, აქ საიდან გაჩნდი? მერე კი დაუცაცხანა: აბა, მოუსვი აქედან!

შეშინებული ცანგალა აქეთ ეცა, იქით ეცა, მერე კარიბჭისკენ გავარდა, იქ კარიბჭისმცველებმა ხელი სტაცეს და გალავნის გადმოღმა ისროლეს, თან თავისი ფეხსაცმელებიც თავზე გადმოაყარეს.

ბიჭს მამლის ყივილი ისევ შემოესმა. თვალი გაახილა, სიცხე აღარ ჰქონდა, აღარც მუცელი სტკიოდა.

გოგონამ თერმომეტრი უმნიშვნელოდ დაბერტყა და შეინახა.

–   ეს ფეხსაცმელი როდის დასვარა, ან ეს ფერადი მტვერი საიდან გაჩნდა მასზე? უკვირდა წინკარში, ცანგალას ფეხსაცმელებთან დახრილ გოგონას.

                              ცანგალას და გოგონას დედის ამბავი

იცი, რა ძნელია, ქარის ფრთას ისე გამოება, რომ სადმე, სადაც არ გინდა იქ არ ჩამოვარდე?

ცანგალას და გოგონას დედაც ასე ფიქრობდა, როცა თავისი თავშალი ქარის კუდს გადაასკვნა, მეორე ბოლოთი წელზე მოიხვია და ქარს უცხო ქვეყანაში გაჰყვა. ეს სურათი რომ  დაგვენახა, ვიტყოდით– ქარის კულულებს გამობმია მქროლავი ქალიო. დიახ, ასე -ქარის კულულებს.

ავტომანქანით არა, მატარებლით არა, თვითმფრინავითაც, არა. ცანგალას და გოგონას დედას რა იმდენი ფული ჰქონდა, რომ მგზავრობის ღირებულება გადაეხადა? ჰოდა, აი, ქარს კუდში ჩასჭიდა ხელი და უცხო ქვეყანაში გაჰყვა.

ეს, კი იმიტომ მოხდა, რომ ცანგალას და გოგონას ერთ დღეს მოშივდათ, საპურეებს თავი რიგრიგობით ახადეს და იკითხეს:

,,დედა, ძლიერ გვშიანო,

პური რომელშიაო?”

დედამ პასუხი ვერ მიუგო, რადგან პური არსად იყო. და აი, იგი ქარს გაჰყვა უცხო ქვეყანაში. გზაში ქარს ძალ-ღონე გამოელია და ცანგალას და გოგონას დედა კინაღამ ოკეანის თევზების კერძი გახადა. მაგრამ ნათქვამია, თუ ღმერთი გწყალობს, ეშმაკი ვერაფერს დაგაკლებსო. დიდი ტალღა ჩაეჭიდა ქალს, გააქანა და ოკეანის სანაპიროზე გარიყა. აქ არ მოვყვები, რა ცუდია, როცა მარილიან წყალში იგუდები, თუმცა უმარილო წყალში დახრჩობაც ვერაფერი შეღავათია.  გამოცდილი თუ გაქვს, რა კარგია, დახრჩობას რომ გადაურჩები? ჰოდა, ქალმაც თვალი გაახილა, თავი გამოიმჯობინა, მიდგა-მოდგა, სამუშაო იპოვნა და მუყაითად შეუდგა მის შესრულებას.

იქაურებს უკვირდათ, ასეთი ლამაზი, ჭკვიანი და შვილების ერთგული ქალი ამხელა გზაზე რამ წამოიყვანაო. ქალი, კი იქაურ გამხიარულებულ ბავშვებს რომ დაინახავდა-გული უკვდებოდა: ,,ჩემი ცანგალა  და გოგონა, ჩემი გოგონა  და ცანგალაო”-სულ ამას იმეორებდა და სადილის ჯერზე თითო ლუკმას თითო ჭიქა ცრემლს აყოლებდა.

დანაღვლიანებულ ქალს ძალიან გაუხარდა პირველივე საღამოს მთვარე რომ დაინახა ცაზე, მანამ ეგონა, ცა არ ჰქონდა ამ ქვეყანას, არც მზე და მთვარე და დღისითაც მხოლოდ ნათურებით ჩახჩახდებოდა იქაურობა, ამიტომ  გულში შიშობდა–შუქი რომ გაითიშოს, მთელი ქვეყანა ჩაბნელდებაო.

მზე, კი ცანგალასა და გოგონას ქვეყანაში რომ ჩავიდოდა, აქ, მათ  დედასთან ამოვიდოდა, იქ რომ ღამე იყო, აქ დღე და პირიქით. და ახლა, როცა დრო გასულიყო, და ცანგალას და გოგონას დედას შვილებისთვის საჩუქრებიც გაემზადებინა, სულ ამას ნატრობდა, ნეტა დამავალ მზეზე ამიყვანა, რომ ჩავყვე და ჩემს ცანგალასთან და გოგონასთან ამოვყვეო. აბა, ქარს როგორღა ენდობოდა. იმას, იმ თავქარიანს და უხერხემლოს გაბერილ ბუშტებს თუ გაატანდა მხოლოდ.

ეჰ, ჩამავალ მზეზეც  კი რა ძნელია ბავშვების საჩუქრების ატანა. აბა, ვინ დაგეხმარება, რომ გააჩერო და უთხრა: – მე ცანგალას და გოგონას დედა ვარ, ახლა ჩემი ბარგით მზეზე უნდა ავცოცდე, საჩუქრებს ხომ არ მომაწოდებდით?– სასაცილოდ არ ეყოფათ.

ისე, კეთილი ადამიანების მეტი რა არის? მაგრამ, აბა, რა სინდისით სთხოვ დახმარებას, როცა საჩუქრების მოწოდებისას მან შეიძლება  მზეზე ხელები დაიწვას. ცანგალას და გოგონას დედასაც შეიძლება დაეწვას მზეზე ხელ-ფეხი, მაგრამ არ იჯავრებს, იტყვის, მთავარია შვილების საჩუქრები არ დამეწვასო. იმიტომ იტყვის, რომ დედაა, ასე არ არის?

თუმცა, ცანგალას და გოგონას დედა მზეზე რომ ფეხს შედგამს, მზის მხურვალება შეიძლება განელდეს. ასე, ერთმა წმიდა კაცმა დიდი ხნის წინათ მზე ხომ გააჩერა? ფეხს რომ შედგამს უნდა განელდეს, აბა, რა, ბავშვებს საჩუქრები არ უნდათ? რომ გახსნიან , ჩვენც კი დაგვიძახებენ.

როგორ მიზიდავს და მაინტერესებს ეს შეფუთული საჩუქრები! ერთი სული მაქვს, შიგ როდის ჩავიჭვრიტავ.

                                        ზაფხულის მევიოლინე

ერთ ქვეყანაში ბავშვებს უფროსებმა უცნაური გასართობი გამოუგონეს. უფროსები ხომ ყოველთვის უდროობას უჩივიან და აი, ასეთი რამ თქვეს: მოდი, ჩვენს შვილებს ისეთი რამ გამოვუგონოთ, რომ ითამაშონ და ითამაშონ, ერთი თამაში მოსწყინდებათ, მეორე ითამაშონ, მეორე მოსწყინდებათ, მესამე, მესამე მოსწყინდებათ- ათასმეჩვიდმეტე, ჩვენ კი ამასობაში საქმეებს უკეთესად მოვაგვარებთ და შვილებს ისეთ ქვეყანას ავუშენებთ, თამაშის და თითის განძრევის მეტი არაფერი დასჭირდებათო.

აი, ასეთი ზედმეტი მზრუნველობისგან უფროსებსაც კი შეიძლება მოუვიდეთ შეცდომა.

და რა გამოიგონეს!- პატარა ფერადეკრანიანი ყუთები.

რა არ იყო ამ ყუთებში: მოლაპარაკე ცხოველები, ფრინველები, ადამიანები. სოფლები და ქალაქები, ზღვები, მთები, ტყეები, მაგრამ ნამდვილი კიარა, სულ ტყუილები. თანაც ამ ყუთებს ისეთი ძალა ჰქონდა, როცა მიეკარებოდი, მოჯადოებულივით პირდაღებული შესცქეროდი, სანამ ყველაფერი არ დაგავიწყდებოდა: დედა, მამა, წიგნი, ფურცელი, ხე, ქვა, წყალი, ჩიტი, კურდღელი, ბალახი, ჰამაკი და რეჰანი.

კიდევ კარგი ბავშვები ნამდვილ ბაღებში და სკოლებში დადიოდნენ, თორემ სულ დაავიწყდებოდათ ყველაფერი, შეხტებოდნენ იმ ფერადეკრანიან ყუთებში, იქ დაიძინებდნენ და გაიღვიძებდნენ, იქ იტირებდნენ და იცინებდნენ, იქ ითამაშებდნენ ლანდებივით ცუგრიებთან, იქვე ააშენებდნენ ქვიშის კოშკებს ვითომ სილით ვითომდათხუპნული თითებით, იქიდან გააჯავრებდნენ მშობლებს.

ყველა არა, მაგრამ ბევრი ბავშვი ისეთი გახდა, იმ ჯადოსნური ყუთის მეტი არაფერი აინტერესებდა, ნამდვილი ყველაფერი დაავიწყდათ, ცუგრიები, ჩიტები და ყვავილები, პეპლები და ჭრიჭინები.

აი, ასეთ ბავშვებს სკოლაში მიადგა ერთ დღეს ,,ზაფხულის მევიოლინე“.

ხომ გახსოვთ, იმ ჭრიჭინას ამბავი, ზაფხულში რომ დაჭრიჭინებდა და დახტოდა?! მერე ზამთარი მოადგა კარს და ჭრიჭინამ თავშესაფრის ძებნა დაიწყო, რომ არ გათოშილიყო და მომკვდარიყო.

და, აი, იგი  ერთ სკოლასთან მიფარფატდა. თოვდა, სუსხიანი ქარი ქროდა. ჭრიჭინას ქარი თავპირში სცემდა, სისხლს უდუნებდა, გულს უკუმშავდა, ფრთებს უთოშავდა.

ჭრიჭინა სკოლის მორიგეს ლასლასით გაეპარა და ერთერთი კლასის ზღურბლთან შეყოვნდა.  იგი საკლასო ოთახში იჭყიტებოდა, ბავშვებთან მისვლა სურდა, მაგრამ ვერ ბედავდა, რადგან რცხვენოდა თავშესაფრის თხოვნა.  მან ხომ ზაფხული მართლაც უდარდელად გაატარა, მდინარისპირას მართლაც   დახტოდა და დაჭრიჭინებდა. პაწია ვეტმფრენივით ზუზუნით გადაუქროლებდა მდინარეში მოცურავე ბავშვებს, როცა მათ წყლიდან მხოლოდ თავები და ზურგი უჩანდათ.  ან, კი  სხვა რა უნდა ეკეთებინა,  უფროსებმა მხოლოდ ფრენა,  პაწია მწერების ყლაპვა და ფრთის ფრთაზე ხახუნი ასწავლეს. სამაგიეროდ, მინდვრის ჭრიჭინასაგან განსხვავებით, ჯეჯილი არ გაუფუჭებია, სხვა ნარგავებსაც სიახლოვეს არ გაჰკარებია. მთელი ზაფხული ჭალაში, მდინარის პირას თავის ,,ვიოლინოს” ახმიანებდა, ფრთას ფრთაზე უხახუნებდა, ხან მეგობრებს მოუხმობდა–,,აქა ვარ, ჩემკენ გამოეშურეთო”, ხან მეგობრების მტრებს ემუქრებოდა- ,,დამაცათ, თქვენ გაჩვენებთ სეირსო”; ხანაც ფრთების რხევით  თავს იგრილებდა.  ასე  გაისმოდა ზაფხულის მევიოლინეს ხმიანობა, რომელიც შუადღისას მზით გათანგულ არემარეს ეფინებოდა.

ახლა კი ციოდა, ჭრიჭინას ბავშვებთან მისვლა სურდა, მათთან ყოფნა სურდა-სითბოში, სიმყუდროვეში, სურდა ეცინა და ემხიარულა მათთან ერთად, მაგრამ თქმას ვერ ბედავდა.

კლასში  მასწავლებელი ბავშვებს ლექსს უკითხავდა. ჭრიჭინამ თავის სახელსაც კი მოჰკრა ყური.

მასწავლებელმა კარის ზღურბლთან მდგარი ჭრიჭინა დაინახა, თუარა,  მის საცეცს ხელი ჩაჰკიდა  და ,,ზაფხულის მევიოლინე”  და ბავშვებთან მიიყვანა.

_აი, ჭრიჭინა გვესტუმრა,  ვინ შეიფარებს მას? –ჰკითხა მან ბავშვებს.

ბავშვები ჯერ დადუმდნენ, მერე კი ყველა ერთხმად აყვირდა:  – ზაფხულში არაფერი გაუკეთებია და ღირსია, ზამთარში გაიყინოსო.

მასწავლებელი დაფიქრდა, მან ჭრიჭინას  მბზინავ ფრთაზე ხელი მოჰკიდა და ახლა სხვა კლასში შეიყვანა, მაგრამ ბავშვებმა არც იქ მიაქციეს ყურადღება.

ჭრიჭინა დაღონდა,  პაწია გული ჩაუკვდა, რას არ გააკეთებდა ახლა, რომ ბავშვების  თანაგრძნობა მოეპოვებინა, მაგრამ რომ არ იცოდა, მისგან რას ითხოვდნენ?!  ჭიანჭველამ იცის, როგორ მოიგდოს ზურგზე მასზე ბევრად მძიმე ტვირთი, იცის, როგორ აშენოს ქალაქები, ფუტკარმაც იცის, როგორ მოიტანოს ნექტარი მთის გადაღმიდანაც კი, მდინარის ჭრიჭინას კი ასეთი რამ არ დაუდგინეს უფროსებმა. ნუთუ იმისთვის უნდა დაისაჯოს, რომ გამჩენმა ფრთებისგან ისეთი ,,ვიოლინო” მოუწყო, რომელსაც სულ აჭრიჭინებს და აჭრიჭინებს?!.  ჰოდა, ახლა სცივა, რა ჰქნას, ნუთუ მართლა უნდა გაითოშოს?!   მასწავლებელმა ჭრიჭინა კიდევ ერთ კლასში შეიყვანა, იმ კლასში ცანგალა ბიჭი სწავლობდა, აი, ის, მისმა დედიკომ საჩუქრის გამოგზავნისას მზეზე  ხელები რომ კინაღამ დაიწვა.

იმ ცანგალამ თქვა: მე შევიფარებ ჭრიჭინას, გავათბობ, მას ზაფხული ეგონება და ისევ ჭრიჭინს დაიწყებს, მინდა თავისი ,,ვიოლინო’’ მაჩვენოს და  საბრძოლო  სიმღერებიც მომასმენინოსო. პატარა ბიჭს დასრულებული არ ჰქონდა ამის თქმა, რომ უცებ ყველა ბავშვს მოუნდა ჭრიჭინასთან დამეგობრება. ყველა თანახმა იყო, პატარა სახლი მოეწყოთ მისთვის, პატარა ჭურჭლით წყალიც ჩაედგათ, საკვებიც მიეცათ,  გამოეზამთრებინათ, მაგრამ აბა, რაღას გააწყობდნენ, ჭრიჭინა ხომ ერთი იყო და ისიც ცანგალამ დაიმეგობრა.

დელფინ ფანცქალას ამბავი

ერთხელ ზღვის ბინადრებს განგაშის ხმა შემოესმათ: ,,ჩქარა თავს უშველეთ, თორემ დაიხოცებით, ადამიანებმა კვლავ სიბინძურე ჩამოღვარეს!“ განგაშის ხმაზე ზღვის ყველა ბინადარი საშინლად აფორიაქდა, რვაფეხებმა, კალმარებმა, კიბორჩხალებმა ზღვის სიღრმეს მიაშურეს, შეშინებული თევზები აქეთ-იქით მიაწყდნენ, რომელი არსება საით მიცურავდა, თვითონაც არ უწყოდა. ერთი ფანცქალა დელფინი ნაპირისკენ გამოცურდა. მას ჰაერის ჩასუნთქვა სურდა, იქ, კი, ზღვის სიღრმეში ჩაღვრილი ნავთობის ნარჩენები და სხვა სიბინძურეც ისე გადაჰკვროდა ტალღებს, წყალში ჟანგბადი ვეღარ აღწევდა. ფანცქალას სუნთქვა უჭირდა, მას ხომ სიცოცხლისთვის წყალში გაჯერებული ჟანგბადი აუცილებლად ესაჭიროება. ის ჟანგბადის ძებნა-ძებნით ნაპირს მიუახლოვდა და ტალღამ ქვიშაზე გამორიყა.

ნაპირზე ბიჭი -ცანგალა, სილაში თამაშობდა, არა, კიარ თამაშობდა, ნაპირზე დაყრილ პლასტმასის ბოთლებს და სხვა ნარჩენებს აგროვებდა. მას არ მოსწონდა ბინძური პლაჟი, ან კი რა მოსაწონია სიბინძურე. ცანგალას როგორც დიდი სულიერი არსება, ზღვა ისე უყვარდა და ეცოდებოდა  ყველა ის სულიერი არსება, რომელიც ზღვაში ბინადრობს.

ბიჭი ოცნებობდა იმ დროზე, როცა დიდი გახდებოდა, ის აუცილებლად გამოიგონებდა ისეთ რამეს,  რომ ზღვაში აღარავინ ჩაღვრიდა სიბინძურეს და არც ზღვის არსებები მოკვდებოდნენ. ცანგალამ დელფინი ფანცქალა დაინახა, მას ჯერ შეეშინდა, შემდეგ კი დელფინისკენ გაიქცა. ფანცქალა ჩქარ-ჩქარა სუნთქავდა და პირს აღებდა. ის საჩქაროდ წყალში უნდა შეცურებულიყო, თორემ დაიღუპებოდა. ცანგალამ მაშინვე მაშველებს მიაშურა. მათ დელფინი დაანახა. მაშველები გაიქცნენ ფანცქალას გადასარჩენად და ბევრი ძალა დახარჯეს, რომ დელფინი ზღვაში შეეცურებინათ. ფანცქალა როგორც კი საიმედო სიღრმეში შეცურდა, ზღვიდან ამოხტა და ჰაერში რამდენჯერმე გადაკოტრიალდა. მას სურდა სამადლობელი სიტყვები ეთქვა ბიჭისთვის, თან აინტერესებდა ენახა, რას აკეთებდა იგი ნაპირზე.

ცანგალამ ნაპირის მცირე ნაწილი ნარჩენებისგან გაასუფთავა, იჯდა, უყურებდა დელფინის ჰაერში კოტრიალს და ოცნებობდა იმ დროზე, როცა დიდი გახდებოდა და ზღვის ყველა ბინადარს უშველიდა.

რა უცნაურია, არა,  როცა პატარები დიდებივით იქცევიან და მათ საფიქრალზე ფიქრობენ?!…

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on ნოემბერი 9, 2017 in Uncategorized

 

ტეგები: , , , , , ,

ორიოდ სიტყვა ,,ოქროს ტაძარზე”

იუკიო მიშიმა- ,,ოქროს ტაძარი“

შთაბეჭდილება სულ რამდენიმე  შტრიხით

ის, რომ წიგნის მთავარ პესონაჟს ძენ ბუდისტური მონასტრის მორჩილ მიძოგუჩის ოქროს ტაძრის დაწვა სურს, არის წიგნის ქარგა, ჩარჩო, როგორც იკებანასთვის- კიოტოში ნამდვილად მომხდარი ამბავი 1950 წლის ივლისში მე-14 საუკუნის ოქროს ტაძრის დაწვისა, რათა მწერალმა  ადამიანში  ღვთაებრივი სილამაზის მიღების და მისი ვერ დატევნის ტრაგიკული ამბავი გახსნას.

ამ წიგნსაც გამოარჩევს ღრმა და ფაქიზი ფსიქოლოგიზმი, -რაც ასე დამახასიათებელია იაპონური ლიტერატურისთვის, აქამდე ჩემთვის ნაცნობი სხვა მწერლების- ნიძიოს, მონძაემონ ჩიკამაცუს, იასუნარი კავაბატას, კობო აბეს, თუ სხვათა შემოქმედებისთვის-  რითაც არის ის ქართველი მკითხველისთვის განსაკუთრებით ადვილად აღსაქმელი და თბილად მისაღები. თან ძენ ბუდიზმს ყველა სხვა რელიგიაზე მეტად აკავშირებენ ქრისტიანობასთან იმით, რომ ხაზს უსვამენ ამ რელიგიის განსაკუთრებულ ძალისხმევას ადამიანთა სულიერი განწმენდისთვის. ამდენად ავტორს, შესაბამისად პერსონაჟსაც ახასიათებთ საკუთარ მშვინვიერ, ეთერულ შრეებზე დაკვირვება – ანალიზი და ის ,,შემზარაობა გულწრფელობისა“, რაც ამ წიგნის ,,ოქროს ტაძრის“ წინასიტყვაობაშია აღნიშნული, სწორედ აქედან მოდის.

თვითეული ადამიანი რომ იცლიდეს და მისი ფიქრის საგნად საკუთარ ინსტიქტებს, სულიერი სიმების თრთოლვა-კანკალს აყურადებდეს, მისი ფიქრის მოძრაობებს აკვირდებოდეს, საკუთარ თავში თავზარდამცემ სიმახინჯეს აღმოაჩენდა, რომელთან შედარებითაც ნებისმიერი ფიზიკური ნაკლი, ვთქვათ ენაბრგვილობა, ან ხეიბრობა (წიგნის პერსონაჟთაგან ერთი  ენაბრგვილია, მეორე ხეიბარი) უმნიშვნელო ზადადაც არ გამოჩნდებოდა.

ეს წიგნი ჩემთვის, მკითხველისთვის შეხსენება იყო იმისა, თუ როგორ შეიძლება ფაქიზ სულში ნელნელა ფეხი ისე მოკიდოს საცთურმა, ისე დაბრმავდე, რომ გულიდან ამოიწვა, ამოიშანთო სრულქმნილების  ხატი, ღვთაებრივი მშვენიერება- ოქროს ტაძრისა, რომელიც მთელ შენს ბავშვობას ოქროსფერ სხივებს ჰფენდა,  მოიშორო, როგორც ბიოლოგიური არსებობის დამაბრკოლებელი, რითაც  დაკარგო მთავარი ხიდი, გზა მარადიული სინათლისკენ.

ძენ-ბუდისტმა მორჩილმა, რომელმაც ჯერ კიდევ ბავშვობასა და სიყმაწვილეში საკუთარ სულში ეთერული სიმების მთრთოლვარე ჟღერის არნახული სიზუსტით აღქმა და ანალიზი შეძლო, მოასწრო სილამაზით გასხივოსნებული სულის უფაქიზესი რიტმის შეცნობა, მისი საბოლოო ტვირთვის ნაცვლად (სილამაზე, მშვენიერება ხომ მხოლოდ უმსუბუქესი სუბსტანცია არ არის, ის უმმძიმესი ტვირთიც არის) მისი ხელყოფით  ნელნელა ეშვება ქვენა ინსტიქტთა საფეხურებზე. საინტერესოა, რომ მთავარი პერსონაჟის- მიძოგუჩის გვერდით ორი მეგობრის სახით ორი საწყისია წარმოდგენილი, ნათელი და ბნელი, ანგელოზური და სატანური, ცურუკავა და ქაშივაგი…

მიშიმასთან ასეა, ,,ოქროს ტაძარში“ ზემოდან ქვემოთ, ნიძიოსთან ,,საჩუმათო ამბავში“ პირიქით არის,  ჭაობიდან განწმენდისკენ, მდაბალი ინსტიქტების ძახილიდან სვლა ტანჯვის გზით მოსაპოვებელი სრულყოფილებისკენ .

ისე უცნაური დამთხვევაა, მეფის სეფექალ ნიძიოს წიგნი- ,,საჩუმათო ამბავიც“ მე-14 საუკუნეში დაიწერა და  ,,ოქროს ტაძარიც“ ამავე საუკუნეშია შექმნილი.

სამყარო ხომ მუდმივი ცვლილებების ადგილია, საინტერესო ის არის, რომ ერთ ადგილზე აქ არაფერი დგას, ყველაფერი იცვლება ან უკეთესობისკენ, ან უარესობისკენ, ოღონდ ხედვის კუთხეს გააჩნია, ვინ რაში ხედავს უკეთესობას- იტვირთავს ,,ოქროს ტაძრის“ სრულყოფილებას მორჩილი, თუ ამ მშვენიერების ხელქმნით ახალ სრულყოფილებას დაუდებს სათავეს იმ მოტივით, რომ- სილამაზეს განადგურება კიდევ უფრო ამშვენიერებს?!  ალბათ ისეთი მკითხველებიც იქნებიან, მიძოგუჩის ის ბოლო ჟესტი, როცა ტაძარს დაწვავს, მერე სიგარეტს მოუკიდებს და გაიფიქრებს: ,,ახალი ცხოვრება უნდა დავიწყო“- კეთილ მგზავრობას გულით უსურვებს, მაგრამ ადამიანს, რომელიც საკუთარ სულში სრულყოფილების ტაძარი წვავს, იმ მოტივით, რომ  სრულყოფილებას  განადგურება უფრო მშვენიერს ხდის- სინამდვილეში წასასვლელი არსად აღარ აქვს.

და ისიც, რომ ავტორმა 45 წლის ასაკში რიტუალური თვითმკვლელობით დაასრულა სიცოცხლე აღარ მეჩვენება  მოულოდნელობად და არც ტრაგიკულად.   იაპონელთა თვითმკვლელობის  მოტივები,  ხომ ძირითადად  აფექტით არ არის განპირობებული, ის რაღაცნაირად მოზომილია, შეუვალი და ტრაგიკულად ამაღლებულიც კი… ამის თქმის უფლებას მაძლევს გაგონილი ამბებიც და იაპონური ლიტერატურის, თუ კინოს შედევრები, რომელთაგან გამოვარჩევდი მონძაემონ ჩიკამაცუს -,,შეყვარებულთა თვითმკვლელობა ციურ ბადეთა კუნძულზე“, ქართულად  ჯემალ აჯიაშვილისეულ თარგმანს და ამ ძველი შედევრის  თანამედროვე გააზრებით შექმნილ შედევრ  კინოეკრანიზაციას (რეჟისორი ტაკეში კიტანო),  სახელწოდებით- ,,თოჯინები“.

ცალკე უნდა ვთქვა მთარგმნელ- დავით გოგინაშვილზე.

როცა ორიგინალის ენა არ იცი, ამ შემთხვევაში იაპონური, ძნელია თარგმანის სიზუსტესა და ხარისხზე ილაპარაკო. მაგრამ მთარგმნელს ისე ფაქიზად მოაქვს ნაწამოების საგულისხმო ადგილები, ისე შთამბეჭდავად რჩება მკითხველს გონებაში ესა თუ ის სცენა, უდავოდ მაღალი ხარისხის თარგმანთან უნდა გვქონდეს საქმე, თან პირველი წიგნი ყოფილა, რომელიც პირდაპირ იაპონურიდან ითარგმნა. წიგნში ნახსენებმა მცენარეებმა: ,,კედარმა“ და ,,ბაძგმა“ ,,დამბაძგა“, ჩემს სოფლამდე ხომ ბაძგია, ჯერ ბაძგი და მერე ბზვანი.

პ.ს

ეს არის სულ ორიოდ სიტყვა იმ წიგნზე, რომელიც განსაკუთრებით ახალგაზრდა მკითხველმა შეიყვარა და ჯერომ სელინჯერის -,,თამაში ჭვავის ყანაში“- ამ წიგნს გვერდით ამოუყენა.

მაგრამ რაკი ჩემთვის მთავარია, წიგნზე ფიქრისას- მე თვითონ სად ვარ ამ დროს და რას ვაკეთებ, ბარემ ამასაც დავურთავ 🙂

შაბათია, შემოდგომის გულტკბილი დღე, ვზივარ ფართოდ გაშლილ ტოტებიანი ლეღვის ხის ძირას, ფარდაგზე, მაცივრის შესაფუთი მუყაოთი გაკეთებულ ოთხკუთხა ყუთში (მუყაო დავჭერი და ალუმინის მავთულით გადავაბი ოთხივ კუთხით) შემოდგომის წიწილები მყავს გაშვებული, წიწილები ქექავენ შემოდგომის ბალახებს და ფოთლებს, ხანდახან გვერდულ-ალმაცერადაც ამომხედავენ, მეც ვქექავ აზრებს, თან დროდადრო ჩავხედავ ხოლმე მუყაოს ყუთს და  ვცდილობ  ფოლადისფერი მიმინოსგანაც დავიცვა ისინი- ჩემი შემოდგომის წიწილები, რადგან ჯერ არც კი დამითვლია…

გადამიშხუილებს თავზე მიმინო ფოლადისფერი ფრთების ტყლაშუნით-დავუტატანებ- ჰაუ, ჰაუ… გავაძევებ გაღმისკენ, იქიდან მეზობლის ქალი დასჭყივლებს, მიმინო ახლა აქეთ იზამს პირს, ჩემკენ გამოფრინდება, მე ისევ შევუძახებ და ასე… მოკლედ გაღმა-გამოღმა პინგ-პონგია ,,შორს გასაფრენი  ჟღალი მიმინოთი“ 🙂

ზრდასრულთათვის  არაფერი, უბრალოდ- წიწილებისთვის  საშიში ,,პინგ-პონგი“…

ამიტომ  სჭირდება ყველაფერს დაფიქრება…

ამ ფოტოების მოთავსება კი  აქ სჯობს:

book_582ab354a818afile_820790388

 

 
დატოვე კომენტარი

Posted by on ოქტომბერი 8, 2017 in Uncategorized

 

ტეგები: , , , , , , , , ,

თიბვა

ბენზოცელით ეს ხმაურიანი თიბვა, ბენზინის სუნის ყნოსვა სასიამოვნო არ არის, მაგრამ, როცა გაითიბება, ნაკვეთი ისე ლამაზდება,  შეგიძლია უყურო და დატკბე…

ამ საქმეს ჩემი დღის განრიგის რაღაც ნაწილი მიაქვს.